کابل پرس

محمد محقق، زمانه و زمینه

میرداد — 2010-07-02T02:41:56Z

آقای رضایی می خواهد از این طریق به تحریک افکار عمومی بر ضد تاجیک ها بپردازد. از سوی دیگر محمد محقق در بیانیهء برای خدشه دار نشدن وحدت ملی! از تبانی کرزی با رییس پارلمان در رای ندادن به کاندید وزریر های هزاره سخن گفت، این بیاینه در محافل و در کوچه و بازار چنین تعبیر شده است که تاجیک ها هم در پشت این توطئه هستند و کرزی در این تصمیم گیری تنها نیست، وی از طریق این بیانیه خواست فشار بر کرزی را کاهش دهد، و در معامله به خاطر این خدمت آخری آقای محقق به کرزی، همچنان باز باشد.

رد شدن نجفی و دانش

محمد محقق در بیانیهءبرای خدشه دار نشدن وحدت ملی! از تبانی کرزی با رییس پارلمان در رای ندادن به کاندید وزریر های هزاره سخن گفت، و آن را " تصفیه قومی تکرار همان تجربه ناکام دهه هفتاد است که راه به جایی نخواهد برد و تنها موجب خرابی بیشتر کشور و شکست ملت سازی خواهد شد." قلمداد نمود این بیاینه در محافل و در کوچه و بازار چنین تعبیر شده است که تاجیک ها هم در پشت این توطئه هستند و کرزی در این تصمیم گیری تنها نیست، وی از طریق این بیانیه خواست فشار بر کرزی را کاهش دهد، و در معامله به خاطر این خدمت آخری آقای محقق به کرزی، همچنان باز باشد.

رد شدن دو وزیر مذکور، به گمان من دلایلی متفاوت از آنچه که تبیلغ می شود دارد.

1- آقای دانش قبلاً رد صلاحیت شده بود و بخت کمی برای رای آوردن در این دوره داشت. بهتر بود که کسی دیگر را اجازه می دادند کاندید شود. اما خود خواهی (رهبران) مانع ایجاد فرصت برای سیاستمدران جوان و ورود آنها به عرصهء خدمت است.

2- آقای نجفی با کارنامهء بسیار بدی که در کمیسیون مستقل انتخابات در سازماندهی تقلب داشت از جانب بسیاری از اعضای پارلمان، حتی آنهایی که طرفدار کرزی بودند، مورد شک و تردید بود، لذا به وی رای ندادند. آقای کرزی هم فقط برای اینکه وی را از سر خود خلاص کند، وی را معرفی نمود، وزیر شدن وی برای کرزی که داد مبارزه با فساد می زند، چندان خوش آیند نبود. از نظر نباید دور داشت که نجفی در اثر فشار بین المللی که وی را یکی از بانیان تقلب می دانستند از وظیفه اش بر کنار شد، حالا تصور کنید کرزی این آدم را به عنوان وزیر وارد کابینه می کرد، حتماً فشار بین المللی و بی اعتمادی و عدم راسخ بودن وی در امر مبارزه با فساد بیشتر می شد.

3- لابی گری محقق چون معطوف به امتیازات شخصی است، نتیجه ضد آن داشته است. محقق تصور می کند که وزارت ترانسپورت مال وی است. از سال 2004 الی امروز آدمهای وی در آن پست بوده اند. لذا حتی لابی گری وی، چون معطوف به امتیازات شخصی بود اهمیتی برای کرزی و مخالفین اش نداشت.

اما سوال اینجا است که چرا کرزی محقق را اهمیت نمی دهد؟ و سوال مهمتر این است که چرا محقق با وجود اشراف به این موضوع همچنان آویزان در سیاست های کرزی و توجیه آن سیاست ها است؟ مگر وی در تیم کرزی شامل نیست؟ اگر هست، انتظارش از اپوزیسیون و بیانیه دادن که فلانی ها هم به ما رای ندادن شارلاتان بازی است، اگر در تیم کرزی نیست، وضع خودش را مشخص کند، مردم احمق که نیستند می بینند وی چه می کند و چه می خواهد.

دلایل بالا ممکن غلط باشد، اما به نظر من عنصر قومیت در رد شدن نجفی و دانش، به نسبت دیگر عوامل نقش کمتری داشته است. اما سیاست مدار زیرک آن است که از یک شکست فرصت بسازد، آقای محقق در آستانهء انتخابات پارلمانی گویا با افت محبوبیت اش، از طریق تحریک قومی قصد دارد فرصتی دوباره برای انتخاب شدن، آن هم با رایی بالا برای خودش ایجاد کند. نا گفته نباید گذاشت، اگر محقق این بار با رای کمتری هم وارد پارلمان شود، که در شرایط موجود بعید هم نبود، این رای کم برای وی یک شکست خواهد بود. لذا همیشه برای سیاست مداران، این گونه موقعیت ها فرصت خوبی برای تحریک افکار عمومی و دست و پا کردن وجهه در بین مردم است. سپاهی دواطلب و سیاهی لشکر هم برای این مواقع زیاد پیدا می شود، و هر کسی از ظن خود، یار آن سیاست مدار ها می شود نه تنها از درون آنها اسرار شان را جستجو نمی کند بلکه همانند عده ای هیزم بیار معرکه در تحریک و تفریق قومی می گردد.

اما نکتهء مهم اینجا است که سیاست مدارهای ما، با معوق گذاشتن مطالبات اصلی مردم، چرا دست به مانورهای تبلیغاتی و فریب مردم می زنند؟ مخصوصاً رهبران هزاره در این امر، گوی سبقت را از تاجیکها و ازبک ها ربوده اند. سطح آگاهی مردم افزایش یافته است، اما دروغ های اینها هنوز خریدار دارد. یک عده تحصیلکرده هم، هیپنوز شده، دنباله رو این طیف هستند.

تحریک از بالا عکس العمل از پایین

مقاله رضایی هم در همان راستای تحریکات آقای محقق است.یک طیف خام اندیشی در میان تحصیلکرده گان ما وجود دارد که فکر می کنند با سخنان تحریک آمیز می شود دل عده ای را خرید. اما دل چه کسانی را؟ معلوم دار است، دل کسانی را که به دو وزیر که رای ندادند.

جعفر رضایی چند سال پیشبر ضد احمدشاه مسعود مطلب می نوشت. البته برای اینکه هدف وی بر آورده شود، وی از اصناف دروغ و توهین در حق احمدشاه مسعود دریغ نمی ورزید. از جملهء آن مقاله ها، مقالهء است که وی ادعا می کند بنا بر ادعای ویکی پدیا احمدشاه مسعود اهل تاجیکستان است! دلیلش هم این است که آن ادعا در صفحهء اصلی ویکی پدیا و در مقالهء احمدشاه مسعود آمده است. در حالیکه کسی که اندکی با ویکی پدیا آشنا باشد می داند که هر کسی می تواند مقالهء را در ویکی پدیا ویرایش کند، و اگر ویرایش اش بدون منبع باشد، بعداً توسط دیگران می تواند حذف شود. یعنی هر کسی می تواند ویرایشی بدون منبع را با ذکر دلیل بی منبع بودن مدعا حذف کند. حتی شما خوانندهء عزیز. اما از آنجایی که مرغ رضایی یک لنگ دارد، هنوز نیز این واقعیت ساده را ماست مالی می کند و برای آن توجیه های سست می تراشد.

وی می نویسد:
“ بهرترتیب، علی رغم جنگها وسابقه جنجال برانگیز احمدشاه مسعود، اخیرا بخش انگلیسی دایرة المعارف بزرگ ویکی پدیا ضمن انتشارمقاله ای طولانی در مورد احمدشاه مسعود ادعانموده است که دوست محمد پدر احمدشاه مسعودیک مهاجرباسمه چی اهل تاجیکستان بوده که به افغانستان کوچیده است. ویکی پدیا می نویسد،" Ahmad Shah Massoud was born January 9, 1953 in Jangalak, Panjshir Valley, the son of Basmachi police commander Dost Mohammad Khan, a migrant from Tajikistan "(احمدشاه مسعود فرزند دوست محمدخان_ رئیس پلیس ویک مهاجر باسمه چی از تاجیکستان در 9 جنوری 1953 در "جنگلکِ" دره پنجشیر به دنیا آمد.)

بهرحال، ادعای افغانی نبودن پدر احمدشاه مسعود و آنهم از سوی یکی از منابع معتبر جهانی، می تواند "قهرمان ملی" بودن احمدشاه مسعود را تا حد زیادی زیر سوال ببرد و حربهء جدیدی باشد برای کسانی اورا نه تنها "قهرمان ملی" می دانند وبلکه یک جنایت کار جنگی محسوب می نمایند. ”

که نا بلدی وی را از کار با ویکی پدیا نشان می دهد. اصلاً ویکی پدیا هیچ مقالهء در مورد کسی منتشر نمی کند، بلکه این کاربران ویکی پدیا هستند که موضوعی را ایجاد می کنند و هزاران کاربر دیگر ویکی پدیا با ویرایش یعنی حذف موارد بی منبع و اضافه نمودن موارد منبع دار در آن به غنای آن مقاله می افزایند. این فرایندی همیشگی است. این طور نیست که مثلاً کسی دو سال پیش مقالهء را با منابع ایجاد کرده باشد، و تا امروز آن مقاله دست نخورده باقی مانده باشد. مخصوصاً موضوعات حساس دقیقه به دقیقه تغییراتی در آنها ایجاد می شود. برای آقای رضایی دلیل که مهم نیست، بهانه مهم است، در همین راستا مقالهء امروز وی را نیز می شود از همان جنس قلمداد نمود.نتیجهء آن بیانیه تاخت و تاز دوبارهء عده ای به این و آن است. نمی دانم تا کی دوستان ما با کشاتن نفرت می خواهند فرصت سیاسی دست و پا کنند.

آقای رضایی می نویسد:

“مقاومت مسعود در مقابل طالبان تحسین بسیاری را بر انگیخت و تا حدی بر سبعیت های او در کابل سایه افگند. اما اگر بار دیگر روزهای جنگ جبهه متحد و طالبان را به یاد آوریم، می بینیم که مسعود تا آخرین دم چگونه خودخواهانه و پیمان شکنانه عمل نموده است. در روزهای که طالبان از قندوز بر مزار حمله نموده بود، مسعود در تخار، آنسوی جبهه قندوز، آرام و ساکت می نشیند تا طالبان حزب وحدت و جنبش ملی را کاملا شکست دهد و بدینسان تنها یک قهرمان در مقابل طالبان بماند.”

خط مشی احمدشاه مسعود در طول زندگی اش محور های مشخصی داشت، و راز برد و بقای وی در میان این همه رقیب سیاسی، پایبندی اش به آن محور ها است. مطالبات مشخصی که، مطالبات همگانی بود، و مسعود در جایی از مسئلهء قومی، به نحوی که آن را محور سیاست خویش قرار دهد استفاده نکرده است. اما وقتی با برشی تحریف شده از تاریخ، دوست ما قصد آن را داشته باشند که از طریق نقد مسعود، عملکرد دیگر بازیرگان را تطهیر کنند یک مقدار بی انصافی است. احمدشاه مسعود را باید در زمانهء خودش نقد کرد، با توجه به سیاست ها و خط مشی های دیگر بازیگران که در کل وضعیت تاثیر گذار بوده است.

اما آقای رضایی بدون مطالعه میدانی و تحقیق، فقط صرف به خاطر تحریک افکار عمومی، با نقد مسعود، آن هم به شکل غیر علمی، می خواهد وضعیت آرایش نیروهای سیاسی فعلی را نقد کند. اما نا گفته پیداست، بیشتر از اینکه این وضع نتیجهء عملکرد دیگر بازیگران باشد، نتیجهء سیاست های غلط تیم های رهبری کنندهء وضع موجود در جامعهء هزاره است. بهتر است این خلاء ها شناخته شود، نه اینکه با فرا فکنی، و تصویر کردن های مسخ شدهء وضعیت تاریخی سعی در تحمیق بیشتر مردم نمایند. مثل این است که ما بیاییم شکست مان را در عرصه های مختلف گردن هزاره ها بیندازیم! و برای آن شواهد دروغین تاریخی نیز دست و پا کنیم، ما اگر چنین کنیم، مطمئناً سخت از جانب هم تباران خود نقد می شویم، اصلاً ریشخند خواهیم شد. اما گویا شما تشویق هم می شوید، این نشانهء غلبهء اوهام بر واقعیات در خوی اجتماع است. کاری که فرصت طلبان علاقمندی زیادی برای ایجاد آن دارند.

آیا ما قادر نیستیم مقابله به مثل کنیم؟ راست و دروغ را به هم ببافیم و به لجن مال کردن تاریخ دست یازیم؟ اما در این 9 سال و حتی قبل از آن چنین نکرده ایم. اما در هر مناسبتی، دوستانی در میان عزیزان هزاره، خنجری از آستین برون آورده اند و ما را نواخته اند. اما ما سکوت کرده ایم. برای درستی این مدعا، اگر نام مرحوم عبدل علی مزاری را در گوگل جستجو کنید، چیزی در سبع وی از جانب تاجیکان نخواهید یافت. مگر نویسنده ای گمنام اشاره ای به چیزی کرده باشد، اما نام احمدشاه مسعود را جستجو کنید، ماشاءالله 10 سالی است که حجم زیادی از وقت خود را دوستان در این صرف کرده اند که فلانی جنایتکار است و قهرمان ملی نیست و فلان است و بهمان است، آن هم نه با تحقیق میدانی و کار تحقیقاتی علمی، بلکه نشستن در اتاوا، و دیدن فیلم چارلی وینسون!

این گونه آدمها، تحصیلکرده و روشنفکر مدرن هستند، و آقای اسماعیل اکبر، روشنفکر روستا!

این کارها از جانب هر گروه و شخصیت غیر متعهد و غیر مسولی شدنی است، ما نیازی به توهین و تحقیر و تحریک قومی هموطنان خود نمی بینیم. معتقدیم احترام و شناختن دردها و خواسته های "دیگران"، موجب از میان رفتن کدورت ها، به رسمیت شناختن حقوق، و جایگاه آنها در کشور می شود، و عین موضوع در مورد ما محقق است.

نوت: از آنجایی که من این آدمها را کمی می شناسم(تاجیک و هزاره اش را، منجمله همانی را که محقق گفته با کرزی تبانی کرده) این نوشته را نزد کرزی خواهد برد و دلیل خواهد آورد که می بینی من با شما هستم، و این شورای نظار است که دشمن مشترک ما است! دلیل اش هم هیمن مقاله خواهد بود. امیدوارم که محقق صاحب ناراحت نشده باشند. سخن حق شنیدنش سخت است. شما راه غلط می روید، من هم به عنوان شهروند این کشور حق دارم این را به شما بگویم. یعنی این که این نوشته و نظر شخصی من است و به کدام جناح و گروهی مربوط نیست.

احمدشاه مسعود قهرمان ملی و یا جنایتکار پرآوازه؟

مسعود میراث هفتاد سال دولتداری افغانستان را غارت، ومدنیت کابلی را نابود نمود. اوطراح قتلعام افشار و عامل عمده ای ویرانی پایتخت افغانستان است. آیا هنوز می توان مسعود را قهرمان ملی خواند؟

چهار شنبه 30 ژوئن 2010, نويسنده: جعفر رضايی

نبرد با ارتش سرخ: آتش بس 1893 در درهء پنجشیر

میرداد — 2009-10-05T16:34:15Z

در تصور من او داراي قد بلند، ريش انبوه، پوست سوخته، قيافه جدي و خشن مصور بود، مگر در واقع چيز ديگري مي ديدم، قد متوسط، ريش متوسط، سري كمي بزرگتر از معمول، پيشاني افتاده بر سر چشمها و گشاده، روي تقريباً استخواني و پوست سفيد، باز و صميمي برخورد كرد، چنان كه در اولين برخورد براي من اطمينان كامل حاصل شد.

بر گرفته از کتاب مسعود و آزادی، نوشتهء صالح محمد ریگستانی

قسمت اول

چند روزي نگذشته بود كه جنرال اناتولي [1] به خانه من آمد، باديدن او خرسندي همراه با اضطراب مرافراگرفت، نشست و بعد از تعارف معمول بلافاصله گفت: “خبرخوشي برايت دارم، احمد شاه مسعود ترا نزد خود خواسته است، بايد آماده رفتن شوي!” باشنيدن اين سخن حالت سستي به اعضاي بدنم دست داد، چرا مراخواسته است؟ مگر با من چه كار دارد؟ اناتولي كه متوجه نگراني من شده بود، مرا بيشتر در انتظار نگذاشت و گفت: “حتما مي پرسي چرا؟ من دقيق نمي دانم اما فكر مي كنم مي خواهد قبل از ملاقات با ما، در باره ما و برنامه ما بيشتر بفهمد، همچنين در مورد محل ملاقات نيز به توافق نرسيديم، اميدوارم تقاضاي او و ما را رد نكنيد.” با وجود تشويش و كم علاقگي به داخل شدن دوباره در اين ماجرا در اثر اصرار اناتولي رفتن نزد احمد شاه مسعود را پذيرفته آماده سفر شدم.

دقيق به ياد ندارم فردا يا روز بعد توسط يك هليکوپتر با اناتولي به پنجشير پرواز كرديم. داوود و گلداد در آنجا منتظر ما بودند، درمنطقه "رخـه" يعني جايي كه باخط اول مجاهدين فاصله زيادي نداشت به داوود و گلداد ملحق شديم، يكبار ديگر روي جزئيات گذشتن به طرف آنها بحث كرده بعد از خوردن شام به طرف منطقه حايل بين دوجبهه حركت كرديم، تا آنجا پياده حدود نيم ساعت يا كم و بيش راه بود، در تاريكي شب از جانب مقابل علاماتي توسط چراغ دستي به ما داده شد، از طرف ما هم علامت هايي داده شد، دوباره به راه رفتن ادامه داديم. هنوز چيزي نمي ديديم، كمي ديگر كه پيش رفتيم در تاريكي شب شخصي را ديدم كه به ما نزديك مي شد. بالآخره به هم رسيديم و سلام و عليك كرديم، در تاريكي نيمه روشن او راشناختم، كاكا تاج الدين خان، ياور احمد شاه مسعود، كه ازمحله ما بود و او را از قبل هم مي شناختم، بعد ازمصافحه كه از طرف وي باگشاده رويي صورت گرفت به راه خود ادامه داديم، محل تلاقي ما منطقه پاراخ بود. تا محل ملاقات كه قريه بلندي در بازارك انتخاب شده بود، بيش از پنج كيلومتر فاصله داشتيم و اين مسافت را پياده رفتيم، در مسير راه متوجه شدم كه گروهي ازمجاهدين از پيش و عقب ما را محافظت مي كنند، در طول راه با كاكا تاج الدين زياد سخن نگفتيم و بيشتر سكوت حكمفرما بود. در راه همچنان متفكر ونگران بودم، راستش كمي مي ترسيدم، آخرما به صف دشمن مي رفتيم، اگر من آنها را دشمن نمي دانستم آنها به قدر كافي ما را دشمن مي پنداشتند. در فضايي مملو از خون و باروت و دشمني و كينه، اينك با پاي خود نزدشان مي رفتم، چه كسي مي توانست نگران نباشد؟

بالآخره به خانه محمد غوث [2] رسيديم. خانه و قريه براي من كاملاً آشنا بود، زيرا به قريه ما متصل بود. قرار بود شب با احمدشاه مسعود ملاقات كرده و قبل از روشني صبح برگردم. اما مسعود آن شب و فرداي آن روز هم نيامـد و كاكا تاج الدين گفت: "به علت مصروفيت، آمر صاحب شب ديگر خواهد آمد."
روز با دلواپسي و انتظار به پايان رسيد و اوايل شب بود كه احمدشاه مسعود به اتاق داخل شد. قيافه و برخورد او كاملاً خلاف تصور من بود. عجب آن كه فرصت نيافته بودم تا از داوود و گلداد هم در باره قيافه و اخلاق او چيزي بپرسم. در تصور من او داراي قد بلند، ريش انبوه، پوست سوخته، قيافه جدي و خشن مصور بود، مگر در واقع چيز ديگري مي ديدم، قد متوسط، ريش متوسط، سري كمي بزرگتر از معمول، پيشاني افتاده بر سر چشمها و گشاده، روي تقريباً استخواني و پوست سفيد، باز و صميمي برخورد كرد، چنان كه در اولين برخورد براي من اطمينان كامل حاصل شد.

اولين كلماتش معذرت مودبانه بود كه از من به خاطر به انتظار ماندن خواست، ضمناً پرسيد كه از پياده روي خسته شدم يانه. گفتم: خير آن قدر مشكل نبود.

بعد ازصرف غذا، او به سخن آغاز كرد و اول از علت پيشنهاد شوروي ها براي مذاكره پرسيد. همچنان درمورد هيأت شوروي، تركيب، تعداد و اين كه از كدام طرف فرستاده شده اند، معلومات خواست. من آن چه مي دانستم برايش گفتم. از سوابق من، چگونگي آشنايي من باهيأت مذاكره كننده، برداشت شخص من نسبت به نيات آنها و غيره مسايل مربوط به آن نيز سوالاتي كرد كه من حتي الوسع جواب دادم، در آخر گفت: "من با پيشنهاد آنها در مورد محل مذاكرات كه گفته اند درساحه كنترول آنها و يا منطقه بين البين صورت گيرد موافق نيستم و پيشنهاد مذاكره هم از طرف ما نبوده است. به آنها بگوييد با اطمينان خاطر به جايي كه ما تعيين مي كنيم بيايند، هيچ خطري متوجه آنها نخواهد بود، حرف ما عمل ماست."

بعد از پايان صحبت با گرمي خداحافظي كرده به طرف رخه كه در آنجا اناتولي و ديگران منتظرم بودند، برگشتم و آنها را در جريان مفصل صحبتم با احمدشاه مسعود گذاشتم. اناتولي به و عده احمد شاه مسعود اطمينان داشت و مي گفت: به جايي كه او تعيين مي كند بايد رفت و در اولين قدم نبايد بي اعتمادي نشان داد. او مي گفت: "اين پروسه يي است كه بايد با اعتماد آغاز شود." مگر ساير اعضاي هيأت جانب احتياط را درنظر داشته مي گفتند، محل ملاقات بايد جايي باشد كه در وسط دو جبهه قرار داشته باشد. موضوع اين اختلاف نظر سبب سفر دوباره من نزد احمدشاه مسعود شد ولي مسعود باز هم بر موقف قبلي خويش تأكيد كرد و اضافه كرد، در صورتي كه آنها اين شرط را نپذيرند، مابه مذاكره احتياجي نداريم.

به رخه برگشته موضوع را به هيأت گفتم و اضافه كردم كه وي پيشنهاد دوم براي محل مذاكره ندارد، بالآخره هيأت بعد از بحث زياد پذيرفت و قرارشد جنرال اناتولي، من، داوود و يك مترجم بنام امير محمد سمرقندي به ملاقات نزد احمدشاه مسعود برويم.

شب بعد ما در محل تلاقي بوديم و جريان تماس مانند دفعات قبل بود، باز همان اشاره با چراغ، نزديك شدن اينبار دو تن يعني كاكا تاج الدين و حاجي عزم الدين و پياده روي. محل ملاقات هم همان محلي قبلي بود، خانه محمد غوث در قريه "بلندي" [3] بازارك پنجشير. بعد دو ساعت انتظار و صرف غذا درمحل ياد شده احمدشاه مسعود آمد، مطابق عادت باز صميمي و باتبسم با ما مصافحه و احوالپرسي كرد، سپس جنرال اناتولي به سخن آغاز كرد، بايد گفت كه در ملاقات چهار نفر حضور داشتند:

احمدشاه مسعود، جنرال اناتولي، مترجم امير محمد سمرقندي و من.» [4]

رفتن داوطلبانه به افغانستان، از زبان اناتولي

«سال 1981 داوطلب رفتن به افغانستان شدم. علت آن فقط به مسلك من ارتباط مي گرفت. وسواس يك ژورناليست و يك افسر كشف، براي فهميدن!

در آن هنگام منابع شوروي چنان نشان مي دادند كه در افغانستان زندگي آرام و صلح آميز جريان دارد و نظاميان شوروي به مانورهاي نظامي مشغول اند. در مقابل منابع ديگر از يك جنگ تمام عيار در افغانستان خبر مي دادند، اما مردم ما هيچ اطلاعي درباره آن نداشتند.

داوطلبي من به خاطر جنگ نبود، من هيچگاه اسلحه به دست نگرفتم و در جنگ شركت نكردم، حتي به مترجم هايم اجازه ندادم اسلحه حمل كنند، من به عنوان يك ژورناليست و يك افسر كشف مي خواستم بدانم در آنجا چه مي گذرد.
وقتي به افغانستان رفتم طي سه ماه با چشم خود ديدم در آنجا چه مي گذشت. اجساد مردم غير نظامي را كه باري در اثر بمباران هواپيما هاي ما در كندز كشته شده بودند، فراموش نمي كنم.

اينرا از خوشبختي هايم مي دانم، كه مرا به پنجشير فرستادند، در غير آن اگر به طور مثال در كندز يا جاي ديگر مي ماندم، شايد به كار ديگري مشغول مي شدم.

وقتي به پنجشير رفتم ماه مي سال 1982 بود، در اعنابه يك خانه سالم وجود نداشت، مردم را كه بگذار، حتي يك سگ را هم نديدم. نظاميان ما مي گفتند پنجشير را آزاد كرده اند و بگذار پس از اين مردم زندگي آرام شان را از سر گيرند، اما وقتي من پنجشير را ديدم وضعيت چيز ديگري بود. پنجشير را از مردم آن آزاد كرده بودند نه از مجاهدين. "حاكميت مردمي" فقط در داخل گارنيزون ها وجود داشت و بس. پيشروي نيروهاي ما تا بازارك (30 كيلومتري دره) در سه روز صورت گرفت، اما بازگشت در 25 روز. آنهم با گذاشتن فقط دو گارنيزون در رخه (مركز ولسوالي) و اعنابه و اين كه از گذاشتن اين دو گارنيزون چه اهدافي را مي خواستند دنبال كنند، من نمي دانم، من وظيفه‌ي خود را انجام مي دادم.

چنين بود شرايطي، كه من به كار آغازكردم. در ابتدا چنان كه گفتم هيچ كس در منطقه وجود نداشت، اما آهسته آهسته مردم از شهر و كوه ها برگشتند. در همين ايام بود كه با ميرداد آشناشدم و باهم دوست شديم. اغلب باهم مي نشستيم، چاي مي نوشيديم و در باره افغانستان صحبت مي كرديم. صحبت در باره افغانستان براي من جالب بود، زيرا نزد من سوالات زيادي وجود داشت كه مي خواستم جواب آنرا بدانم.

بازگشت مردم به اعنابه مرا به اين فكر انداخت كه با اين مردم چه بايدكرد. مي خواستم درنمونهء پنجشير نشان بدهم كه امكان برقرار كردن تماس و صحبت با طرف مقابل براي تامين زندگي صلح آميز وجود دارد. اما چرا پنجشير؟ به خاطر اين كه پنجشير داغترين نقطه افغانستان بود.

هنگام ايام استراحت در مسكو بود، كه فكر خود را با رئيسم پيتر ايوانويچ ايواشوتين (رييس کشف ستاد کل وزارت دفاع 1965 – 1983) مطرح كردم. البته قبل از پرداختن به قناعت او براي قناعت دادن خودم با عده‌ي از اهالي پنجشير در كابل ملاقات كرده به صورت کلي، نه مشخص فكر خود را به مشورت گذاشته بودم. بالاخره من موفق شدم تا از رئيسم اجازه تطبيق طرح خود را بگيرم. البته اين كه در سطح بالاتر او موضوع را با كي مطرح كرد نمي دانم، اما بعدها فهميدم كه اگاركف رئيس ستاد كل (واسيليويچ نيکولاي اگارکف رييس ستاد کل وزارت دفاع شوروي در سالهاي 1977 - 1984) و اوستينف وزير دفاع (ديميتري ويچ فيودر اوستينف وزير دفاع شوروي در سالهاي 1976 -1985) از موضوع مطلع بودند و جريان را با علاقه‌مندي پيگيري مي كردند. اما در سطح بيروي (دفتر) سياسي چقدر مي دانستند، من چيزي نمي دانم. اين نكته را هم بايد بگويم كه تقريباً تمام سال 82 صرف آمادگي اين برنامه شد.

براي شروع كار ابتدا همكاران خود را نزد ميرداد فرستادم تا با او تماس برقرار نمايند و بعد خودم راهي كابل شدم. 10 نوامبر 1982 بود، كه مشغول به كار شديم. بعد از مشورت با ميرداد، داوود را براي اين كار انتخاب كرديم. نامه‌ي براي مسعود نوشتم كه آنرا خودم امضا كردم، نامه مختصر بود: "ملاقات به خاطر تبادل نظر روي موضوعات مورد علاقه". نامه را به داوود داده او را به طرف مقصد فرستاديم. البته ما اقدامات لازم را براي تامين امنيت داوود تا حدي كه مربوط به ما مي شد كرده بوديم، مثل قطع آتش نيروهاي ما بر پنجشير در طول زمان رفت و برگشت داوود، مخفي كاري و غيره. اما قضيه به همين سادگي نبود. مطابق دستور بايد هيچ كس از نيروهاي ما به شمول ارتش چهلم و KGB و ارگانهاي افغاني نمي دانستند كه چه كاري در جريان است، بنابر اين كوچكترين اشتباه مي توانست تمام زحمات را بر باد دهد. بايد دردمندانه بگويم، بودند كساني كه با صلح مخالفت داشتند و ارزش ندارد كه امروز از آنها نام ببرم.

بالاخره داوود بعد از ده روز [5] برگشت و ما به راستي تا آمدنش نگران بوديم. مسعود در نامه‌ي كه نمي دانم به خط خودش بود، يا به دستور او كسی ديگري نوشته بود، به پيشنهاد ما جواب مثبت داده و ما را جهت ملاقات به پنجشير دعوت كرده بود. مهمتر آن كه امنيت ما را تضمين كرده بود. قبل از رفتن من به ملاقات مسعود، ميرداد و داوود، نزدش رفته بودند تا محل ملاقات را تعيين نمايند. درميان ما اين نظر وجود داشت كه محل ملاقات در نزديكي گارنيزون ما در رخه يا در منطقه هيچكس صورت گيرد، البته در نزديكي گارنيزون ممكن نبود و منطقه هيچكس در آنجا وجود نداشت زيرا چند متر دورتر از گارنيزون تحت كنترول مجاهدين بود. مسعود هم اين پيشنهاد را رد كرد و تصميم گرفتيم به محلي كه مسعود تعيين كرده بود، كه نمي دانستيم كجاست برويم. قرار شد شب هنگام در منطقه‌ي غير مسكوني با نمايــــندگان مسعود ملاقي شده سپس به جايي كه براي ملاقات تعيين شده بود، برويم.

ادامه دارد...

[1] ناتولي در آن هنگام دگرمن بود و به رتبه دگروالي (سرهنگي) بازنشسته شد.

[2] محمد غوث قوماندان گروپ ضربتي قرارگاه پارنده در سالهاي 1361 تا1364. از مجاهدين سابقه دار است و خانه اش در قريه بلندي بازارک پنجشير قرار دارد. محمد غوث از سال 1372 تا شهادت مسعود راننده او بود و بعد از شهادتش تا نوشتن اين کتاب به عنوان راننده داکتر عبدالله وزير امور خارجه کار مي کند.

[3] نام قریه

[4] اين همان امير محمد سمرقندي است که در مقدمه کتاب به او اشاره شده است. او ترجمان دور اول مذاکرات بود و طبق اطلاع تاييد نشده در وزارت امنيت ازبکستان کار مي کند، اناتولي نام اصلي او را نمي داند و ميگويد ما او را ماکس مي ناميديم. نگارنده تا حال موفق به يافتن او نشده است.

[5] ميرداد مدت رفت و برگشت داوود را 28 و اناتولي 10 روز مي گويد. شايد اين تناقض به علت گذشت زمان زياد و فراموشي باشد.

آتش بس 1983 در درهء پنجشیر

میرداد — 2009-09-27T05:06:30Z

در مورد اتش سال 1983 نویسندگان زیادی قلم فرسایی کرده اند که یکی از انها الیور روآ افغانستان شناس و شرق شناس معروف فرانسوی است." روآ" در کتاب افغانستان، اسلام و نوگرایی سیاسی ضمن پرداختن به موضوع جهاد و مقاومت در افغانستان به اتش بس 1983 نیز اشاره می کند و آن را دست اوردی مهم در تاکتیک جنگی احمدشاه مسعود می داند. اما نویسندگان دیگری نطیر بروس ریچارد سن امریکایی همواره از آن زمان تا کنون در نکوهش ان عمل احمدشاه مسعود از پای ننشسته اند. الیور روآ به تحلیلی جامعه شناختی و اکادمیک از افغانستان و مسایل آن دست می زند، اما ریچارد سن کارش ارزش علمی ندارد و برای همین تا کنون اثار وی در هیچ یک از محافل فکری جدی گرفته نمی شود. وی یک سلسله اتهامات را به احمدشاه مسعود وارد نمی نماید که بیشتر ناشی از عصبانیت کوباهای امریکایی درگیر در مسایل جنگ سرد در افغانستان است.

آقای جلال آبادی در مورد آتش بین ارتش شوروی و نیروهای احمدشاه مسعود نوشته اند، که همواره یکی از نکات اساسی طرح سوال از جانب برخی از نقادان به مسعود را تشکیل می داده است. در مورد اتش سال 1983 نویسندگان زیادی قلم فرسایی کرده اند که یکی از انها الیور روآ افغانستان شناس و شرق شناس معروف فرانسوی است." روآ" در کتاب افغانستان، اسلام و نوگرایی سیاسی ضمن پرداختن به موضوع جهاد و مقاومت در افغانستان به اتش بس 1983 نیز اشاره می کند و آن را دست اوردی مهم در تاکتیک جنگی احمدشاه مسعود می داند. اما نویسندگان دیگری نطیر بروس ریچارد سن امریکایی همواره از آن زمان تا کنون در نکوهش ان عمل احمدشاه مسعود از پای ننشسته اند. الیور روآ به تحلیلی جامعه شناختی و اکادمیک از افغانستان و مسایل آن دست می زند، اما ریچارد سن کارش ارزش علمی ندارد و برای همین تا کنون اثار وی در هیچ یک از محافل فکری جدی گرفته نمی شود. وی یک سلسله اتهامات را به احمدشاه مسعود وارد نمی نماید که بیشتر ناشی از عصبانیت کوباهای امریکایی درگیر در مسایل جنگ سرد در افغانستان است. کسانی که فکر می کردند رسالت آنها به هر قیمتی به زانو در اوردن شوروی به عنوان دشمن و رقیبی منفور در جهان است. البته بسیاری از منتقدان داخلی احمدشاه مسعود با نقل قولهایی مشعوفانه از مطالب ریچاردسن، وی را به عنوان یکی از منابع عمدهء پیش فرضهای خود در مورد احمدشاه مسعود در اورده اند. علاوه بر ان نقل قولهایی غلط از کتب منتشر شده در روسیه نیز مستنداتی است که همواره ارائه می شود. برای اینکه این دوستان روایت نزدیکان احمدشاه مسعود را نیز بدانند، من در اینجا به رسم پاسخ گویی به ان اتهامات فصل هایی از کتاب آقای ریگستانی را که تحقیقی است در همین خصوص خدمت خوانندگان گرامی ارائه می کنم. قابل یاد اوری می دانم ریگستانی رییس اتاق عملیات نیروهای مجاهدین احمدشاه مسعود در دوران جهاد بود. البته در نقد همیشه باز است.

مقدمه

نوشتن اين کتاب که دو بخش دارد، سه را در بر گرفت، زيرا شخصيت هاي کتاب در ‌کشورهاي مختلف قرار داشتند و دسترسي به آنها پس از دو دهه کار آساني نبود. بخش اول به آتش بسي تعلق دارد، که در سال 1983 بين قواي شوروي و جبهه پنجشير برقرار گرديد. جريان از اين قرار بود، که در سال 1982 در پنجمين حمله قواي شوروي به پنجشير، جنگ خلاف گذشته طولاني شد و نه ماه ادامه يافت. در حالي که زد و خورد بين دو طرف ادامه داشت، ناگهان شوروي ها به مسعود آتش بس را پيشنهاد کردند. مسعود بعد از مشورت با علما و فرماندهان اين پيشنهاد را پذيرفت و در نتيجه روي آتش بسي بين دو طرف توافق صورت گرفت که يک سال دوام کرد. اين آتش بس در آن هنگام پرسش هاي زيادي را برانگيخت. برخي از اين پرسش ها تا نوشتن اين کتاب هنوز وجود دارد. تلاش حاضر به اين سوال پاسخ مي دهد، که چرا شوروي ها به مسعود آتش بس را پيشنهاد کردند و چرا او آن را پذيرفت.

مسعود در سال 2001 يعني هيجده سال بعد در اين باره به تفصيل سخن گفت و همچنان افسران شوروي که دست اندرکار اين مسئله بودند، لب به سخن گشودند.

در اواخر سال 2000 بود که مسعود تصميم گرفت مرا که تا آنوقت به حيث اتشه نظامي و نماينده خاص او در تاجکستان کار مي کردم، به روسيه بفرستد تا همان وظيفه را در مسکو انجام دهم. اولين بار که در ين باره سخن گفت بنده از ين آرزوي خود يادآوري کردم، که مي خواهم روزي کتابي در باره جنگ شوروي ها با مجاهدين بنويسم. گفت کار آساني نخواهد بود، گناه حمله بر افغانستان را رهبران شوروي يكي بر گردن ديگر مي اندازند خصوصاً زنده ها بر گردن مرده ها. گفتم خير هدف من صرف يک کتاب تکتيکي است و مسايل سياسي را در بر نمي گيرد. گفت: به نظر من از آتش بس آغاز کن. زيرا کسي درين باره تا حال سخن نگفته است. قبول کردم و خواهش کردم آواز او را ثبت نمايم که پذيرفت، اما گفت اول با رييس مير داد ببينم که مقدمه را او مي داند. ميرداد در آن وقت رييس امور باز سازي جبهه بود و خانواده او در تاجکستان زندگي ميكرد. او را در خانه اش ملاقات کردم و سخنان او را هم ثبت نمودم که بر روي کست اين تاريخ نوشته شده است: (27/11/2002)

بعد از آن با مسعود در خانه اش در شهر دوشنبه ديدم. مدتي خانواده اش در شهر دوشنبه بود و علت آن در ادامه اين کتاب آمده است. مسعود در باره علت آتش بس و نتايج آن بعد از هفده سال به تفصيل سخن گفت و بنده سخنان او را ثبت کردم. بر روي کست اين تاريخ نوشته شده است: (12/12/2000)

اما ملاقات با افسر شوروي، اناتولي سه سال را در برگرفت. زيرا نام مکمل او را نداشتم و او هم سالهاست که باز نشسته شده است. به هر حال با زحمت زياد توانستم او را پيدا کنم و ملاقات ما در خانه بنده در مسکو صورت گرفت و سخنان او را هم ثبت نمودم و البته طبق وعده کست ها را به خودش برگرداندم. ملاقات ما درين تاريخ صورت گرفت: (26/4/2003)

قابل يادآوريست که تعدادي از ترجمان هاي آتش بس را هم ديدم که در ادامه خواهد آمد. اما موفق به يافتن امير محمد سمرقندي ترجمان دور اول مذاکرات آتش بس نشدم و در جستجوي او هستم.

آتش بس 1362-1363 (1983-1984) از زبان ميرداد

«در تابستان سال 1361 (1982) شوراي انقلابي دولت كارمل مرا۱ موظف كرد تا در راس يك گروه دو صد و چند نفري كه از كارمندان پنجشيري تبار حكومت تشكيل شده بود، به پنجشير بروم.

در آن زمان قواي شوروي مشغول يك عمليات هجومي در دره پنجشير بود و جنگ شديدي جريان داشت (حمله پنجم شوروي ها- 1982). وظيفه داده شده به ما اين بود، كه مردم دره را به طرفداري دولت تشويق كرده، كمك هاي را براي شان توزيع کنيم.

با شنيدن اين خبر نگراني زايد الوصفي براي من روي داد، زيرا هرگز انتظار توظيف شدن به چنين مسئوليتي را نداشتم، به ويژه كه جنگ در دره بشدت جريان داشت و من جز مسلك خودم از ابتدائيات جنگ و تفنگ چيزي نمي دانستم، ناچار جهت توضيح بيشتر نزد دستگير پنجشيري۲ رفته و از وي جوياي علت شدم. او گفت شما آدم مسن و مردمدار هستيد و مي توانيد به مردم كمك كنيد. چاره‌ي جز رفتن نداريد، زيرا اين فيصله شوراي انقلابي است.
ناچار به طرف كميته شهري حزب كه محل تجمع اين افراد تعيين شده بود، رفتم. در آنجا با ديدن صحنه توزيع اسلحه به آن عده كارمندان كم بختي كه مانند من به درد نظامي گري نمي خوردند، پريشاني ام چند برابرشد. جمعاً 260 نفر بودند. به مشكل توانستم 160 نفر آنها را به بهانه اين كه از سلامتي لازم براي اجراي اين وظيفه برخوردار نيستند، كم كنم. روز بعد توسط چند هليكوپتر به منطقه گسيل گرديديم و در آن جا به چهار قسمت تقسيم شديم. من در منطقه اعنابه۳ جا گرفتم. در منطقه اعنابه يك گارنيزون قواي شوروي وجود داشت، ضمناً عده‌ي از مردم منطقه هم برخلاف ساير نقاط پنجشير به كوه ها متواري نشده و در همانجا باقيمانده بودند. سر و كار من بيشتر با همان ها بود.

من چهار ماه و نيم در آنجا ماندم، در همين مدت شوروي ها جهت هماهنگي امور ملكي يا نظامي گاهگاهي ما را به داخل گارنيزون شان دعوت مي كردند. فكر مي كنم فرمانده گارنيزون كس ديگري بود، اما شخصي كه با ما صحبت مي كرد كسي به نام جنرال اناتولي بود كه احتمالاً رئيس كشف بود يا در همين بخش كار مي كرد. من هيچگاه او را نه آن وقت و نه بعد از آن در لباس نظامي نديدم.

در جريان همين رفت و آمد ها بود، كه من با جنرال اناتولي آشنا شدم. نمي دانم در چندمين ملاقات بود كه هر دو حس كرديم با زبان انگليسي مي توانيم تفاهم نماييم. اين بود آغاز آشنايي من با جنرال اناتولي۴.
اناتولي شخص قدبلند، خوش مشرب و موقر بود. خيلي زود با هم دوست شديم و اغلب باهم نشست و صحبت داشتيم، او حتي وارد بحث هاي سياسي هم مي شد اما من هميشه محتاط بودم و از وارد شدن در بحث هاي سياسي مخاطره انگيز اجتناب مي كردم.

بسياري اوقات هر دو شاهد انتقال مجروحين و مقتولين نيروهاي شوروي بوديم كه از قسمت بالايي دره مي آوردند.
يكي از روزها كه باهم گرم صحبت بوديم يك نيروي زرهي بزرگي وارد دره شد، كه مي خواست به طرف بالاي دره جهت مقابله با مجاهدين برود، اناتولي رو به من كرد و با خنده گفت: ميردادخان مي بيني شوروي چه قدرتي دارد؟ من برخلاف عادت احتياط كاري گفتم: اگر اين نيرو هزار برابر هم شود، نمي تواند يك سانتيمتر از قله كوه ها را كم كند. او خنديد ولي هيچ چيزي نگفت.

روز بعد كه با هم روبرو شديم گفت: ميردادخان، گفته ديروزتان مرا به تفكر انداخت، منظورتان از آن چه بود؟ من در جواب گفتم: منظور من اين بود كه مقاومت در برابر نيروهاي شما مقاومت مردم است و مردم چون كوه اند، راه حل ديگري بايد پيدا كرد. او چيزي نگفت، اما گفته من بعدها براي وي ضرب‌المثل شده بود، هرگاه حادثه‌ي رخ مي داد و يا جنگ و مقاومتي از طرف مجاهدين صورت مي گرفت، به من مي گفت: تو راست مي گويي، قله كوه مشكل است. آن روز كه آن جمله را گفتم هرگز راه حلي نظير آن چه بعداً اتفاق افتاد در خيالم هم نمي گذشت. آن جمله مبين مافي‌الضمير من بود، كه از ديدن جنگ و كشتار عميقاً متاثر مي شد.

روزها مي گذشت و جنگ همچنان در دره ادامه داشت. يكي از روزها اناتولي نزد من آمده مرا به صرف چاي صبح دعوت كرد، از سيمايش پيدا بود، كه گپ مهمي براي گفتن دارد. هنگام صرف چاي رو به من كرده گفت: "كلان ما مرد!" من گفتم: منظورت را نفهميدم، گفت: "منظور من برژنف است." من كه از خرسندي اش متعجب شده بودم و اين سخن را باور هم نمي كردم، سراسيمه گفتم، خوب نشد كه يك رهبر كمونيسم جهاني مرد، كار خوبي نشد و سخناني از اين قبيل. او كه متوجه نگراني من شده بود خنديد و گفت: "نترس به من اعتماد كن، برعكس، كار بسيار خوبي شد، زيرا اينك دوستان ما كه در رأس آن آقاي اندروپوف قرار دارد به قدرت خواهند رسيد."
اين خبر را وقتي به من گفت كه هيچ اطلاعي در رسانه ها در مورد مرگ برژنف وجود نداشت، حتي فرداي آن كه من به كابل رفته موضوع را از دستگير پنجشيري پرسيدم، او نيز هيچ اطلاعي نداشت.

با روي كار آمدن اندروپوف وظيفه اناتولي در افغانستان تمام شد. او به مسكو برگشت و من قبل از آن به وظيفه اصلي ام يعني شركت تخمهاي اصلاح شده در كابل برگشته بودم.»
بازگشت اناتولي به افغانستان

در اواخر خزان همان سال (1361 – 1982) بود كه چهار مشاور روسي و يك مترجم به دفتر من آمده خودشان را از دوستان اناتولي معرفي كرده خبر آمدن او را به من دادند، گفتند: تازه از مسكو آمده اند و در بگرام مستقر اند، ساعتي نشستند و بدون اين كه توضيح بيشتري بدهند برگشتند و گفتند فردا باز خواهند گشت.
روز بعد آمدند و مانند روز قبل به صحبت هاي عمومي پرداختند، مانند وضع امنيتي، وضع جبهات جنگ، حكومت و غيره. من كه وسواسم هرچه بيشتر مي شد تا علت آمدن آنها را بدانم بالاخره طاقت نياورده از آنها پرسيدم علت آمدن آنها به دفتر من چيست؟ آنها گفتند: "ما همكاران اناتولي هستيم و از دفتر سياسي آقاي اندروپوف آمده‌ايم، تا آمدن اناتولي به شما چيزي نخواهيم گفت، او به زودي مي رسد و همه چيز را به شما خود خواهد گفت."
روز ديگر بود كه با اناتولي به آنجا آمدند، يك موتر CD سفارت شوروي آنها را آورد. هر دو از ديدن يكديگر خوشحال شده مصافحه و احوال پرسي كرديم، سپس دقايقي در مورد زندگي شخصي، وضع خانواده، كار و مصروفيت يكديگر پرسيديم. آنگاه اناتولي گفت مي دانم بسيار عجله داري كه بداني چه خبر است و ما براي چه آمده‌ايم، حال برايت مي گويم و چنين به سخن آغازكرد:

"من شخصاً از طرف يوري اندروپوف نمايندگي دارم، همراهان من اعضاي دفتر اندروپوف اند، با آمدن آقاي اندروپوف در شوروي تغييراتي در حال آمدن است، از جمله تصميم بر آن است تا راه حلي براي بيرون شدن قواي شوروي از افغانستان پيدا شود، كه ما و شما در همين بخش كار خواهيم كرد. من گفته هاي خودت را به ياد دارم كه مي گفتي با زور مشكل است. اينك فرصت آن رسيده كه براي صلح تلاش کنيم." سپس توضيح داد، كه تصميم شوروي برآن است تا نخست با فرماندهان عمده در داخل افغانستان مذاكرات صلح را آغاز كند، سپس در مناطق تحت سيطره آنها آتش بس كرده و به صورت تدريجي قواي خود را از افغانستان خارج نمايد. اما در ذهن من سوالات زيادي ايجاد شده بود، كه اناتولي به بعضي آنها قسماً جواب داد، مثلاً وقتي از او پرسيدم چرا اين پروسه از پنجشير آغاز مي شود، گفت: "پنجشير و سالنگ محل بيشترين درگيري ها و تلفات ما در افغانستان است، همچنان پنجشير در سر شاهراه عمده رفت و آمد ما قرار دارد. از طرف ديگر نيروهاي مستقر در اين نواحي به رهبري احمدشاه داراي سازماندهي بهتر و رهبري واحد اند كه در صورت توافق با آنها مي توان به عملي شدن توافقنامه اعتماد كرد، در حالي كه در ساير نقاط افغانستان به اين تعداد جنگجو تحت يك فرمان قرار نداشته و اين نوع تركيب مي تواند پروسه را به دليل موافقت يكي و مخالفت ديگري به بن بست مواجه كند. اما در مورد انتخاب خودت، چون برنامه قرار است از پنجشير آغاز شود و خودت هم از همان منطقه هستي و مهمتر اين كه من دوستي در آن منطقه غير از خودت ندارم كه بر او اعتماد كنم، بنابر اين خواستم با ما همكاري كني."

اين بحث ميان ما چندين روز ادامه داشت و ذهن من درگير سوالهاي زيادي بود: واقعاً شوروي ها تصميم گرفته اند از افغانستان خارج شوند؟ چگونه مي خواهند خارج شوند؟ نيروهاي دولتي كجا خواهند رفت؟ مجاهدين چه خواهند كرد؟ دولت آينده چگونه دولتي خواهد بود؟ چه كسي آنرا رهبري خواهدكرد؟ و ده ها سوال ديگر.

اناتولي كه در اين مدت متوجه به فكر رفتن من شده بود گفت: "وظيفه خودت مشكل نيست، خودت فقط شخصي را پيدا كن تا پيام ما را به مسعود برساند، به محض پيدا كردن چنين شخصي وظيفه تو خاتمه مي يابد."

اطمينان هاي زيادي كه اناتولي به من داد، نيمه باوري برايم پيدا شد كه شايد شوروي ها مي خواهند از افغانستان خارج شوند، لهذا از آنها دو هفته وقت خواسته، دست به كار شدم. اولين مشكل بر سر راه من اين بود كه من با احمدشاه مسعود هيچگونه ارتباط و شناختي نداشتم، جز اين كه پدرش را مي شناختم و گاهگاهي به خانه آنها مي رفتم، اما مسعود آن وقت كودك بود و من حتي چهره او را به خاطر نداشتم.

بعد از چند روز فكر در باره انتخاب شخصي كه نزد احمدشاه برود، قضيه را با داوود5 كه از دوستان نزديك من بود در ميان گذاشتم، اما قبل از آن وي را سوگند دادم تا موضوع بين ما مخفي بماند، او با خرسندي گفت: "اين يك كار بسيار آسان است، من مي توانم آن را انجام دهم. رفت و آمد به پنجشير وجود دارد، نگران نباش." به اناتولي تلفن كردم كه با هيأت به دفترم آمدند، داوود را به آنها معرفي كردم، اناتولي اهميت وظيفه را به داوود فهماند و بسيار تاكيد كرد، كه نامه به دست كسي نيافتد مخصوصاً به دست كساني از اعضاي حكومت كارمل. بعد از ظهر اناتولي نامه را آورد و آن را به من داد. او يكبار ديگر در مورد مخفي كاري تاكيد كرد و رفت. بعد از رفتن اناتولي من از داوود پرسيدم چه برنامه‌ي براي شروع كار دارد، مثل اين كه داوود حساسيت موضوع را بعد از صحبت هاي اناتولي بيشتر درك كرده بود، زيرا به من گفت: "در نظر دارم يكبار بدون نامه تا آنجا كه مجاهدين است سفر كرده وضعيت راه ها را مطالعه نمايم، در مرحله بعدي نامه را مي برم." من طرح محتاطانه او را پذيرفتم و فرداي آن روز داوود حركت كرد.

تا هنگام برگشت داوود دلواپسي و نگراني مرا رها نمي كرد. متوجه نكته تازه‌ي شدم و آن اين كه نكند، در درون اين پاكت چيزي جابجا شده باشد، كه به مسعود صدمه برساند.

لهذا به اناتولي گفتم، داوود رفت تا يكبار وضع راه ها را ببيند، من پيشـــنهادي دارم كه اميدوارم سبب آزردگي شما نشود، او گفت: "چه پيشنهادي داري؟" گفتم: ممكن است نامه را قبل از اين كه به داوود بدهم يكبار در حضور من و او باز كنيد، البته من به محتويات نامه كاري ندارم اما مي خواهم مطمئن شوم كه اين فقط يك نامه است. او كه فوري متوجه احتياط كاري من شده بود، موافقت کرد. نامه را دوباره به او دادم و منتظر آمدن داوود مانديم.
بالاخره داوود برگشت و اطمينان داد كه براي اجراي كار آماده است. موضوع را به اناتولي خبر دادم و او هم طبق وعده نامه را در حضور ما باز كرده بعد از حصول اطمينان ما دوباره داخل پاكت گذاشت.

افكار پريشان باز بر من حمله آوردند، گويي نامه را من خود مي بردم، تأكيد مجدد اناتولي بر اين كه نبايد دستگاه خاد دولتي و ارگانهاي ديگر غير از همين چند كس از راز آگاه شود و نامه به دست آنها نيافتد سنگيني اين وظيفه را بر دوش من بيشتر مي كرد. نگراني من بيجا نبود، بعد ها كه دستگاه خاد حكومت مرا به زندان انداخت از يك يك اين موارد بارها پرسيد6 برگرديم به دنباله ماجرا. با اناتولي خداحافظي مي كرديم كه چيز تازه‌ي به فكرم رسيد- مسئله امنيت داوود. من مي دانســتم كه وي رهسپار دره مرگ است، به اناتولي گفتم من به خاطر امنيت داوود پيشنهادي دارم، در طول ايام وظيفه توسط داوود شما بايد از اجراي عمليات جنگي در پنجشير خود داري نماييد و گر نه چه ضمانتي وجود دارد كه وي به سلامت نزد احمدشاه مسعود برسد و يا برگردد. او لحظه‌ي مكث كرد و گفت: "موافقم، مطمئن باشيد." با اناتولي خداحافظي كرده همراه با داوود به اداره برگشته يكبار ديگر روي جوانب مختلف اجراي كار صحبت كرديم، روحيه داوود به مراتب بهتر از من بود. گويي سالهاست كه به چنين ماجراجويي ها مشغول است.

روز بعد داوود به طرف پنجشير حركت كرد و ما منتظر مانديم. چنان كه چند بار تذكر دادم از زماني كه اين پروسه آغاز شد، نگراني آزار دهنده‌ي نيز همراه آن مرا فراگرفته بود. آنگاه كه هفته سوم به آخر خود نزديك مي شد و هنوز از داوود خبري نبود يكبار ديگر لشكر دلهره و تشويش بر من هجوم آوردند. اگر در مسير راه داوود توسط نيروهاي دولتي و يا گروههاي ديگر مجاهدين دستگيرشود، چه؟ يا بدتر از آن اگر كشته شود، من به خانواده اش چه بگويم؟ اين ها همه مرا سخت آزار مي دادند.

دربيست و هشتمين روز بود كه داوود زنده و سلامت بازگشت. بي توجه به اين كه چه جوابي آورده است، با ديدن او نفس راحتي كشيده خود را مقداري سبك احساس كردم. نشستيم و از او دنباله ماجرا را پرسيدم، گفت: "با جواب مثبت آمده است." سپس جريان رفتنش نزد احمدشاه مسعود از طريق كوه ها را تعريف كرد و اين كه از شخصي به نام گل داد جهت رسيدن نزد احمد شاه مسعود استفاده كرده است. اين كارش مرا عصباني ساخت و گفتم: مگر من ترا سوگند ندادم كه كس ديگري از جريان نفهمد، او گفت عصباني نشو، گل‌داد7 هيچ چيز نمي فهمد، او دوست سابق من است و بدون او رسيدن نزد احمدشاه مسعود از طريق راه هاي پر پيچ و خم كوهستاني بسيار مشكل و حتي غير ممكن بود. با ارائه اين دليل از ادامه بحث گذشتم و به جنرال اناتولي از آمدن داوود خبر دادم. آنها به زودي آمدند و با داوود ملاقات كردند. اناتولي از اين كه مسعود به پيام آنها جواب مثبت داده، خرسند به نظر مي رسيد و گفت: حال بايد قدم دوم را برداشت، قدم دوم انتخاب محل مذاكره است، سپس رو به من كرده گفت: "دوست شما - داوود- حال بايد پيام دوم ما را ببرد". در اين جا وعده اناتولي را كه به من داده بود به يادش آورده گفتم: طبق وعده شما وظيفه من تمام شد. اين شما و اين هم داوودخان، بقيه‌ي پروسه را خودتان پيش ببريد، گرچه اناتولي علاقه نداشت من از آنها جدا شوم اما به وعده احترام گذاشته، راضي شد كه من خود را كنار بكشم.

ادامه دارد

زیرنویس:

1- ميرداد پنجشيري از اعضاي سابقه دار حزب دمکراتيک خلق بود و در آن زمان رياست شرکت تخم هاي اصلاح شده را به دوش داشت.

2- دستگير پنجشيری وزير معارف در آغاز حکومت کمونستی.

3- اولين قريه بزرگ پنجشير وقتي وارد دره شويد.

4- اناتولي ايوانويچ تکاچوف افسر ستاد کل کشف اتحاد شوروي موظف در افغانستان(82-83).

5- داوود از اقارب مسعود است، که در دولت کمونيستي وقت افسر بود. در اوايل آتش بس نقش رابط را داشت، بعد از انعقاد آتش بس با توافق دو جانب ولسوال (بخشدار) اعنابه شد. او در سال 1371 (1992) درگذشت.

6- ر ئيس ميرداد در سال(1984/1363) توسط حکومت کارمل با تمام اعضاي خانواده اش به زندان افتاد. بعدها خانواده اش رها گرديد، اما خودش هفت سال در زندان باقي ماند.

7- گلداد دوست داوود از قريه حصارک پنجشير هنگام نوشتن اين سطور 66 سال دارد و در کابل زنده گي مي کند.

احمد شاه مسعود و عقد معاهده آتش بس با اردوی سرخ

شنبه 26 سپتامبر 2009, نويسنده: جلال ابادی

افکار را نقد کنیم، نه اشخاص را

میرداد — 2009-01-26T09:55:00Z

امروز شگفت زده نقدی از آقای شبیر کاکر را خواندم که بر خلاف نوشتهء قبلی شان، اسلوبی را بر گزیده بودند که در خور یک نقد علمی نیست. نقدی مملو از اصناف تعبیرات خصمانه و موهن، و مهمتر از همه، ناقد محترم نقد نوشته را فرو نهاده، به نقد نویسنده روی آورده اند و از این رهگذر این حقیر نیز نصیبی از این مخاصمت برده ام. اگر کمال و جمال سخن این است که ما استدلال و منطق را تعطیل کنیم و "دشمن"(1) را با ابزار توهین و تمسخر و بی منطقی تحویل بگیریم، دیگر نباید انتظار داشت که گفتگویی علمی صورت گیرد و درزی رفو شده، یا سخن نادرستی راست گردد و یا منطق غلطی با قوت استدلال رد گردد. اصلاً در چنین محیطی فضایی علمی برای گفتگو ایجاد نمی شود، و گفتمانی هم مجال ظهور نمی یابد. دوست ارجمند ما، گلایه کرده اند که من نقد وی را در سایتی که آن را نشر کرده اند نخوانده ام و لابد این بی توجهی و عدم پاسخ "شاید ... بخاطرضدیت که با موضعگیریهای میهنی و وملی گرایانهء دست اندرکاران پورتال دارند خواستند چنان وا نمود کنند که گویا آن را نخوانده اند واهمیت به آن قایل نیستند" بوده باشد.

درست همین است که جناب کاکر فرموده اند، من آن نوشتهء ایشان را نادیده گرفتم، اما نه به دلیل موضع گیری های میهنی و ملی گرایانهء آن پورتال، که آن پورتال( امید است به هموطنانی که حسن نظری به آن سایت دارند توهین نشود) اصلا در آن حد و حدود نیست و فکر نمی کنم هیچ نویسندهء که جدی فکر می کند آن پورتال را در خور توجه بداند، هم به خاطر سطحی بودن مطالبی که ارائه می کند، و هم توهین های آشکار و برنامه ریزی شدهء که بر ضد بخشی از هموطنان ما در آن سایت روی دست است. در سخنگاهی که شما مطلب می نویسید، و بنا بر دلایلی آن پورتال را ملی گرایانه و میهنی می دانید، من چیزی از ملی گرایی ندیده ام، آن پورتال، تراکم اندیشه های سطحی، شبه فاشیسم و محل تجمع عدهء نویسندهء متعلق به دوران ما قبل مدرن است که جهانشان سیاه و سفید بوده، و با همین جهان نگری، خط مشی نشراتی خویش را تنظیم می نمایند. بماند عدهء نویسندهء دیگر به خاطر حسن نیتی که دارند شکار آن اجنداها می گردند، و از تریبون آنها صداهای دیگری را نیز به ندرت انعکاس می دهند. به گمان من، اگر در میان سایتهای اینترنتی، یک سایتی باشد که به عملهء فاشیسم شهره است، همان "پورتال فخیمه" است (درست یا غلط )، لذا من قصدا به نوشتهء شما جواب ندادم، چون گفتگوی ما در جایی دیگر در جریان بود، و شما در جایی که من به ندرت به آنجا سر می زنم، نقدی نوشته بودید که جداً بخشی از آن برای من اهمیت داشت و دارد. گرچه در آن نوشتهء تان از مسیر نقد علمی خارج شده بودید، اما به خاطر پرسش هایی که مطرح نموده بودید، یک گفتگویی دوستانه را می طلبید، و من امیدوارم با مشغلهء که من دارم بتوانم پاسخ آن نوشتهء شما را روزی به تفصیل بدهم، اما اینک این نوشتهء شما را که دیدم، اندکی نا امید شدم. شما بر خلاف روش قبلی تان، در این چند مدت دگردیسی عجیبی در افکارتان ایجاد شده است که متاسفانه رایحهء خوش آیندی ندارد. شاید در اثر هم نشینی با هموطنان مان در آن پورتال باشد، یا نوشته های رادیکالیزهء هموطنان دیگر مان که راهی مخالف آنها را می روند شما را هم تحت تأثیر قرار داده و بجای برخورد دلیلی، به برخوردی علتی روی آورده اید. به هر روی توصیهء من به شما این است که جانب استدلال را گرفته، دلیل آورده و دلیل بطلبید. راهی غیر از این، و بنا کردن عمارتی بر مبنای حدس و گمان، فکر نکنم بتواند مشکل گشا و یا رسانندهء پیام و حتی ایجاد یک گفتگوی مثبت باشد. زبان نقادی در کشور ما متاسفانه شباهت زیادی به جبهه های جنگ دارد، آن هم جنگی غیر منظم، با هرج و مرجی تمام عیار.

اما خانم حضرتی و نوشته هایش:

در مورد خانم حضرتی، و زبانی که وی برای نقد انتخاب کرده اند، چندان موافق نیستم، اما اساساً وی مطالبی را به نقد و بررسی گرفته اند که لا اقل می طلبد در همان حدود و در حد همان زبان، و یا بالاتر از آن نقد شود و کاستی های آن بر ملا گردد. از این طریق یک فضای سالمتر فکری به وجود می آید که مجال را برای بحث های منطقی تر و موشکافانه تر آماده می سازد. اما فکر نمی کنم خانم حضرتی از روش شما در نقد خویش استفاده نموده باشد. استفاده از کلماتی مانند"عفریت"،"مار وگژدم" آن هم در تاویل و تفسیر نام کسی، فکر می کنم دور شدن از کلام منطقی است. آنچه را که شما در لابلای نوشتهء خویش در نقد خانم حضرتی آورده اید نیز چندان مستدل، و در مسیر به پرسش کشیدن نظریهء وی نیست، بر خلاف، آن چه را که شما قصد بی اهمیت کردن اش را دارید، یکبار دیگر در مرکز توجه می آید. حبیب الله کلکانی، یک رخداد در تاریخ کشور ما است، بهتر است آن رخداد، از زاویهء روایتهای تاریخی متعدد بررسی شود نه اینکه با تکرار روایت های تقریباً رسمی، که در فضای اختناق دوران نادر و بعد از آن شکل گرفته و نهادینه شده اند ما به قضاوت بنشینیم. در مورد امان الله شاه هم همین گونه است. بهتر بود در وصف مظالم حبیب الله کلکانی، آن مظالمی که قرینهء صعوبت و ستمگری سپاه نادر خان در کابل و در شمالی بوده باشد، نقبی می زدید، تا اذهان هموطنان، آن حاکم ستمگر را، بیشتر از پیش می شناختند، و تبعاً از این طریق مقصود شما در بی مضمون کردن دفاع خانم حضرتی از وی بهتر بر آورده می شد. در غیاب چنان قرینهء آن هم به جرم از هم پاشاندن سلطنت امان الله نمی شود حبیب الله را با نادر خان و ظلمی که بر مردم شمالی پس از سقوط وی رفت مقایسه نمود، لذا مثال تیمور و هند، و کشته فرزند وی، و زجه و زاری او در مرگ فرزندش، نمی تواند گزینهء مناسب در وصف دوران حبیب الله و نادر خان ، و مقایسهء دوران آن دو با هم باشد. کشتار ارامنه همانگونه که اشاره کرده اید، یکی از دشواره های ترکیهء مدرن در دفاع از تاریخ دوران امپراطوری خود است. کشتار ارامنه در جنگ عثمانی ها در دورهء که ارامنه عملاً با آنها در جنگ بودند، امروزه در بعضی محافل و بعضی کشورها از مصداق های کشتار جمعی قلمداد می گردد. اخیراً عدهء از روشنفکران و نویسندگان ترک، با به رسمیت شناختن آن، می خواهند یک دورهء جدید در تاریخ ترکیه را شروع کنند، اما در کشور ما کشتارهای دوران عبدالرحمن خان، و ظلم و ستمی که در دوره های مختلف تاریخ کشور ما بر هموطنان ما رفته است، با افتخار یاد می شود و حتی عدهء آن را نشان شأن و شوکت قوم خود قلمداد کرده و هرگونه نقدی در این زمینه را رد می کنند.آیا کسی است که از آن رویدادها اعلام انزجار کند؟

اما پاسخ پرسشهای شما در مکتوب اولی تان باشد برای زمانی دیگر، فقط نکتهء را قابل اید آوری می دانم، من نه طرفدار پدرام هستم و نه شامل حزب وی می باشم، اما گفته می توانم که با توجه به آنچه که وی می گوید، کسی را از این ملک بیرون نخواهد کرد، و اگر هم چنان قصدی داشته باشد، آن اندیشه محکوم به شکست است. گمان من این است که یک سوء تفاهم کلانی که در کشور ما وجود دارد و ما همیشه با سطحی نگری بعضی قضایا و جریانها را به قضاوت می نشینیم بدون اینکه در مرام و اهداف واقعی آنها کدام غور و تاملی نموده باشیم. از این دسته است نگاه و برداشت ما در مورد حزب کنگرهء ملی و خود شخص پدارم، و یا جریانی که به ستم ملی مشهور است و حتی افغان ملت. بهتر است در مورد این جریانها به نوشته های مکتوب و یا اظهارات افراد درجه اول آنها که ثبت شده باشد، یا تحقیقاتی که در مورد آن جریانها صورت گرفته است مراجعه نمود و بعد به قضاوت نشست. این قضاوتهای دست سومی که ما داریم، مغشوش و سخت گمراه کننده است. مخصوصاً اظهارات و تحلیل های روزنامه ای و غیر علمی که در سایتهای مختلف بر علیه دو جریان اول وجود دارد. این جریانات نتیجهء عواملی داخلی اند، باید آن عوامل ریشه یابی شوند و در همان زمینه به نقد و بررسی گرفته شوند. در ذهنیت ما سالها "ستمی" ها مردمی بی دین معرفی شده و سرکوب می شدند. این ذهنیت تا امروز دامه دارد. اما این ذهنیتی است عوامانه، آنها به گمان من در یک برداشتی آزاد یک جریان روشنگرانه در تاریخ کشور ما بوده اند. باید اندیشه های آنان به طور علمی و بی طرفانه نقد و بررسی شود. ما نمی توانیم راجع به هر جریانی در کشور، همان دیدگاه رسمی را که وجود بعضی از جریانات می توانست قدرت آنها را تهدید کند تا ابد پی بگیریم. روزگاری است که باید از خود بپرسیم این ها چه می خواستند و این خواست آنها چقدر می توانست به تحقق حقوق شهروندی در کشور و به سامان آمدن امر حکومت و مردمی شدن آن کمک نماید؟ همینگونه است اندیشه های افغان ملتی ها، و یا کسانی که شبیه آنها می اندیشند. با حکم هایی کلی نمی شود حق سخن را ادا نمود.

(1)- این کلمه از آقای کاکر وام گرفته شد، در مقالهء "هزاران مار و گژدم فرش قدمهای فرشته حضرتی!"
http://kabulpress.org/my/spip.php?article2891#forum22883

پاسخ به محترمه خنم زبیده تیمور

هزاران مار و گژدم فرش قدمهای فرشته حضرتی!

فاشیستان باید کوبیده شوند

يكشنبه 25 ژانويه 2009, نويسنده: شبیر "کاکر"

هزاران دسته گل فرش قدمهای فرشته

سه شنبه 13 ژانويه 2009, نويسنده: زبیده تیمور

نخبگان پشتون، حرکتی ضد گفتمان دارند

میرداد — 2008-12-14T11:15:34Z

نوشتهء شما علمی و دارای منطقی قوی است، من شیوهء نظر شما را مقبول و پسندیده یافتم، به نقد نوشتهء شما نمی پردازم، چه اینکه چارچوب بحث در نوشتهء شما عقلانی است، لذا لزومی نیست روی مسایل تاریخی وارد بحث شویم، اگر بحثی هم صورت بگیرد باید در چارچوبی علمی باشد، که فعلاً جایش اینجا نیست. لذا بهتر است دوستان محترم در مورد این اسطور های تاریخی دست به تحقیقات علمی دقیق بزنند تا کلی گویی هایی که در نزد اهل تحقیق شبهه بر انگیز می نماید، مثلاً در مورد ملالی میوند، این شبهه وجود دارد، و شک در این موارد بیشتر به بعضی کارهای غیر علمی جناب عبدالحی حبیبی بر می گردد، وی با کشف ناگهانی پته خزانه، بی اینکه از نظر علمی روی آن کار شود، اهمیت خود را به عنوان یک تاریخ نگار صادق زیر سوال برد، و حتی پته خزانه به عنوان نشانهء برای تاریخ سازی و جعل عمدی تاریخ در میان اهل نظر تبدیل شده است. برای ما شهروندان افغانستان، یک نکته باید مبرز شده باشد که هیچ کدام به تنهایی نمی توانیم با اتکا به اسطوره های یکهء قوم خود، چیزی به نام هویت افغانستانی را به وجود آوریم، پشتون می تواند ایجاد هویت افغانی نماید، و ازبک ازبکی، و هزاره هویت هزاره گی، و تاجیک هویت تاجیکی، اما هر کدام اینها در انزوا، و در نفی دیگری شکل خواهد گرفت. هویت مشترکی که هویت ملی ما را تشکیل دهد، باید آمیزهء از واقعیت چند فرهنگی، و اسطوره های کثیر القومی ما باشد، تا هر کسی خود را درآینهء آن ببینید. در غیر آن، کسی قادر نخواهد بود هویت خود را به عنوان هویت ملی تعمیم دهد، و یا آن را بزور به دیگران بقبولاند، همین یک نکته، یعنی اینکه هویت ملی ما چیست و چگونه باید شکل بگیرد همواره موضوعی بوده است که برادران پشتون به آن از زاویهء ملی نیندیشیده اند، و گفتگو در این زمینه را، با متهم کردن دیگر شهروندان به خیانت، وطن فروشی،جدایی طلبی، عامل و جاسوس بیگانه، و ... نفی کرده اند. تنها پاسخی که از جانب برادران پشتون به گفتمان هویت ملی در کشور داده شده است، هم از سوی نجبگان فکری، و هم سیاسی، همان است که گفته آمد. اما واقعیت این است که در کشور ما جدایی طلبی وجود ندارد. حتی اندیشهء چنین خواستی در میان هیچ قومی مطرح نشده و تئوریزه هم نشده است، اما بیایید با خود صادق باشیم، این وضع تا کی دوام خواهد کرد؟

شما به عنوان انسانی اهل تحقیق و اندیشه فکر نمی کنید مودلی را که آقای سیستانی در تحقیقات تاریخی، و در عکس العمل در مقابل بعضی مسایل روز برگزیده اند، مودلی است کهنه و نا کار آمد؟ آنها ضد گفتمان، یعنی ضد نقش معنادار رفتارها و ایده های اجتماعی در زندگی سیاسی هستند. سیستمهای معانی، یا همان گفتمانها (discourses) فهم مردم از نقش خود در جامعه را شکل می دهند و بر فعالیت های سیاسی آنها تاثیر می گذارند. گفتمانها به معنی ایدئولوژی ها به معنای کلاسیک آن نیست، گفتمانها رفتار سیاسی و اجتماعی شهروندان، تشکیل نهادها و سازمانهای سیاسی یا مدنی را در بر می گیرد، اما در ضد گفتمان، همهء این ها عامل یا جاسوس بیگانه، جدایی طلب، جنگ سالار، ناقض حقوق بشر و ... هستند. برای اثبات چنین مامولی، آقای سیستانی "گادی" یکه تازی را سوار، و از هزینهء زرادخانهء قومی پیش برندهء ماموریت ایجاد و تشدید ضدیت های اجتماعی است. ضدیت کی ایجاد می شود؟ زمانی که شرایط برای یک نوع هویت( اینجا هویت کثیرالقومی) کامل و مثبت توسط بخشی از جامعه و گروه ها امری غیر ممکن تلقی شود. به گمان ، سیستانی یا کسانی که چون وی می اندیشند، مانع ایجاد چنان هویت کامل و کثیرالقومی هستند.

اما مهم این است که این شرایط، یعنی ضدیت های اجتماعی حدوثی و نتیجهء مراحل گذار هستند، ما در دورانی قرار داریم که هویت های ما سرگردان است، هنوز هویت ملی شکل نگرفته است، اگر این هویت های سرگردان زبان مشترکی نیابند، بحران در کشور دوام خواهد نمود، و ما نه قادر به تشکیل دولت ملی خواهیم بود، نه هویت ملی ای شکل خواهد گرفت.

بدین سان عده ای برای آقای سیستانی دست می زنند، عده ای ناسزایش می گویند، و عده ای به وی می خندند. ما هم می خندیم، تا در بازی وی شریک نشده باشیم، اما متاسفانه عده ای از زبان خود وی استفاده می کنند. لابد برای اینها هم عده ای دست می زنند، عده ای ناسزا می گویند، و عده ای می خندند، و شاید هم عده ای مثل آقای سیستانی و جناب معروفی دنبال "تفنگ دهان پر" هم می گردند!

هرگونه که باشد، تحولات اجتماعی راه خویش را می رود، ما در دورانی زندگی می کنیم که تمامیت خواهی به سختی قادر با ادامهء حیات است. در افغانستان نیز این اندیشه،یعنی مدافعان نظم کهن در حال نزع هستند.

گستاخی های خانم فرشته حضرتی دربرابر آقای سيستانی قابل توجيه نیست

14 دسامبر 04:02, نويسنده: شبیر"کاکر"

از بخش سخنگاه کابل پرس^?

بنده این جوابیه مختصررا ابتدا به پورتال افغان حرمن گسیل داشته ام. ازآنجائیکه مقاله خانم فرشته درچندین سایت منتشر شده من نیزلازم دانستم که درهردو سایت کابل پرس وپورتال افغان جرمن به چرندیات خانم محترمه پاسخ ارائه کنم وسوالهای را ازایشان مطرح سازم.

درسايتهای کابلپرس وخاوران ويکتعداد سايتهای ديگر مقاله راجع به اسطوره وتاريخ نگاری وجعل اسطوره ها .ازخامه خانم فرشته حضرتی توجه مرا بخودجلب کرد درمجموع برداشت من ازنوشته ايشان اين است که پشتونها به فقرفرهنگی دچاربوده وتاکنون هم اين فقرفرهنگی رنج ميبرند تاريخ نگاران پشتون خصوصا عبدالحی حبيبی جعال تاريخ است. کتاب "پته خزانه" جعلی است جنگ های تاريخی ودفاعی افغانها دربرابر انگليس واقعيت ندارد واگرواقعيت هم داشته باشد زمينه ساز آن بارهم پشتونها هستند. طالبان ومحمدگل خان مهمند هردوبه يک سويه دشمن فرهنگ مردمان غيرپشتونی بوده اند وسرکوب بغاوت بخش ازهزاره ها توسط اميرعبدالرحمن خان نسل کشی تمامی هزاره ها بوده وهمچنان حملات احمدشاه ابدالی به هند خصلت تمدن ستيزانه داشته است من يقين دارم که اين خانم تازه کار جديدا وارد عرصهء نويسنده گی وسياست شده ودارد تازه تمرين نويسنده گی ميکند چنان مينمايد که پشت صحنه های تياترکسان ديگری قراردارند که بنابه قول شاعرهرچه استاذ ازل گفت ميگويم به خانم محترمه طرزگفتاررا می آموزند درغير آن من تاکنون نديده ام که حتی مبتدی ترين شاگردان رشتهء تاريخ وجامعه شناسی درمورد پيچيده ترين مسايل جامعه شناسی وتاريخ اينچنين سيکسرانه برخورد نموده واحکام جزمی صادرکنند شايد برای خانم محترم بهتر آن بود که بدون نفی اسطوره های تاريخی يک ملت چنان می نوشت که از آن بوی نفرت وتحقير عليه قوم بخصوص احساس نميشد وبخاطر تکميل معلومات خويش ازديگران طالب رهنمايی ميشد تا ديگران به کمکش می شتافتند آنوقت ميشد بدون توسل جستن به کلمات موهن وتحقير آميزچندسطری را روی صفحات انترنتی به . زيور نشرآرائيد اين روش علمی درتمام دنيا بحيث يک اصل قبول شده مورد تائيد همهء دانشمندان قرار دارد توصيه من به خانم محترمه اين است که قبل ازنوشتن راجع به يک موضوع بايد نخست معلومات خويش را درباره همان موضوع به پايه اکمال رسانيده بعد به قلم وکاغذ رو آورند. بعدازآنکه چندين ورق کاغذ را سياه کرد دوباره چندين بار همان نوشته را بخواند وببيند که نواقص املائی وانشائی درآن وجود دارد ويانه سپس به کببورد وکامپيتوتر دست برد بازهم کوشش کند که غلطی های انشائی وغيره را تاجائيکه وسع وطاقتش ايجاب ميکند اصلاح کند بعدا آنر ا غرض نشر به هرسايتيکه ميخواهد بفرستد اين روش معمول درنوشته های علمی وتحقيقی است .درغير آن ا بسااوقات چنان واقع ميشود که کلمات وعبارات ساختگی و وام گرفته ازديگران سبب خجالتی انسان ميشود خدمت آن خانم محترمه عرض بايد کرد که سوژه ومحتوای نوشته هايش تاکنون ازنوشته افغانستان درآتش انديشه های فاشيزم گرفته تانوشتهء نيمه تائيديه اش درباره مقالهء مسعود جان قيام ومقالهءاخيرش راجع به تاريخنگاری وحعل .اسطوره ها سوژه های جديد برای خواننده گان نيست چه بسا که نوشته های ديگران اندرين باب يعنی نفی اسطوره های ملت پشتون وانتقاد ازسنت های قبيلوی وغيره قبل از .خانم فرشته حضرتی بمراتب زيرکانه تروحرفوی ترنوشته شده است زيرکانه تربه اين معنی که آن نوشته ها علی الرغم کراهيت ونفرت ايکه ازحاکمان پشتون داشته اند اما هيچگاه احمدشاه ابدالی را بنيانگذار فاشيزم نخوانده اند زيرا هيچ وجه مشترک ميان فاشيزم قومی وعملکرد های احمدشاه ابدالی بعنوان بنيانگذار واساسگذار اولين دولت افغانها درتاريخ وجود ندارد. ازاينکه ديگران درين باره زياد حرف زده اند من خواستم بصورت ايجاز از آن بعنوان نمونه يادکنم وبيشترازين نميخواهم درآن مورد سخن را بدارازا بکشانم صرف خواستم که به خانم بگويم که بايد ايشان معلومات خويش را ازنظر تاريخی درمورد اشخاص تاريخی تکميل نموده بعدا به صدور احکام قطعی مبادرت ورزند درغير آن روش کنونی ايشان مقبول خاطر اهل تحقيق قرارندارد . ابتدا ميخواهم چند پرسش را ازخانم محترمه مطرح نموده وبعد نظرياتم را را جع بموضوعات مطروحه بنويسم آيا شما معنای اسطوره را ميدانيد وياخير؟ فرق بين اسطوره ها وحماسه ها درچی است؟ اسطوره های جعلی و واقعی ازهم چه فرق دارند؟

دربين سه تن ازشخصيت های تاريخی عبدالخالق هزاره ، سردار داود وداکترنجيب الله کداميک ازنظرشما اسطوره است؟

آيا شما به شمال افغانستان باموترسفرکرده ايد يانه؟ اگرسفرکرده ايد درقسمت های نارسيده به خنجان به منطقهء بنام قبرکلينر برخورده ايد يانه؟ واگر برخورده ايد ميتوانيد بگوئيد که قبرکلينر متعلق به کی است؟ چرا آنرا قبر کلينرميگويند؟ آن کلينر خودش کی بود مربوط کدام خانواده يا فاميل بود؟ چرا به اسطوره تبديل شده است؟ شما چند درصد به زبان پشتو آشنائی داريد؟ چقدر قادرهستيد که به اين زبان تکلم ويا کتابت نمائيد کدام آثارادبی پشتو را مطالعه کرده ايد؟ چقدر به اختلافات لهجوی وديالکتيک اين زبان آشنائی داريد؟ البته هرکدام اين سوال ها شاخه ه ا ..وبرگهای زيادی دارند اما من به همين اختصار اکتفا ميکنم ديگراينکه يادآوری حماسه های تاريخی پشتو چرا بسترساز عقب مانده گی تاريخی جامعه پنداشته شود؟ . جنگ ميوند و وجود تاريخی ملالی ميوندی يکی از پرسشهای را خانم حضرتی مطرح کرده که خانم ملالی مربوط کدام قبيلهء پشتون است وچرا تا کنون با نام قبيله :اش درتاريخ ذکر نگرديده بايد خدمت شان عرض شود که ازنظراين قلم هم جنگ ميوند يک واقعيت انکارناپذير تاريخی است وهم وجود خانم جوان کوچی بنام ملالی کسيکه آن لندی مشهور را سروده است وبرای غازيان ومجاهدان آب ونان تهيه ميکرد همهء آن حوادث يک واقعيت است نه جعل ..تاريخی زيرا درقندهار ازقديم الايام تنها اقوام درانی مانند بارکزی و اچکزی وعليزی غيره وغلجائی ها مثل هوتک وتوخی سليمانخيل وغيره سکونت ندارد بلکه مطابق نوشتهء آقای سيستانی خوگيانی ها جعتائی ها عرب ها کشميريها وغيره اقوام خورد وکوچک ديگر درحومه های قندهار مسکن گزين بوده اند. اقليت خوگيانی تاهمين اکنون درقندهار وجود دارد .که حالا خودرا قندهاری ميشمارند بدون شک که ملالی شهيد مربوط قبيله خوگيانی بوده واکنون قبرش نيز موجود است چگونگی سرايش شعردرهنگام جنگ خانم حضرتی اين سوال را مطرح کرده که شعرچگونه سروده شده وبعد چی کسی آنرا يادداشت کرده وآيا در آنزمان آنقدر ميرزاها وباسوادان کافی وجود داشت که آن اشعاررا بنويسند ،خدمت خانم بايدعرض شود که درفرهنگ مردمی پشتونها(فولکلور) سرايش لندی يا به اصطلاح دوبيتی ها سابقه بس طولانی دارد. خصوصا دربين خانمها. . اين دوبيتی های مردمی که بنام لندی ياد ميشود اصلا شاعر مشخص نداشته وندارد هيچگونه پيش شرط مثل باسواد بودن شاعر .ودانستن قواعد شعری وغيره نيز درآن وضع نشده است عموما لندی ها به شيوه کلاسيک سماعی ازيک نسل به نسل ديگر انتقال پيدا ميکند درعصرحاضر که عصر نوشتن وخواندن است خيليها کوشش دارند که ضرب المثل های عاميانه ولندی هارا جمع آوری نموده و از آن کتاب تاليف کنند ...که شايد مقبول خاطر خانم فرشته قرار نگيرد وآنرا نيز مثل پته خزانه جعلی وا نمود کند من اميدوارم که خانم حضرتی به پرسشهای بنده پاسخ ارائه فرموده واين را نيزخدمت شان عرض کنم که خلط نمودن حوادث تاريخی وارتباط دادن هرحادثه به يکديگر چه ازنظرزمانی وچه ازنظر مکانی نه کارعلمی است ونه هم منطقی