https://www.kabulpress.org/ [en]Kabul Press? is a critical, independent, multilingual platform publishing uncensored, creative journalism in Hazaragi, Dari, Persian, and English. It amplifies underrepresented voices, challenges dominant narratives, and defends human rights and democracy, with a focus on the Hazara genocide and the struggles of stateless nations.[fa]کابل پرس رسانه ای آزاد و انتقادی است که بدون سانسور به زبان های هزاره گی، دری و پارسی منتشر می شود. کابل پرس با چالش روایت های غالب، صداهای سرکوب شده را برجسته کرده و با دفاع از حقوق بشر و دموکراسی، بر نسل کشی هزاره و رنج ملت های بدون دولت تمرکز می کند.[/multi] fa SPIP - www.spip.net https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L144xH41/siteon0-0acbd.png?1769345167 https://www.kabulpress.org/ 41 144 https://mail.bamyanpress.com/article193986.html https://mail.bamyanpress.com/article193986.html 2014-03-14T08:13:26Z text/html fa رامش نوری <p>حمله ی طالبان به شمالی وحشت ناکتر از آن بود که با گویایی حوادث و یاد دهانی از قهرمانان آن، این حوادث دردناک را التیام بخشید. اما در این برهه ی از تاریخ که قوم تاجیک پس از کشته شدن مارشال محمد قسیم فهیم در یک سراسیمگی به سر می برد، اصالت خود می دانم تا قلم فرسایی کنم. <br class='autobr' /> پس از اشغال کابل از سوی نیرو های اشغالگر سیاه طالبان، حملات بر مردمان شمالی افزایش یافت، حملاتی که مرگبار تر از آن است که آن را تصور کرد. این حملات نه تنها بر مردمان شمالی استفاده می شد، بلکه تاکستان های شمالی را همچنان تحت (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L122xH150/arton193986-e53ed.jpg?1769753707' class='spip_logo spip_logo_right' width='122' height='150' alt="" /> <div class='rss_texte'><p>حمله ی طالبان به شمالی وحشت ناکتر از آن بود که با گویایی حوادث و یاد دهانی از قهرمانان آن، این حوادث دردناک را التیام بخشید. اما در این برهه ی از تاریخ که قوم تاجیک پس از کشته شدن مارشال محمد قسیم فهیم در یک سراسیمگی به سر می برد، اصالت خود می دانم تا قلم فرسایی کنم.</p> <p>پس از اشغال کابل از سوی نیرو های اشغالگر سیاه طالبان، حملات بر مردمان شمالی افزایش یافت، حملاتی که مرگبار تر از آن است که آن را تصور کرد. این حملات نه تنها بر مردمان شمالی استفاده می شد، بلکه تاکستان های شمالی را همچنان تحت گلوله بار های آتشین خود قرار می دادند.</p> <p>در این زمان، جنگ در شمالی همه روزه و بی وقفه ادامه داشت، مدافعین خط شمال حماسه های بیشماری از شجاعت و مقاومت در برابربیگانگان و مزدوران شان می آفریدند. دران روزگار من با دیگر مردمان شمالی در هراس آن بودیم که چه خواهد شد، به دلیل اینکه تمامی حملات بر مردمان شمال کابل، کوهدامن زمین، پروان، کاپیسا صورت می گرفت، حتی مردمان پروان از سوی راکت های کور طالبان از آن سوی کوه که غوربند نام دارد و به دست طالبان افتاده بود روزانه دایی اجل را گرفته و به دنیایی مردگان رحلت می کردند. درآن وقت کاپیسا پایگاه عقبی مجاهدین و مقاومتگران بود. دقیقا زمانی بود که طالبان ادعای کنترول بر 90 فیصد خاک افغانستان را داشتند و رادیو های جهانی هم هر زمانی حتی در یک خبر دو سطری به ارتباط جنگ های افغانستان این برتری طلبی طالبان را به گوش جهانیان می رساندند. جنگ و مقاومت در محور های شمالی، نجراب در کاپیسا، یگاولنگ در بامیان، غور، پل بنگی در تالقان، اندراب، و جاهای دیگر علیه طالبان ادامه داشت. اما مهمترین حملات در محور شمالی بود و شمالی جبهه ی جنگ در نبرد با طالبان قرار داشت.</p> <p>در آن روزگار، مردم شمالی داد از گرسنگی، ظلم و استبداد طالبان می زدند، خوب یادم است زمانی که طالبان در قریه ی ده ملایوسف پروان یورش آوردند، چون مردمان این قریه سرسختانه با طالبان می جنگیدند. من و خانواده های اکثریت از ساکنان این قریه تلاش داشتیم تا از طریق باغها به سوی گلبهار که هنوز در برابر این دژخیمان مقاومت می کرد، فرار کنیم. یکی از نزدیکانم مرا متوجه ساخت که طالبان رییش سفیدان و برخی از جوانان این قریه را گرفته و تیر باران کردند ما چاره ی جز فرار به دلیل اینکه خانواده ها را حمل می کردیم نداشتیم و مایوسانه به سوی این کشته شدگان نگاه می کردیم. و درهمان حال، مقاومت حماسی مردم آن دیار در برابر دشمن انسانیت و آزادی ادامه داشت. مقامت که نه تبار را می شناخت و نه هم مذهب افراطیت را، بلکه تنها واژگان برای شان آشنایی تام پیدا کرده بود همانا دفاع از انسانیت، مبارزه با تفکر سیاه ی ضد دینی و آزادی بود. البته گفتنیست که استاد عبدالرب رسول سیاف رییس حزب اتحاد اسلامی نیز با و جودی که خودش اهل شمالی نبود، اما درهمان جبهه ی شمال کابل علیه دشمنان خاک و وطن میجنگید. که این شهامت استاد برای مردم شمالی ستودنی است.</p> <p>جنگ در شمالی در این شب ها شدت گرفته بود، ما که خود را در گلبهار رسانیده بودیم، خبر آمد که طالبان را تا کوهدامن دوباره شکست داده اند. ما که منتظر آن بودیم تا دوستان آمده و خبر های خوشی از رویداد های داغ بدهند و لحظه انتظاری این دقایق را می کشیدیم. بود که در کوچه های سبزه بار گلبهار صدا ها شنیده می شد که مدافعان آزادی در راه اند، مدافعان که طالبان را از مناطق گلبهار گرفته تا کوهدامن شکست داده بودند و خیلی ها خسته به نظر می رسیدند گویی که کوه ها بالای شان ریخته باشد و خاک های دنیا را مو های شان حمل کرده باشد، قدم زنان در میان مردم با استقبال گرم اهالی گلبهار قرار گرفتند. این مردان شجاع که برخی شان نزدیکان خانوادگی ما بودند، شبی آن روز خانواده ها کنار هم آمده و قصه از نبرد شان با دژخیمان «سیاه تفکر» طالب کردند. یکی از این مردان شجاع گفت که جنگ پس از گریز طالبان از گلبهار و پروان در خط اول شمالی شدت گرفت. سنگینی حمله ی طالبان در پل صوفیان بود. درین منطقه قوماندان امان الله گذر به مدافعه پرداخته بود. پاسی ازشب گذشته بود، که صدای امان الله گذر از مخابرهء خط اول گم شد. به گفته ی این مردان شجاع که در نبرد شاهد صحنه بودند، مسعود بزرگ (رح)، پریشان شد و تصور کرد که شاید به قوماندان امان الله آسیبی رسیده باشد. یکی دو ساعتی سپری شد و از امان الله خبری نشد. پس ازان صدای امان الله بود که بازهم از خط اول به تماس آمد. وقتی مسعود بزرگ علت غیابتش را پرسید، امان الله گفت: "هیچ، چیزی نبود، یک مشکل پیدا شده بود غمش خورده شد، اینک بازهم در خط هستم."</p> <p> حمله ی طالبان دران شب به شکست انجامید. وقتی فردا از خط اول خبرآمد، فهمیده شد که آن "مشکل" که "غمش" خورده شده بود، چه بود. دران شب، برادر قوماندان امان الله شهید شده بود و او با کشیدن شهید از خط جبهه "مشکل" را حل کرده و دو باره در خط حاضر شده و سنگر خویش را حفظ کرده بود. او خود به مسعود از شهادت برادرش یاد آوری نکرده بود تا مبادا که او را از ادامه ی حضور درخط باز بدارد.</p> <p>همزمان با این، در سال های 1379 بود که خط جبهه میان طالبان و نیرو های مقاومت در دو سرکه ی بگرام قرار داشت، در جریان یکی از جنگ های شدید و حمله طالبان الماس خان یکی از قوماندانان خط اول بود زخمی گردید. مرمی به دهنش اصابت کرده و از یک کنار الاشه اش با شکستاندن استخوان الاشه برون شده بود. جنگ به شدت ادامه داشت، مجاهدین و سنگرداران دیگر، از الماس خان می خواستند که خط را رها کرده و به عقب جبهه برود تا تداوی اش آغاز شود. اما الماس خان نپذیرفت. به گفته ی یکی از مجاهدین منطقه الماس خان با دستمالی که اکثر مجاهدین می داشتند دهنش را بسته و خود راکت انداز را گرفته و حمله متقابل را ادامه داد، گفته می شود که الماس خان تا زمانی که جنگ آنروز فروکش نکرد، خط جبهه را رها نساخت. <br class='autobr' /> با این وجود، روزی با جمعی از دوستان خوبم حضور ضرار احمد مقبل رفتیم، فکر می کردم که آقای مقبل یکی از اشخاص باشد که بدون هیچ گونه رنج به قدرت رسیده باشد اما این تصورم اشتباه بود، او عزیزانش را در راه جهاد و مقاومت از دست داده بود، او از همان آوان مبارزه ی آزادی خواهی علیه رژیم مستبد کمونیستی رنج برده بود، او که با همان لحجه ی وطنی خود داشت حرف می زد قصه ی از در دام افتادنش در کمین ملیشای مسلح ی وابسته به رژیم کمونست وقت را گویا شد. در این کمین برادرش میر علی احمد با دو تن از همراهانش که او را همراهی می کرد شهید شدند و خودش از سوی رژیم کمونیستی به اتهام دست داشتن در عملیات مسلحانه بر ضد دولت و همراهی با مجاهدین به 20 سال حبس محکوم و روانه ی زندان پلچرخی شد. اما پس از آزاد شدنش از زندان دوباره در جهاد پیوست که در کنار آمر صاحب مسعود خدمت گذاری کرد.</p> <p>بنابر این، شمالی سرزمین که درد کشید اما چیزی که درد هایش را التیام کند برایش داده نشد، مردم شمالی سرسختانه خود را فدایی دیگران کردند و تاکستان های خود را گذاشتند تا دشمن آن را به آتش جان گداز بسوزاند حتی اوف هم نکشیدند اما تا کی چنین باشد تا کی دیگران به نمایندگی از مردمان شمالی نقش بازی کنند.</p> <p>در این برهه ی از تاریخ که بحث نمایندگی نظامی تاجیکان پیش می آید، دقت باید به خرج داد که قهرمان اصلی نبرد با طالبان و مبارزه با کمونیسم کی ها اند؟ چرا نباید این نمایندگی را به دیگران اعطا کنند؟ و چرا خود شان مستقلا عمل نکنند؟</p> <p>با این حال، برای گزینش جانشین مارشال چند گزینه از سوی قوماندان های شمالی پیشنهاد شده است:<br class='autobr' /> 1- محمد یونس قانونی<br class='autobr' /> 2- امان الله گذر<br class='autobr' /> 3- امر الله صالح <br class='autobr' /> 4- استاد عطا محمد نور<br class='autobr' /> 5- ضرار احمد مقبل عثمانی<br class='autobr' /> از سوی دیگر، مردمان شمالی مردان را در کنار خود جا خواهد که معامله نکرده باشند و با دشمنان شان سر سختانه مبارزه نموده باشند. من فکر می کنم جایگزینی مارشال صاحب باید به مردم تاجیک به ویژه کسانی که رنج دیده اند گذاشته شود.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article178515.html https://mail.bamyanpress.com/article178515.html 2013-10-23T22:15:28Z text/html fa رامش نوری تبعیض، تبعیض نژادی، مذهبی و جنسیتی <p>تمهید! <br class='autobr' /> افغانستان؛ کشور تبعیض، وجود تبعیض های قومی، زبانی، سیاسی، اقتصادی، آموزشی و اجتماعی باعث گردید که مقاله هذا را به رشته ی تحریر در آورم. <br class='autobr' /> مقدمه: <br class='autobr' /> تبعیض را می توان در یک کلام خلاصه کرد که جدایی خود از دیگری، اما تبعیض در این بحث کنونی ما به معنای تفرقه اندازی، تحقیر و عدم تساوی حقوق افراد بنابر علل نژادی، زبانی، سیاسی، اقتصادی، دینی، اجتماعی، گرایش جنسی و نقض عضو و عضویت افراد می باشد.تاریخ بشر سراسر آغشته به تبعیض بوده است؛ تبعیض بین سیاه و سفید (تبعیض نژادی)، تبعیض بین زن و (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> / <a href="https://mail.bamyanpress.com/mot19.html" rel="tag">تبعیض، تبعیض نژادی، مذهبی و جنسیتی</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L141xH150/arton178515-ea14e.jpg?1769753707' class='spip_logo spip_logo_right' width='141' height='150' alt="" /> <div class='rss_texte'><!--sommaire--><div class="well nav-sommaire nav-sommaire-5" id="nav69d2d1252a2179.28331483"> <h2>Sommaire</h2><ul class="spip" role="list"><li> <a id="s-t"></a><a href="#t" class="spip_ancre">تمهید!</a></li><li> <a id="s-t-daa5"></a><a href="#t-daa5" class="spip_ancre">مقدمه:</a></li><li> <a id="s-t-b7e2"></a><a href="#t-b7e2" class="spip_ancre">ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻛﯽ ﻭ ﻛﺠﺎ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﻴﺸﻮﺩ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻴﺘﻮﺍﻥ ﺁﻧﺮﺍ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺩﺍﺩ؟</a></li><li> <a id="s-t-5713"></a><a href="#t-5713" class="spip_ancre">چرا من ﺩﺭ ﺑﺎﺭﻩ ﺗﺒﻌﻴض بیشتر بحث می کنم؟</a></li><li> <a id="s-t-f4c4"></a><a href="#t-f4c4" class="spip_ancre">چه باید کرد؟</a></li></ul></div><!--/sommaire--><h2 class="spip" id='t'>تمهید!<a class='sommaire-back sommaire-back-5' href='#nav69d2d1252a2179.28331483' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>افغانستان؛ کشور تبعیض، وجود تبعیض های قومی، زبانی، سیاسی، اقتصادی، آموزشی و اجتماعی باعث گردید که مقاله هذا را به رشته ی تحریر در آورم.</p> <h2 class="spip" id='t-daa5'>مقدمه:<a class='sommaire-back sommaire-back-5' href='#nav69d2d1252a2179.28331483' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>تبعیض را می توان در یک کلام خلاصه کرد که جدایی خود از دیگری، اما تبعیض در این بحث کنونی ما به معنای تفرقه اندازی، تحقیر و عدم تساوی حقوق افراد بنابر علل نژادی، زبانی، سیاسی، اقتصادی، دینی، اجتماعی، گرایش جنسی و نقض عضو و عضویت افراد می باشد.تاریخ بشر سراسر آغشته به تبعیض بوده است؛ تبعیض بین سیاه و سفید (تبعیض نژادی)، تبعیض بین زن و مرد(تبعیض جنسی)، تبعیض بین کوچک و بزرگ (تبعیض سنی)، تبعیض بین ثروتمند و فقیر (تبعیض طبقاتی) تبعیض بین بی سواد و سواد دار (تبعیض آموزشی) و در یک کلام تبعیض بین قدرتمند و ضعیف.</p> <p>نخستین دغدغه ی که ذهن آدمی را در مباحث تبیعض مشغول می سازد همانان ریشه های تبعیض در یک جامعه انسانی است. این ریشه ها در جوامع متفاوت است، در کشور های آمریکایی بیشتر تبعیض سیاه و سفید یا تبعیض نژادی مطرح است، یعنی اینکه ریشه های تبعیض بیشتر متمرکز بر نژاد است که در این اواخر توانسته اند که با روشنگری، این وضعیت را کاهش دهند. در اتریش تبعیض بیشتر در بستر عدم تساوی حقوق کار و مسایل مرتبط به خدمات اجتماعی مطرح می باشد، اما تبعیض در افغانستان ریشه های گوناگون خود دارد، گاه تبعیض می تواند که در بستر قومیت (تبعیض قومی) مطرح شود، به دلیل اینکه افغانستان کشوریست دارای اقوام گوناگون که طبیعتاً این اقوام دارای فرهنگ های متفاوت، زبان متفاوت، نژاد متفاوت حتی مذهب متفاوت می باشند. گاه تبعیض در این کشور در بستر زبان می چرخد و حتی افراد را نمی گذاراند تا به زبان بومی- مادریش تکلم کنند. گاه هم تبعیض در بستر ساختار اجتماعی کشور مطرح می شود، ساخت اجتماعی افغانستان یک ساخت سنتی است که بیشتر در مقابل مدرنیته استادگی می نمائید. در ساخت های اجتماعی سنتی، قبیله حاکم است. قبیله طبیعتاً دارای دو عنصر کلی یعنی "خود" و "دیگری" می باشد. وجود دیگری در ساخت اجتماعی قبیله به عنوان دشمن یا بیگانه مطرح شده است. اما یک وقت است که تبعیض خود را در ساختار نظام سیاسی کشور نشان می دهد. نظام سیاسی افغانستان یک نظام متمرکز ریاستی بوده و در نظام های متمرکز، قدرت سیاسی به دست گروه از افراد، یا قوم خاص و یک فرد و تیم خاص قرار می گیرد، قرار گیری قدرت سیاسی در قبیله مجزا از قبایل اقوام دیگر، نا رضایتی افراد را به بار می آورد. گاه هم تبعیض در آموزش افراد در یک جامعه مطرح می شود، از آن جا که نظام سیاسی افغانستان یک نظام متمرکز سیاسی است و قدرت هم در قوم خاص تمرکز پیدا می نمائید، امکانات ملی، خدمات اجتماعی، منافع ملی به گونه مساویانه تقسیم نمی گردد. از جمله امکانات ملی و یا خدمات اجتماعی آموزش رایگان افراد در دانشگاه های کشور می باشد. در کشور که من زندگی می کنم حتی تبعیض را می توان در آموزش افراد در دانشگاه ها پیدا نمود.</p> <h2 class="spip" id='t-b7e2'>ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻛﯽ ﻭ ﻛﺠﺎ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﻴﺸﻮﺩ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻴﺘﻮﺍﻥ ﺁﻧﺮﺍ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺩﺍﺩ؟<a class='sommaire-back sommaire-back-5' href='#nav69d2d1252a2179.28331483' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻣﯽ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﺮﻕ مختلف ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺷﻮﺩ ﻭﻃﺒﯿﻌﺄ ﺩﺭک ﻭ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺁﻥ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ همه ﻧﺴﺒﺖ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭک ﺗﺒﻌﻴﺾ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﯽ ﺑﺎ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻬﺎی ﻓﺮﺩی ﻭ ﻣﺮﺯﻫﺎی ﺩﺭﻭﻧﯽ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﺳﯽ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی تعابیر ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻫﺎی مختلف ﺑﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻳﻦ تعابیر ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻫﺎ دائماً ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﭘﻴﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ مخلوط ﻣﻴﺸﻮﻧﺪ ﻭ ﺗﺮﻛﻴﺒﺎﺕ ﺗﺎﺯﻩ ﺗﺮی ﺑﻮﺟﻮﺩ ﻣﻴﺂﻭﺭﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﺮ ﺷﺨص ﺍﺯ ﻃﺮﻓﯽ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺩﺍﺭﺍی ﭼﻨﺪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺍی ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻴﮕﺮﺩﺩ.</p> <h2 class="spip" id='t-5713'>چرا من ﺩﺭ ﺑﺎﺭﻩ ﺗﺒﻌﻴض بیشتر بحث می کنم؟<a class='sommaire-back sommaire-back-5' href='#nav69d2d1252a2179.28331483' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p> رشد بیکاری؛ بیکاری پدیده ایست که هر روز در رشد است اما هیچ چاره ی برای افراد بیکار در نظر گرفته نمی شود. دولت به عنوان یک واحد مدیریتی نمی تواند که درد وضعیت بیکاران را درمان نموده و راه حل معقول برای کاهش بیکاری در نظر گیرد. یکی از دلایل عمده بیکاری روابط در ادارات است که افراد بر اساس همین رابطه های شخصی در پست های دولتی گماشته می شوند و گماشتن این ها در پست های دولتی و کاری باعث می گردد تا حتی شایسته سالاری زیر پا گردد.</p> <p> عدم تساوی خدمات اجتماعی؛ استفاده از خدمات اجتماعی برای کل افراد یکسان نیست. خدمات اجتماعی بر اساس بافت قومی، سمتی، زبانی و نژادی توزیع می گردد.</p> <p> عدم تساوی حقوق سیاسی؛ امروز بر اساس بافت های سیاسی جامعه افغانستان قدرت سیاسی در هر دور از ادوار تاریخ کشور بدست گروه خاص و قوم خاص باید باشد.</p> <p> محروم ﻛﺮﺩﻥ ﺍﺯ ﻣﺸﺎﺭﻛﺖ؛ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﻛﻪ تعداد از افراد ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺭﺍ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻳﮏ ﺍﻗﻠﻴﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺸﻜﻴﻞ دهد، ﺍﻗﻠﻴﺘﻬﺎی ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺭﺍﻩ نخواهند ﻳﺎﻓﺖ. ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﮔﺮﻭﻩ ﻭ ﺣﻔﻆ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎی ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺭﻭﻥ ﮔﺮﻭﻫﯽ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻣﯽ ﺍﻓﺘﺪ. متاسفانه در افغانستان قدرت سیاسی در 260 سال اخیر در دست گروه تمرکز پیدا نموده است که افغانستان در این دوره به درازای تاریخ یا عقب گرد تاریخ پرداب نموده اند و جلو پیشرفت و فرهنگ رسیدن به یک کشور مترقی را با بافت قبیله ای خود شان مانع شدند.</p> <p> ﻋﺪﻡ ﺗﺴﺎﻭی ﺷﺎﻧﺲ ﺩﺭ محیط ﻛﺎﺭ؛ عدم یافتن کار در کشور، ﻋﺪﻡ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺣﻘﻮﻕ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﻭ ﻋﺪﻡ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ ﺍﺩﺍﻣﻪ تحصیل ﺩﺭ حین ﻛﺎﺭ ﮔﻮﺍﻫﯽ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ محیط ﻛﺎﺭﺷﺎﻧﺲ ﺍﺭﺗﻘﺎﺀ ﺑﻪ ﺩﺭﺟﺎﺕ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﻪ ﺗﺴﺎﻭی ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ.</p> <p> عدم تساوی در فرآیند آموزش؛ تبعیض آموزشی در واقع وضعیت را ایجاد می نمائید که افراد دارای حق تساوی در دانشگاه ها و امور آموزشی کشور را نداشته باشند. این سخن بدین معنا است که کشور به نام افغانستان با ساخت و بافت سنتی وضعیت را ایجاد نموده است که هر طیف در هر مقام به نفع قبیله خود کار می نمائید. در این اواخر وزیر مالیه جمهوری اسلامی افغانستان با استفاده از فرصت قرار داد را با دانشگاه ی آمریکایی افغانستان بسته نموده است که حدود 90 نفر می توانند به گونه ی رایگان کار شناسی ارشد خویش را در این دانشگاه بخوانند، این عملکرد یک عملکرد نیک است تا ما در آینده بتوانیم کدر های علمی داشته باشیم، اما آن سوی قضیه چیزی دیگری است، در مجموع افراد که در این دانشگاه معرفی شده اند، بیشترینه شان از یک قوم و یک تبار خاص است. این گونه عملکرد نه تنها تبعیض آمیز است بلکه باعث می گردد که تبعیض به گونه ی آشکار جا پای خویش را در فرآیند آموزش در آینده به حد گسترده ی خویش باز نمائید.</p> <h2 class="spip" id='t-f4c4'>چه باید کرد؟<a class='sommaire-back sommaire-back-5' href='#nav69d2d1252a2179.28331483' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p> ساختار اجتماعی کشور یک ساختار سنتی است، راهکار ها و مکانیزم های را به کاربرد تا این ساختار سنتی به ساختار های مدرن تبدیل شود، تبدیل ساختار های سنتی به ساختار مدرن چند پیامد عمده را در کنار خود دارد: <br class='autobr' /> الف) شایسته سالاری به جای روابط سالاری، این سخن بدین معنا است که با تبدیلی ساختار های سنتی به ساختار مدرن، شما شاهد حکومت کردن ضوابط به جای روابط خواهد بود که روابط سالاری در این آواخر تمام ادارات کشور را فرا گرفته است.</p> <p>ب) تغیر ساختار سیاسی از شکل متمرکز ریاستی به شکل غیر متمرکز پارلمانی که همه اقوام افغانستان در قدرت سیاسی شریک شوند و قدرت سیاسی، منافع ملی و امکانات ملی به گونه ی مساویانه بین اقوام و اقشار زیدخل در افغانستان تقسیم گردد.</p> <p>ج) جذب رقیب در پروسه های سیاسی و انتخابات به جای حذف فزیکی رقیب، در ساختار های سنتی بیشتر تمرکز روی حذف فزیکی رقیب صورت می گیرد به جای جذب آن در یک پروسه ی دموکراتیک.</p> <p> عقل گرایی به جایی نقل گرایی در ساختار های مدرن، افغانستان در واقع کشوریست که عقل را در بستر خواب قرار داده است و قرار گیری عقل گرایی در بستر خواب باعث گردیده است که تولید اندیشه صورت نگیرد و جامعه در یک رکوب قرار داشته باشد.</p> <p> تبعیض در واقع وضعیت را ایجاد نموده است تا رشد بیکاری، عدم تساوی در حقوق سیاسی، عدم تساوی در فرآیند آموزشی، عدم تساوی در گرفتن وظیفه و محیط کاری را به وجود آورد.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article177596.html https://mail.bamyanpress.com/article177596.html 2013-10-14T19:07:08Z text/html fa رامش نوری <p>مقدمه: <br class='autobr' /> امروزه جهانی شدن به عنوان یکی از فراگرد های مهم حیات اجتماعی و سیاسی تاریخ جوامع انسانی مطرح است و به دلیل تاثیر گذاری فزاینده ای که در عرصه های مختلف حیات سیاسی و اجتماعی در مقیاس های خورد، میانی و کلان دارد تبدیل به یکی از موضوعات اساسی علوم اجتماعی و در حین حال سیاسی شده است. این موضوع در ارتباط با مباحثی چون تغییرات اجتماعی، سیاسی و توسعه اهمیت و مرتبت ویژه ای را کسب نموده است به گونه ای که کمتر نوشته ای را می توان در مباحث مربوط به توسعه یافت که مباحث مربوط به جهانی شدن را در (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L122xH150/arton177596-37297.jpg?1769753708' class='spip_logo spip_logo_right' width='122' height='150' alt="" /> <div class='rss_texte'><!--sommaire--><div class="well nav-sommaire nav-sommaire-3" id="nav69d2d1252e0ab9.56122978"> <h2>Sommaire</h2><ul class="spip" role="list"><li> <a id="s-t"></a><a href="#t" class="spip_ancre">مقدمه:</a></li><li> <a id="s-t-4577"></a><a href="#t-4577" class="spip_ancre">گفتار اول:</a></li><li> <a id="s-t-8fae"></a><a href="#t-8fae" class="spip_ancre">گفتار دوم:</a></li></ul></div><!--/sommaire--><h2 class="spip" id='t'>مقدمه:<a class='sommaire-back sommaire-back-3' href='#nav69d2d1252e0ab9.56122978' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>امروزه جهانی شدن به عنوان یکی از فراگرد های مهم حیات اجتماعی و سیاسی تاریخ جوامع انسانی مطرح است و به دلیل تاثیر گذاری فزاینده ای که در عرصه های مختلف حیات سیاسی و اجتماعی در مقیاس های خورد، میانی و کلان دارد تبدیل به یکی از موضوعات اساسی علوم اجتماعی و در حین حال سیاسی شده است. این موضوع در ارتباط با مباحثی چون تغییرات اجتماعی، سیاسی و توسعه اهمیت و مرتبت ویژه ای را کسب نموده است به گونه ای که کمتر نوشته ای را می توان در مباحث مربوط به توسعه یافت که مباحث مربوط به جهانی شدن را در اشکال متنوع آن، از حیث صوری و محتوایی، مورد توجه قرار نداده باشد.</p> <p>در دهه 1960 مطالعه کنندگان جهان « به شیوه های گوناگون استدلال می کردند که بررسی مسائل مربوط به مسیر، مشخصات و پویایی های جوامع ملی در دنیای مدرن که تنها در قالب مطالعات تطبیقی صورت می گیرد تا حد زیادی متضمن مغفول گذاشتن الزامات جهانی بوده است. به بیان دیگر موضوعاتی چون نوسازی، توسعه و مانند اینها چنان مورد بررسی قرار می گرفت که گویی هیچ رابطه ای بین جوامع ملی وجود ندارد، چه رسد به لحاظ کردن این احتمال که در فراسوی پدیده ی همکنشی بین جوامع یک وضعیت میانی با گوهر خاص خود نیز وجود دارد. بنابر این جهانی شدن و حضور جامعه ی جهانی در افغانستان پس از سال 1380 باعث گردیده که این کشور در فرّایند توسعه سياسي یعنی تبلور شكل گيري قالب فكري جديد كه درآن فرآيندي نهادين از حركت پيشرونده ولي متعادل ، خواه افزاينده و با ثبات سياسي ايجاد گردیده كه در آن يك جماعت انساني سياسي به سوي مشاركت فعالانه سياسي شهروندان خود داوطلبانه ، آگاهانه و عاقلانه گام برمیدارد تا براي كليه مشكلات مختلف اجتماعي ، اقتصادي و سياسي خود را از لحاظ سياسي با همدلي و به طور غير خشونت آميز راهجويي مدبرانه و پویا داشته باشند و در عین حال انتخابات را برگزار نموده، گسترش آزادی های سیاسی و مدنی و نهادینه سازی حاکمیت قانون در این کشور نماید.</p> <h2 class="spip" id='t-4577'>گفتار اول:<a class='sommaire-back sommaire-back-3' href='#nav69d2d1252e0ab9.56122978' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p><strong>الف) جهانی شدن و توسعه سیاسی در دیدگاه لیبرالیستی </strong></p> <p>موافقان جهانی شدن که بیشتر بر چسپ لیبرالی به آنها زده شده است معتقد اند که جهانی شدن پروسه ای است که کشور ها را در فرآیند توسعه قرار داده است. جهانی شدن، احساس انزوا را در جهان در حال توسعه تخفیف بخشیده و به مردم این کشور ها امکان داده به دانشی دست یابند که یک قرن پیش حتی در اختیار مرفته ترین افراد هیچ کشوری قرار نداشت، استیگلیتز معتقد است که « جهانی شدن ارتباط و پیوند بین کشور ها را که گاهی تحت عنوان وابستگی متقابل از آن یاد می شود را نیز تقویت نموده است. جهانی شدن پیوند و ارتباط میان کشور ها را افزایش داده و این ارتباط زمینه را برای فشار های عمومی هماهنگ شده ای در سطح جهان چون صرف نظر کردن از بدهی های برخی از کشور های فقیر و نیز کمک های خارجی را فراهم نموده است.»</p> <p>استیگلیتز می افزاید که جهانی شدن منافع عظیمی چون موفقیت آسیای شرقی، به خصوص به خاطر استفاده از فرصت های تجاری و دسترسی بیشتر به بازار ها و دانش های فنی را به دنبال داشته است. جهانی شدن بهداشت و درمان بهتر را با خود آورده و در عین حال باعث گردیده است که توسعه سیاسی را در کشور های که توسعه نیافته اند، حکومت داری مردم وجود ندارد به ارمغان آورده است.</p> <p>به نظر سمیر امین جهانی شدن چند قطبی می تواند به توسعه و تکامل اجتماعی و سیاسی کمک کند و از این طریق دموکراتیزاسیون اجتماعی را رشد و گسترش خواهد بخشید و موجب کاهش انگیزه های تعارض و برخورد خواهد شد.</p> <p>جهانی شدن می تواند تغییر شکل یابد و وقتی این کار صورت گرفت، و به درستی و متخصصانه انجام شد، به طوری که همه کشور ها در سیاست گذاری هایی که بر آنها تاثیر می گذارد نقش داشته باشند، امکان این خواهد بود که اقتصاد جهانی جدید به وجود آید که در آن رشد ، نه فقط پایدار تر و آسیب ناپذیر تر است ، بلکه ثمرات این رشد به نحوی عادلانه تر میان همه تقسیم شود.</p> <p>از موارد که به عنوان پیامد های مثبت جهانی شدن در عرصه های توسعه سیاسی از سوی دانشمندان لیبرال یاد می شود، افزایش آگاهی کنشگران سیاسی و اجتماعی در عرصه های مختلف محلی و ملی نسبت به حقوق و نقش های اجتماعی و سیاسی شان است. به عبارت دیگر نقشی که این فرایند در احیای عاملیت انسانی و در نهایت توسعه سیاسی و اجتماعی داشته است، به گونه ای که افزایش آگاهی های جهانی و بسط فرهنگ سیاسی نو یعنی توجه بیشتر به توده های مردم در همه جوامع در حال توسعه و دموکراسی و مساله حقوق بشر آثار تیین کننده و مهمی بر تغییر مناسبات قدرت در این جوامع خواهد بود داشت و از آن جای که مساله توسعه نیافتگی اساساً مساله ای مرتبط با مناسبات قدرت در این نوع جوامع است محتملاً این تغییرات بخشی از موانع توسعه و در عین حال توسعه سیاسی در این جوامع را از میان برداشته یا به نحو چشمگیری کاهش خواهد داد.</p> <p>در نتیجه پیامد های مثبت حاصل شده در برخی از بخش های جهان موجب شده که طرفداران جهانی شدن بر این باور تاکید نمایند که جهانی شدن نه تنها موجب افزایش فقر توسعه نیافتگی نمی شود بلکه راه حل های اصلی برای محو فقر و توسعه، توسعه سیاسی و توسعه نیافتگی می باشد. به نظر آنها جهانی شدن به جای اینکه مانع توسعه باشد و نابرابری را افزایش دهد موجب بهبود چشم انداز های توسعه دولت ها می شود و به کاهش نابرابری در جهان کمک می کند.</p> <p>بر اثر انتقال تولید و سرمایه گذاری از جانب شرکت های چند ملیتی به دولت هایی که تازه در حال صنعتی شدن هستند، تقسیم کار جهانی جدید به جود آمده که این امر فرصت های جدیدی برای توسعه می آفریند. <br class='autobr' /> گفتمان نئولیبرالیتی نشان می دهد که جهانی شدن اقتصاد تنها راه واقعی کاهش فقر جهانی است و در این جال این گفتمان تاکید بر دموکراسی سازی یا مردمی سازی حکومت در جهان برای توسعه ی سیاسی کشور های در حال توسعه تاکید می نماید.</p> <p><strong>ب‌) جهانی شدن و توسعه سیاسی در دیدگاه مارکسیستی </strong> <br class='autobr' /> مخالفان فرایند جهانی شدن استفاده از مفهوم جهانی کردن یا جهانی سازی را بر مفهوم جهانی شدن ترجیح می دهند و این را در قالب دیده گاه های توسعه ارائه می نمایند. زیرا به زعم آنها جهانی سازی فرایندی است که مبتنی بر قصد و برنامه از پیش تعیین شده است. آنها جهانی سازی را مترادف با پذیرش نظام سرمایه داری به خصوص از نوع آمریکایی آن می دانند به گونه ای که طرفداران برنامه جهانی سازی ادغام در جهان سرمایه داری را سازو کاری برای مبارزه با توسعه نیافتگی می دانند. استیگلیتز یکی از صاحب نظران به نام توسعه اقتصادی در کتاب ارزنده « جهانی سازی و مسائل آن» جهانی سازی را به خصوص در ارتباط با توسعه کشور های در حال توسعه مورد واکاوی قرار داده است. به نظر او جهانی سازی واقعیتی متناقض است که همزمان مورد ستایش و نکوهش است. فرایندی است که نمی توان به سادگی از کنار آن گذشت زیرا چنین کاری نه ممکن و نه مقبول است. جهانی سازی عبارت است از نزدیک شدن کشور ها و ملت های جهان که نتیجه کاهش شدید هزینه های حمل و نقل و ارتباطات و نیز رفع موانع مصنوعی است که در راه جریان کالا ها و خدمات، سرمایه، دانش ( و تا حدودی افراد) قرار دارد. جهانی سازی تاسیس نهاد های تازه ای را سبب شده که همراه با نهاد های موجود در داخل مرز های کشور ها به فعالیت مشغول اند. چنین فرآیندی برخوردار از متولیانی نیز هست آن چنانکه استیگلیتز صندوق بین المللی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی را متولیان اصلی جهانی سازی می داند.</p> <p>« جهانی سازی ته ترتیبی که تاکنون دنبال شده به وعده های هواداران آن جامعه عمل نپوشانیده ، و یا آنچه که می تواند و یا باید برسد، نرسیده است. در برخی موارد، رشد اقتصادی و توسعه ای سیاسی اساساً حاصل نشده و اگر هم شده منافعش عاید همگان یا منفعت سیاسی برای تمامی مردم نشده است. برایند سیاست های تحت « تفاهم واشنگتن» غالباً این بوده که تعداد کمی به هزینه بسیباری دیگر، و عموماً طبقات مرفه به هزینه فقرا، منتفع شده اند.<br class='autobr' /> در بسیاری از موارد، منافع و ارزش های بازرگانی یا سیاسی بر نگرانی های زیست محیطی، مردم سالاری، حقوق بشر و عدالت اجتماعی چربیده است»</p> <p>به گونه ای که معمولاً نقد جهانی سازی معطوف به این نکته است که در قالب فرایند جهانی سازی بر ابعاد اقتصادی و سیاسی نسبت به دیگر ابعاد حیات اجتماعی اولویت بیشتری داده می شود. چنین نقدی زمانی که با توجه به مباحث اقتصادی و سیاسی صرف چون ابعاد مالی و بازار گرایی اقتصادی مربوط به نظام سرمایه داری صورت می گیرد و یا معطوف به سیاست های تعدیل در کشور های در حال توسعه می شود، شدت بیشتری پیدا می کنند. به تعبیر شولت سیاست های نولیبرالی که بر بازار آزاد و لغو یارانه های دولتی تاکید دارند خود مقوی نابرابری فرصت بوده اند. « دولت های عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی در حالی که برای آزاد سازی در جنوب موعظه می کنند، خود یارانه های متعدد و سایر انواع مداخله در بازار را به کار بسته اند که به حفظ و گسترش برتری آن ها بر کشور های فقیر کمک کرده است»</p> <p>اقتصاد آزاد معمولاً حامی عوامل قدرتمند آزاد است که درشمال مستقر هستند. سازمان تجارت جهانی سریع ترین آزادی سازی را در زمینه های صنعتی و مالکیت معنوی که منافع کشور های شمال را تامین می نماید انجام داده است در حالی که در زمینه هایی مثل کشاورزی و منسوجات که آزادی سازی تجارت ممکن است برای منافع کشور های جنوب فرصت های بیشتری را فراهم کند حرکت های کند تری را از خود نشان داده است.</p> <p>در نتیجه جهانی سازی موجب تشدید فرایند قطبی شدن جهان شده و فاصله بین شمال و جنوب هر روز عمیق تر و گسترده می شود. مخالف معتقدند که « غرب حتی وقتی متهم به ریاکاری نیست، سیاست جهانی سازی را دنبال می کند و مراقب است تا منافع این کار به نحوی نا مناسب و به زیان کشور های در حال توسعه تقسیم شود».</p> <p>یکی از مواردی که این سیاست را به خوبی هویدا می کند برخورد و سیاست دوگانه ای است که جهان سرمایداری به اصطلاح آزاد در مورد پرداخت رایانه ها دارد. « کشور های صنعتی بر روی محصولات کشاورزی خود یارانه می پردازند و از این راه رقابت را برای کشور های در حال توسعه، دشوار می کنند، در حالی که به کشور های در حال توسعه فشار می آورند تا یارانه محصولات صنعتی خود را حذف کنند. نگاهی به رابطه مبادله (که عبارت است از نسبت قیمت هایی که کشور های توسعه یافته و کمتر توسعه یافته روی محصولات خود می گذارند) پس از موافقت نامه تجاری سا 1995 روشن می نماید که تاثیر خالص این امر، کاهش بها کالا های برخی از کشور های فقیر است در قیاس با آنچه بابت وارداتشان می پردازند. نتیجه این شده که بعضی از فقیر ترین کشور های جهان عملاً وضع بدتری پیدا کرده اند.</p> <p>حتی در مقیاس جهانی نیز هزینه هایی که جهانی سازی به دنبال داشته است هزینه های در خور توجهی هستند. به نظر استیگلیتز منافع جهانی سازی چنان نبوده که هواخواهان آن ادعا کرده اند. بهایی که بابت آن پرداخت شده بیش از آن بوده که هواداران ابراز کرده اند، چرا که به محیط زیست صدمه زده، فرایند های سیاسی به فساد کشیده شده و سرعت تغییرات، فرصت لازم برای تطابق فرهنگی را در اختیار ا کشور ها نگذاشته است. بحران هایی که سبب بیکاری های وسیع شده به نوبه خود مسائل بلند مدت تری مثل فروپاشی اجتماعی را به دنبال داشته است که نمونه های آن را از بروز خشونت های مناطق شهری آمریکای لاتین گرفته تا درگیری های نژادی در دیگر نقاط جهان، مثل اندونزی می توان مشاهده کرد.</p> <p><strong>ج‌) جهانی شدن و توسعه سیاسی در دیدگاه میانه</strong><br class='autobr' /> آن گونه که در مباحث گذشته در رابطه به جهانی شدن بحث شد، که نگرش ها و رویکرد های متفاوتی در این بحث وجود داشت، گروهی جهانی شدن را پروسه ی می دانستند که به اقتضای سیر تمدنی و گذشت زمان و پیشرفت تکنالوژی به وجود آمده است و همگام با توسعه می باشد، اما بر عکس گروهی نیز جهانی شدن را به عنوان پروژه ی از قبل طرح شده دانسته که در پی جهانی سازی می باشد و به شعار توسعه، کشور های جهان سوم را در یوغ استعمار جدید خویش می کشانند، هر یک از رویکرد های یاد شده در پیوند به پیشنیه تاریخی، مبانی نظری، ویژگی ها و لوازم و آثار جهانی تفسیر های متفاونی را مطرح می کنند. به رغم اختلاف نظر در مورد تعریف جهانی شدن و به عنوان نقطه اشتراک هر دو رویکرد، ( جهانی شدن دو چهره ی ایدولوژیک و تکنولوژیک دارد؛ به عبارت دیگر، جهانی شدن چه به عنوان پروسه و چه به عنوان پروژه دارای ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. این ابعاد را از منظر فکریو نظری می توان در دو حوزه ی کلی با عنوان «بعد ایدلوژیک» که ماهیت و محتوای فکری، باید ها و نباید ها و نظام ارزشی موجود در آن است بحث می نماید. این چهره ، چهره تعارض زا است. در حقیقت چهره ی ایدئولوژیک جهانی شدن؛ ایدئولوژی های مخالف را با تعارض وامی دارد. و «بعد تکنالوژیک» که ظاهری و ابزاری است، از آن بعنوان تکنولوژی ارتباطات و عامل انفجار اطلاعات یاد میشود، چهره تعارض زا نیست. در این رویکرد جهانی شدن بیانگر عالمگیر شدن تکنولوژی مدرن در عرصه های مختلفی زندگی بشر بخصوص در عرصه ارتباطات می باشد. این چهره جهانی شدن چهره ی سازگاری بوده و اما در مورد دیدگاه های متفاوت وجود دارد. بنابر این از این جاست که سر و کله ی دیدگاه میانه نیز به میان می آید که جهانی شدن را یک پدیده ی تاریخی می داند که در آغاز همزاد تکنالوژی مدرن بوده و در ادامه می تواند که به پروژه تبدیل شود، و این دیدگاه اعتقاد دارد که جهانی شدن هم مثبت است و هم منفی بستگی به وضعیت فرهنگ ها و ملت ها دارد.</p> <h2 class="spip" id='t-8fae'>گفتار دوم: <a class='sommaire-back sommaire-back-3' href='#nav69d2d1252e0ab9.56122978' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p><strong>الف: موافقین جهانی شدن و توسعه سیاسی در افغانستان</strong><br class='autobr' /> با ورود جامعه جهانی در افغانستان طبعیتاً پروسه ی جهانی شدن و توسعه ساختار های سیاسی افغانستان را در پی داشته است، این پروسه در واقع موافقین را در کنار خود دارد که در پژوهش حاضر به گونه ی اشاره به آنها پرداخته می شود.<br class='autobr' /> <strong>1. جامعه مدنی </strong> <br class='autobr' /> بعد از فروپاشی رژیم سیاه طالبان، افغانستان در واقع محور مباحث شهروندی، آزادی بیان ایجاد و تشکل های جامعه مدنی و احزاب سیاسی گردید. جامعه مدنی به مجموع سازمان‌ها و نهادهای مدنی و اجتماعی داوطلبانه‌ای اشاره دارد که بنیان جامعه ای پویا را پی می‌ریزند و از نظر داوطلبانه‌بودن، در تضاد با ساختار تحمیلی حکومت و موسسه‌های بازرگانی و بازار هستند. جامعه مدنی یکی از ارگان هایست که بیشتر از آزادی های مدنی شهروندان افغانستان دفاع نموده و خود سردمدار دفاع از حقوق شهروندان کشور می نامد. جامعه مدنی رابطه الزامی با دموکراسی دارد بدلیل اینکه در دموکراسی ها منبع و سرچشمه قدرت مردم هستند، قدرت توسط مردم اعمال می شود و اهداف قدرت هم رفاه و منافع مردم می باشد. پس به این نتیجه می رسیم که جامعه مدنی یکی از پیشتاز ترین نهاد های است که با جهانی شدن و توسعه سیاسی رابطه ی محکم و گسست ناپذیری داشته است و این امر باعث می گردد که بیشتر جهانی گرایی و توسعه گرا باشد تا منزوی و طرفدار جبر گرایی.</p> <p><strong>2. احزاب سیاسی</strong><br class='autobr' /> افغانستان در واقع کشور است که هیچ حزب سیاسی به معنایی واقعی آن که ماشین متحرک حکومت های دموکراتیک می باشد ایجاد نگردیده است، بنابر این احزاب که در افغانستان ایجاد و تاسیس گردیده بیشتر در بستر های قومیت، زبان، سمت، مذهب و بسا مسایل دیگر ایجاد و تاسیس شده است اما در کنار این همه مسایل احزاب در افغانستان وجود دارد که بعد از فروپاشی طالبان دایه ای جهانی شدن و توسعه سیاسی را درکشور حمایت نموده اند که از او احزاب می توان از جمعیت اسلامی افغانستان، شورای متحد ملی افغانستان که دایه ی توسعه سیاسی را بر اساس تغیر نوع نظام سیاسی می دانست می توان نام برد و هستند احزاب لیبرال که زیر خط مشی لیبرالیسم فعالیت می نمایند و بیشتر طرفدار حضور خارجی ها و توسعه سیاسی بعد از یک دهه رژیم سیاه می باشند.</p> <p><strong>3. تکنوکرات های غربی:</strong><br class='autobr' /> بعد از ریختن پایه های قدرت رژیم سیاه طالبان در کشور، افغانستان در واقع محل ورود افراد گردید که بیشتر در غرب زیست نموده بودند و در آن جا، در طول سالیان متمادی که در کشور جنگ و بی نظمی، کشت و خون جریان داشت، این ها در تحصیل و فراگیری علم در آن کشور ها به سر می بردند، ایجاد حکومت موقت و بلاخره حکومت انتخابی باعث گردید تا این افراد به کشور بر گردند و سهم در قدرت سیاسی پیدا نمایند. از آن جائیکه این افراد بیشتر در مکاتب و دانشگاه های غربی تحصیل نموده بودند، افکار شان نیز غرب زده بود و بیشتر طرفدار حضور غربیان و جامعه جهانی در کشور بوده ومی توان این افراد را از زمره افراد به حساب آورد که طرفدار جهانی شدن و توسعه سیاسی کشور هستند.</p> <p><strong>4. قوماندان های جهادی:</strong><br class='autobr' /> گروه دیگر که بیشتر جهانی شدن و توسعه سیاسی را در شکست طالبان شاهد بودند و جهانی شدن یا حضور غربی ها را در بازسازی کشور می توان محصول زحمات این گروه دانست، در واقع قوماندان های جهادی بودند که سلاح را کنار گذاشته تصمیم در بازسازی کشور و ایجاد یک کشور که با معیار های جهانی هم طراز باشد کمر همت بستند.</p> <p><strong>ب) مخالفین جهانی شدن و توسعه سیاسی در افغانستان</strong></p> <p><strong>1. طالبان</strong><br class='autobr' /> طالبان نام گروهی شبه نظامی مخالف دولت جمهوری اسلامی افغانستان است که عمدتاً پشتونند و سخت باورمند به عقاید و باور های پشتنونوالی می باشند. این گروه بیشتر محصول فرآیند های سیاسی دهه های 80 و 90 و در حین حال مداخلات کشور های چون آمریکا، پاکستان و عربستان سعودی می باشد. چنانچه بعدا هم توسط مسئولین مقامات این کشورها به این مسئله اذعان گردید. طالبان عمدتا از افرادی که در مکتبهای دینی اهل سنت بویژه در عربستان و پاکستان تحصیل می کردند تشکیل گردیده است . عدم وجود مدرسه های مدرن و امکانات آموزشی در افغانستان موجب گردیده بود که مکتبخانه های مذهبی از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و تعداد کثیری از افغانها در آن به تحصیل بپردازند و لذا طلبه های آموزش دیده توسط عربستان و پاکستان بعد از بازگشت به افغانستان به تدریس در این مکتبخانه ها مشغول بوده و عقاید خود را گسترش می دادند . ناامنی ، جنگهای متوالی و فقر حاد جامعه افغانستان ، شرایط را برای پذیرش دیدگاه این گروه فراهم کرد.</p> <p>اما بعد از این که این گروه بخش های زیادی از افغانستان را متصرف شدند، یک نوع ادعای برتری نژادی و تطبیق مذهب تندرو تر، ایدئولوژی متحجرگرایانه، افراط در تطبیق شریعت و سرکوب اقوام غیر پشتونی و افراد که در واقع طرفدار ایدئولوژی تمامیت خواهان شان نبودند را خط مشی سیاسی خود قرار دادند.</p> <p>طالبان در واقع گروه هستند که با ذهنیت قبیلوی، اندیشه های جزم گرایانه، تفکر متمرکز سیاسی که در محور قدرت سیاسی قبیله می چرخد هیچگاه تن به گفتمان جهانی شدن و توسعه سیاسی نمی دهند به دلیل اینکه، قبیله دو عنصر کلی و عام دارد، یک اینکه "خودی"، خودی در واقع مفهوم است که به افراد خطاب می گردد که جز قبیله باشد و جالب این است که این "خودی" از خون و اجداد مشترک قبیله باشد و در حین حال حتی اگر افراد خودی توانایی اداره مملکت را نداشته باشد در پست های کلان دولتی گماشته می شوند و "دیگری" واژه و مفهوم ایست که به افراد خطاب می گردد که خارج از قبیله بوده و در بسا مواقع دشمن خطاب می گردد. در عصر جهانی شدن که مرز ها کمرنگ شده و فرهنگ ها با هم یک نوع گفتگوی فرهنگی را ایجاد نموده است، این گفتگوی فرهنگی و دریدن مرز ها یا کمرنگ شدن مرز ها شورش علیه ارزش های قبیلوی است که بر محور "خودی" می چرخد. بنابر این طالبان به عنوان گروه که از جویبار قبیله آب خورده اند به هیچ وجه طرفدار پروسه جهانی شدن وتوسعه سیاسی با داشتن ارزش های قبیلوی نیستند.</p> <p><strong>2. گلبدین حکمتیار</strong><br class='autobr' /> آقای حکمتیار یکی از کسانی است که به هیچ وجه نه تنها در این عصر کنونی بلکه در دوران جهاد نیز طرفدار جهانی شدن و توسعه سیاسی نبود. عدم طرفدار بودن آقای حکمتیار را چند موضوع کلی تشکیل می دهد که قرار ذیل بیان می گردد:</p> <p><strong>الف. اندیشه های جزم گرایانه، تمرکز گرایانه؛</strong></p> <p>اندیشه های جزم گرایانه و جبر اندیشانه ی حکمتیار باعث گردید که حکومت جهادی فروپاشد و این اندیشه های حکمتیار باعث گردیده است که حتی با حکومت کنونی که جامعه جهانی را در کنار خود دارد کنار نیآید.<br class='autobr' /> ب. حکمیتار یکی از افراد است که وابستگی بسیار جدی با آی اس آی پاکستان دارد و بدون رای پاکستان به هیچ وجه توانایی اقدام را ندارد. پاکستان به عنوان کشور همسایه افغانستان هیچگاه طرفدار این نیست که در کنار خود یک افغانستان قوی و توان مند و در آن سوی مرز، هندوستان اتمی را در کنار خود داشته باشد. بنابر این سعی می ورزد تا افغانستان را توسط مهره های خویش که یکی آن هم حکمتیار است در آتش بحران های سیاسی، نظامی و اقتصادی قرار دهد.</p> <p><strong>ج. قبیله گرایی حکمتیار؛</strong></p> <p>حکمتیار یکی از افراد است که بیشتر از جویبار قبیله آب نوشیده است و سعی می کند تا به جای همگرایی با کشور های خارجی یک نوع واگرایی را که در نهاد قبیله و جز ارزش های قبیله ای است را در پیش گیرد.</p> <p><strong>نتیجه گیری:</strong></p> <p>در یک نتیجه گیری کلی می توان گفت که در گفتار اول، جهانی شدن در ابعاد لیبرالیستی، مارکسیستی و میانه بحث صورت گرفته است. دیدگاه لیبرالیستی در واقع معتقد است که جهانی شدن پروسه ای است که کشور ها را در فرآیند توسعه قرار داده است. جهانی شدن، احساس انزوا را در جهان در حال توسعه تخفیف بخشیده و به مردم این کشور ها امکان داده به دانشی دست یابند که یک قرن پیش حتی در اختیار مرفته ترین افراد هیچ کشوری قرار نداشت. دیدگاه مارکسیستی فرایند جهانی شدن استفاده از مفهوم جهانی کردن یا جهانی سازی را بر مفهوم جهانی شدن ترجیح می دهند . در این دیدگاه تاکید روی پروژه بودن جهانی شدن و توسعه سیاسی دارند نه به عنوان یک پروسه. دیدگاه میانه جهانی شدن و توسعه سیاسی را یک پدیده ی تاریخی می داند که در آغاز همزاد تکنالوژی مدرن بوده و در ادامه می تواند که به پروژه تبدیل شود، و این دیدگاه اعتقاد دارد که جهانی شدن هم مثبت است و هم منفی بستگی به وضعیت فرهنگ ها و ملت ها دارد.</p> <p>در گفتار دوم پژوهش حاضر تاکید بیشتر روی مخالفین و موافقین جهانی شدن و توسعه سیاسی در افغانستان پسا طالبان صورت گرفته است. جامعه مدنی یکی از ارگان هایست که در واقع در زمره موافقین جهانی شدن و توسعه سیاسی قرار دارد، جامعه مدنی یکی از ارگان هایست که بیشتر از آزادی های مدنی شهروندان افغانستان دفاع نموده و خود سردمدار دفاع از حقوق شهروندان کشور می نامد. جامعه مدنی رابطه الزامی با دموکراسی دارد بدلیل اینکه در دموکراسی ها منبع و سرچشمه قدرت مردم هستند، قدرت توسط مردم اعمال می شود و اهداف قدرت هم رفاه و منافع مردم می باشد. احزاب سیاسی هر چند به معنایی واقعی آن در کشور شکل نگرفته است اما در بطن خود احزاب را دارا است که اندیشه جهانی و محور توسعه سیاسی را در خود دارد. از جمله این احزاب می توان از جمعیت اسلامی و احزاب لیبرالیستی در کشور نامید. قوماندان های جهادی که بعد از فروپاشی رژیم سیاه طالبان به اریکه ای قدرت رسیدند و سلاح را کنار گذاشت و در این وضعیت از مباحث که جامعه جهانی در افغانستان مطرح می نمودند و طبیعتاً این مباحث توسعه سیاسی را نیز در کنار خود داشت استقبال و عملی نمودند.</p> <p>از جمله مخالفین جهانی شدن و توسعه سیاسی می توان از گروه شبه نظامی مخالف دولت جمهوری اسلامی افغانستان نام برد. طالبان در واقع گروه هستند که با ذهنیت قبیلوی، اندیشه های جزم گرایانه، تفکر متمرکز سیاسی که در محور قدرت سیاسی قبیله می چرخد هیچگاه تن به گفتمان جهانی شدن و توسعه سیاسی نمی دهند.</p> <p>گلبدین حکمتیار، جز افراد است که با جهانی شدن و توسعه سیاسی بنابر موارد ذیل در مخالفت می باشد، حکمتیار دارای اندیشه های جزم گرایانه و تمرکز گرایانه، قبیله اندیشی و وابستگی بیش از حد به آی اس آی سازمان استخبارات پاکستان در واقع یکی از سر سخت ترین مخالفین جهانی شدن و توسعه سیاسی در کشور محسوب می شود.</p></div> <div class='rss_ps'><p>1: استیگلیتز، جوزف، جهانی سازی و مسائل آن، ترجمه گلریزف تهرانف نشر نی، 1382، ص 26</p> <p> 2: امین، سمیر، امپریالیسم و جهانی شدن، ترجمه ناصر زرافشان، کتاب جهانی شدن با کدام هدف، تهران، آگه، 1380، ص 68</p> <p> 3: استیگلیتز، جوزف، به سوی پارادایم جدید توسعه، ترجمه اسماعیل مردانی گیوی، ماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی شماره 198/197، تهران، موسسه اطلاعات، 1382، ص 28</p> <p>4: زاهدی، محمد جواد، توسعه و نابرابری، تهران، مازیار، 1382، ص 344</p> <p>5: استیگلیتز، جوزف، جهانی سازی و مسائل آن، ترجمه حسن گلریز، تهران، نشر نی، 1382، ص 32</p> <p>6: همان بالا، ص 43</p> <p>7: شولت، جی. ای، نگاهی موشکافانه بر پدیده ی جهانی شدن، ترجمه مسعود کرباسیان، تهران، انتشارات عملی و فرهنگی، 1382، ص 306</p> <p>8: استیگلیتز، جوزف، جهانی سازی و مسائل آن، ترجمه حسن گلریز، تهران، نشر نی، 1382، ص 28</p> <p> 9: همان منبع بالا، ص 28<br class='autobr' /> 10: سجادی، داکتر عبدالقیوم، در آمدی بر اسلام و جهانی شدن، تهران، بوستان کتاب، 1387،ص71</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article173376.html https://mail.bamyanpress.com/article173376.html 2013-09-10T15:24:10Z text/html fa رامش نوری دين، عقايد و باورها <p>چکیده: لیبرالیسم یکی از مطرح ترین ایدئولوژی های مدرن سیاسی و تا حدودی نمایشگر مدرنیته ی غربی و بنیاد فکری، ارزشی و فرهنگی غرب مدرن می باشد. گفتمان "لیبرالیسم" در واقع از جنبه های گونان در تعارض با گفتمان "اسلام" و آموزه های اسلامی قرار دارد. هر از گاهی قدرت سیاسی و سیاست هژمونی به دست گروه ی به نام لیبرال ها در جهان است و این گروه بیشتر در غیریت سازی سیاست خارجی خود، دشمن فرضی خود را همانا اسلام یا "اسلام سیاسی" قرار داده اند. این مقاله ای پژوهشی بر آن است تا عوامل چالش زا گفتمان اسلام و (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> / <a href="https://mail.bamyanpress.com/mot6.html" rel="tag">دين، عقايد و باورها</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L122xH150/arton173376-5501c.jpg?1769753708' class='spip_logo spip_logo_right' width='122' height='150' alt="" /> <div class='rss_texte'><!--sommaire--><div class="well nav-sommaire nav-sommaire-6" id="nav69d2d1253127f7.23500987"> <h2>Sommaire</h2><ul class="spip" role="list"><li> <a id="s-t"></a><a href="#t" class="spip_ancre">گفتمان چیست؟</a></li><li> <a id="s-t-8a40"></a><a href="#t-8a40" class="spip_ancre">گفتمان لیبرالیسم چیست؟</a></li><li> <a id="s-t-bc4a"></a><a href="#t-bc4a" class="spip_ancre">گفتمان اسلام چیست؟</a></li><li> <a id="s-t-818c"></a><a href="#t-818c" class="spip_ancre">عوامل چالش زا فرهنگی و ارزشی میان گفتمان اسلام و لیبرالیسم</a></li><li> <a id="s-t-8b9f"></a><a href="#t-8b9f" class="spip_ancre">عوامل چالش زا سیاسی گفتمان اسلام و لیبرالیسم</a></li><li> <a id="s-t-13f6"></a><a href="#t-13f6" class="spip_ancre">عوامل چالش زا تاریخی و اجتماعی گفتمان اسلام و لیبرالیسم</a></li></ul></div><!--/sommaire--><p><strong>چکیده:</strong><br class='autobr' /> لیبرالیسم یکی از مطرح ترین ایدئولوژی های مدرن سیاسی و تا حدودی نمایشگر مدرنیته ی غربی و بنیاد فکری، ارزشی و فرهنگی غرب مدرن می باشد. گفتمان "لیبرالیسم" در واقع از جنبه های گونان در تعارض با گفتمان "اسلام" و آموزه های اسلامی قرار دارد. هر از گاهی قدرت سیاسی و سیاست هژمونی به دست گروه ی به نام لیبرال ها در جهان است و این گروه بیشتر در غیریت سازی سیاست خارجی خود، دشمن فرضی خود را همانا اسلام یا "اسلام سیاسی" قرار داده اند. این مقاله ای پژوهشی بر آن است تا عوامل چالش زا گفتمان اسلام و لیبرالیسم را تبین و واکاوی نمائید.</p> <p><strong>کلید واژگان: اسلام، لیبرالیسم، گفتمان،آزادی، اومانیسم، اخلاق اجتماعی</strong></p> <p><strong>مقدمه:</strong></p> <p>پس از پایان دوران سوسیالیسم-کمونیسم و در عین حال فرو ریختن پایه های فکری این مکتب در غرب و شرق و نا توانایی پاسخ گویی به نیاز های عملی جوامع، لیبرالیسم به عنوان تنها ایدئولوژی یکتاز و باقی مانده بعد از جنگ سرد در جهان به حساب می رود. این مکتب که بیشتر حاصل قرن های پانزده و شانزده در اروپا می باشد و مداعیان اصلی این مکتب فکری نیز بیشتر انگلاسکسون ها در آمریکا و غربیان در جهان اند. در چند دهه ای اخیر سعی نموده اند تا مبانی فکری خود را بالای مردمان دیگر نقاط جهان و منطقه که تفاوت های فرهنگی، ارزشی، جفرافیایی و تاریخی دارند القا نمایند.</p> <p>در حقیقت لیبرالیسم نظریه ای سیاسی، مکتب و ایدئولوژی سیاسی است که اصول و مبانی اعتقادی آن مبتنی بر اومانیسم یا "انسان محوری"، عقلانیت عرفی، سکولاریسم، پلورالیزم دینی "تکثر گرایی دینی"، نسبیت اخلاق، سود گرایی و لذت خواهی بوده و بر ارزش های همچون آزادی، برابری، قانون گرایی، عقل گرایی تساهل و تسامح تاکید می کند.(1) مطالعه مبانی اعتقادی لیبرالیسم به وضاحت نشان می دهد که بین اسلام و لیبرالیسم چالش های عمیق و عوامل چالش زا وجود دارد که در صورت عدم حصول تغیر در این مبانی و عوامل، اسلام و لیبرالیسم همیش در چالش و تعارض خواهند بود. بنابر این پژوهش حاضر تلاش دارد تا عوامل چالش زا بین گفتمان "اسلام" و گفتمان "لیبرالیسم" را بررسی نموده و این عوامل را مورد پژوهش و تحقیق قرار دهد. سوال اصلی در پژوهش حاضر همانا توصیف و تبین عوامل چالش زا میان گفتمان اسلام و لیبرالیسم می باشد. فرضیه ای این تحقیق این است که تا زمانیکه تغییر در مبانی و عوامل دو گفتمان "اسلام و لیبرالیسم" به وجود نیآید، چالش و تعارض میان این دو گفتمان ادامه خواهد داشت.</p> <p>در واقع برای تبین سوال اصلی نیاز به طرح سوالات فرعی می رود، سوالات فرعی را می توان به گونه ی ذیل ارائه نمود:</p> <p>1. عوامل چالش زا فرهنگی و ارزشی گفتمان اسلام و لیبرالیسم چیست؟<br class='autobr' /> 2. عوامل چالش زا سیاسی گفتمان اسلام و لیبرالیسم چیست؟<br class='autobr' /> 3. عوامل چالش زا تاریخی و اجتماعی گفتمان اسلام و لیبرالیسم چیست؟</p> <h2 class="spip" id='t'>گفتمان چیست؟<a class='sommaire-back sommaire-back-6' href='#nav69d2d1253127f7.23500987' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>گفتمان یکی از نظریه های مسلط در میان نظریه های مطرح جهانی و روابط بین الملل می باشد که می توان این نظریه را "مجموعه از دال ها و نشانه گانی دانست که در یک فضای فکری مشخص رابطه مشخصی را بین لفظ و معنا بر قرار می کند". (2)</p> <h2 class="spip" id='t-8a40'>گفتمان لیبرالیسم چیست؟<a class='sommaire-back sommaire-back-6' href='#nav69d2d1253127f7.23500987' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>من فکر می کنم، جا دارد تا دانسته شود که لیبرالیسم چیست و بعد هم می توان به سادگی مبحث گفتمان لیبرالیسم را طرح نمود، حمید رضا شاکرین در مقاله پژوهشی خود که در مجله ی کتاب نقد تحت عنوان " اسلام و لیبرالیسم" به نشر رسانده است به این عقیده است که لیبرالیسم کلمه ی اشتقاق یافته از "liberty" به معنای آزادی است و عمدتاً در آزادی های سیاسی و اجتماعی کاربرد دارد. حمید رضا شاکرین به نقل از اسمیت و هوکود می نگارد که " یکی از معانی رایج این واژه که با اصطلاح لیبرالیسم سازگاری نزدیک دارد، عبارت از از گسستن از قید و بند" می باشد. (3) در کل از آنجائیکه لیبرالیسم تعاریف متعدد دارد، نمی توان به یک تعریف واحد دسترسی پیدا کرد. بنابر این لیبرالیسم به عنوان یک ایدئولوژی دارای ویژگی های چون، سکولاریزم "جدایی امور دینی از امور سیاسی"، اندویژوالیزم "فرد گرایی"، راسیونالیزم "عقل گرایی"، پلورالیزم " تکثر گرایی" می باشد. (4)</p> <p>در واقع گفتمان لیبرالیسم، گفتمان است که دال های شناور یا "مفاهیم سیال" چون، سکولاریزم "جدایی امور دینی از امور سیاسی"، راسیونالیزم "عقل گرایی"، پلورالیزم " تکثر گرایی"، اندویژوالیزم "فرد گرایی" در زنجیره ی گفتمان لیبرالیسم قرار دارند و با ارجاع به دال مرکزی "لیبرالیسم" معنا پیدا می نمایند. این در حالیست که داکتر عبدالقیوم سجادی در کتاب "گفتمان جهانی شدن و اسلام در افغانستان پسا طالبان" و در مباحث درسی صنفی رشته کارشناسی ارشد در یک نمودار به گونه ی ذیل نشان داده است.</p> <div class='spip_document_19952 spip_document spip_documents spip_document_image spip_documents_center spip_document_center'> <figure class="spip_doc_inner"> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L464xH438/rameshnoori-18925.jpg?1769350899' width='464' height='438' alt='' /> </figure> </div><h2 class="spip" id='t-bc4a'>گفتمان اسلام چیست؟<a class='sommaire-back sommaire-back-6' href='#nav69d2d1253127f7.23500987' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>از آنجائیکه اسلام به عنوان یک دین بزرگ جهانی است، نیاز نمی رود که تعریف از این دین آسمانی و جهانی ارائه نمائیم، اما می توانیم اذعان کنیم که اسلام گفتمان است که دال های شناور یا "مفاهیم سیال" چون، شریعت، قانون الهی، خدا محوری، عقل و نقل گرایی، حکومت داری اسلامی، سیاست دینی، عدالت، امت، صلح و امنیت در زنجیره ای گفتمان اصلی که همانا "اسلام" است قرار گرفته و با ارجاع به این گفتمان معنا پیدا می نمایند. گفتمان اسلام را می توانیم که در شکل زیر نشان دهیم که در تقابل با گفتمان سیاسی لیبرالیسم قرار دارد.</p> <div class='spip_document_19953 spip_document spip_documents spip_document_image spip_documents_center spip_document_center'> <figure class="spip_doc_inner"> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L500xH355/rameshnoori1-b704b.jpg?1769753708' width='500' height='355' alt='' /> </figure> </div><h2 class="spip" id='t-818c'>عوامل چالش زا فرهنگی و ارزشی میان گفتمان اسلام و لیبرالیسم<a class='sommaire-back sommaire-back-6' href='#nav69d2d1253127f7.23500987' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>گفتمان "اسلام"، یگانه گفتمان است که در تقابل با مبانی اعتقادی و اصول لیبرالیسم در بخش فرهنگی- ارزشی قرار گرفته است. مبانی و اصول اعتقادی لیبرالیسم آن گونه که در بالا هم شرح داده شد. موارد چون، اومانیسم یا "انسان محوری"، عقلانیت عرفی، سکولاریسم، پلورالیزم دینی "تکثر گرایی دینی"، نسبیت اخلاق، سود گرایی و لذت خواهی بوده و بر ارزش های همچون آزادی، برابری، قانون گرایی، عقل گرایی تساهل و تسامح تاکید می کند. این مبانی و اصول اعتقادی لیبرالیسم در واقع در بعضی موارد باعث عوامل چالش زا فرهنگی و ارزشی در مقام گفتمان اسلام می باشد.</p> <p>1. اومانیسم "انسان محوری": اولین عامل چالش زا فرهنگی- ارزشی گفتمان لیبرالیسم دیدگاه اومانیستی لیبرالیسم نسبت به انسان است، در واقع اومانیسم حالت کیفی و کمی از قرار دادن انسان در جایگاه خدا می باشد. در اسلام انسان تا آنجا محوریت قرار می گیرم که در مخالفت با دین و یا خداوند قرار نگیرد. این بدین معنا است که در این نگرش انسان محور، مدار همه چیز و خالق همه ارزشها انسان است. بر خلاف دین که “خداوند” را مدار و محور همه ارزشها تلقی می‌کند و اگر به انسان حق تعیین سرنوشت می‌دهد، در محدوده‌ای است که خداوند تعیین و مشخص کرده است. لیبرالیسم ابتدا انسان را به جای خدا می‌نشاند و آنگاه وی را به گونه‌ای تعریف می‌کند که کاملا مادی‌گرایانه است. بنابراین وقتی از حقوق انسان سخن می‌گوید، منظور فقط حقوق طبیعی یعنی حیات، آزادی و مالکیت است. <br class='autobr' /> این طرز نگرش به انسان باعث می‌شود که از یک سو ابعاد روحی و معنوی انسان به فراموشی سپرده شده، مباحث مربوط به روح آدمی و معنویت جایگاه خود را از دست بدهد، از سوی دیگر وجدان، خرد و عقل آدمی جای دین و قوانین دینی را در زندگی اجتماعی بگیرد. از این رو لیبرالیسم در زندگی اجتماعی، تمشیت امور و تنظیم روابط اجتماع اعتنایی به دین و بعد معنوی زندگی انسان ندارد. از نظر لیبرالها، نیل به آزادی کامل، مستلزم دنیوی یا غیردینی ساختن زندگی عمومی است. ایشان عقل و خواست اجتماع را راهنما و هدایتگر خود می‌دانند و نه وحی و دین را و بدین ترتیب لیبرالیسم همسویی کامل با سکولاریزم دارد نه اسلام. (5)</p> <p>2. آزادی: دومین عامل چالش زا فرهنگی- ارزشی گفتمان لیبرالیسم همانا "آزادی" است، در این که آزادی یکی از ارزش های انسانی است، هم در اسلام و هم در لیبرالیسم و اندیشه های دیگر مورد توافق قرار دارد، اما سوال این است که آیا آزادی ارزش مطلق است یا ارزش نسبی، در صورت که ارزش نسبی باشد، اسلام به عنوان یک گفتمان سر نا سازگاری با این ارزش انسانی ندارد اما زمانیکه این ارزش به گونه مطلق ارائه می شود، این جاست که اسلام محور بحث خود را یکصدو هشتاد درجه تغیر می دهد. مراد از ارزش مطلق، ارزش است که فوق همه ارزشهاست و هیچ ارزش نمی تواند در مقابلش برابری نمائید. لیبرالیسم در واقع به مطلق بودن ارزش آزادی اعتقاد دارند، لیبرال ها معتقد اند که همه عقاید و حتی عقاید باطل و گمراه کننده در بیان آزاد اند، هیچ ابزاری نمی تواند جلو این آزادی را بگیرد.(6) و در عین حال هیچ مرزی نمی تواند که این آزادی را محدود سازد. در نقطه مقابل اگرچه که دین در جوهر خود، با پاره‌ای از محدودیت‌ها و مرزبندی‌ها همراه است و هرچند از این زاویه، دین محدودکننده و کنترل‌کننده و سلب‌کننده آزادی محض آدمی می‌نماید، اما از زاویه دیگر، نوعی رهایی و آزادی را به ارمغان می‌آورد. اندیشه دینی در عین اینکه آزادی را یک ارزش بزرگ انسانی تلقی می‌کند، به هیچ وجه آن را فوق همه‌ ارزشها، ‌قرار نمی‌دهد. معیار آزادی در اسلام، مصالح مادی و معنوی افراد و اجتماع است؛ یعنی همچنان‌که نمی‌توان آزادی اجتماعی و منافع مادی اجتماع را به خطر انداخت، نمی‌توان به معنویت اجتماع نیز لطمه زد. افراد آزاد نیستند که هر عمل اجتماعی را انجام دهند.</p> <p>3. پلورالیزم دینی " تکثر گرایی دینی" : سومین عوامل چالش زا فرهنگی- ارزشی، تکثر گرایی دینی است، تکثر گرایی دینی "عبارت است از پذیرش دیدگاه ها و نظریات مختلف" (7) یکی از پیش فرض های پذیرش دیدگاه ها و نظریات مختلف اصل احترام گذاشتن به نظر مخالف است. اسلام به عنوان دین جهان شمول اصل "تکثر گرایی دینی" را در فروعات دینی مورد احترام و پذیرش قرار داده است. این سخن بدین معنا است که اسلام نمی تواند اصل تکثر گرایی را در کلیات دین بپذیرد. در حالی لیبرالیسم به عنوان یک ایدئولوژی سیاسی اصل تکثر گرایی را در تمامی بخش های اندیشه ای خویش پذیرفته است که به عنوان عامل چالش زا فرهنگی و ارزشی در مقابل اسلام مطرح می گردد و جای پای تعارضات بیشتر در عرصه تعاملات سیاسی به وجود می آورد.</p> <h2 class="spip" id='t-8b9f'>عوامل چالش زا سیاسی گفتمان اسلام و لیبرالیسم<a class='sommaire-back sommaire-back-6' href='#nav69d2d1253127f7.23500987' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>در گفتمان اسلام و لیبرالیسم عوامل چالش زا سیاسی متعدد است که با هم در تعارض و تناقض قرار می گیرند. الف: لیبرالیسم ایدئولوژی سیاسی است که بیشتر بر برون راندن پای دین از سیاست یا دین زدایی تاکید می نمائید. لیبرال ها در واقع معتقد اند که امور دینی را از امور سیاسی باید جدا ساخت، به دلیل این که امور دینی حوزه جدا از سیاست است. حمید رضا شکرین در مقاله پژوهشی "اسلام و لیبرالیسم" به نقل از ژیل کوپر می نگارد که در اسلام " معادل سخن مشهور مسیحی: آنچه از قیصر است به قیصر و آنچه از خدا است به خدا واگذاریم" وجود ندارد.(8) اسلام در آن واحد این جهانی و آن جهانی است، این سخن بدین معناست که اسلام داعیه ی سامان بخشیدن به امور دنیوی و اخروی را دارد. حکومت اسلامی حکومت است که توازن بین دنیا و آخرت ایجاد نمائید. طبعیات عدم جمع بین دنیا و آخرت یا عدم جمع بین حکومت و نهاد دین در ایدئولوژی لیبرالیسم باعث بروز تعارض می گردد.</p> <p><strong>ب:</strong> بر اساس عینک دید لیبرال ها، حقوق فردی و در کل آزادی های فردی از جایگاه ویژه در نظام سیاسی بر خورد دار می باشد. و این خود مختاری فردی بر هر امر دیگر چون، خیر،سعادت، جمع اندیشدین و ... مقدم تر است. این رویکرد زیر ساخت نظری دولت کمینه و حقوقی را شکل می دهد. اما در نگاه اسلامی، بر علاوه پاسداری از حقوق و آزادی های مشروع، دولت در خیر و سعادت جامعه نیز متعهد است. بنابر این همه از نگاه اسلام دولت های لیبرالیستی بیشتر دولت های "حد اقلی" اند، چون تمامی تلاش های دولت های سکولار لیبرالیستی تامین نیازمندی های دنیایی کنونی و جهانی فعلی است. در حالیکه اسلام دید باز تر و فرا جهانی ارائه می کند. این بدین معناست که اسلام نه تنها مسئولیت در قبال بر آورده شدن نیاز های این دنیا است، بلکه مسئول است تا دنیایی ابدی را نیز ساز و کار نمائید.</p> <p><strong>ج:</strong> بر اساس ایدئولوژی لیبرالیسم، قانون در حکومت های لیبرال، قوانین موضوعه است، قوانین موضوعه بر اساس متن فکری بشر یا عقل بشری ساخته می شود، از آن جایی که عقل انسان کامل نیست. دچار یک نوع گسستگی می گردد که گسستگی را در قوانین موضوعه ای کشور های مختلف می توان جستجو کرد که نیاز های بشری را نمی تواند پاسخ گو باشد. در حالیکه اسلام به عنوان گفتمان، مدعی است که قانون در اسلام بر اساس وحی الهی است، قانون یا "شریعت" اسلامی در نظام های سیاسی اسلام از جایگاه ویژه بر خوردار است. شریعت در نظام های سیاسی چهارچوب عملکرد برای دولت ها را تعین نموده است. بنابر این حکومت های اسلامی در چهار چوب تعیین شده از سوی اسلام عمل می نمایند. خود شریعت به عنوان یک امر الهی در تعارض با قانون موضوعه ای بشری حکومت های لیبرال قرار می گیرد. قرار گرفتن این تعارض، پارادوکس یا تناقض را ایجاد می کند که باعث ایجاد عوامل چالش زا سیاسی بین دو گفتمان "اسلام و لیبرالیسم" می گردد.</p> <h2 class="spip" id='t-13f6'>عوامل چالش زا تاریخی و اجتماعی گفتمان اسلام و لیبرالیسم<a class='sommaire-back sommaire-back-6' href='#nav69d2d1253127f7.23500987' title='Retour au sommaire'></a></h2> <p>بر علاوه که گفتمان اسلام و لیبرالیسم با هم از نگاه مبانی نظری و اصول اعتقادی با هم تفاوت های گسترده دارند. عوامل تاریخی و اجتماعی چالش زا نیز هم وجود دارد تا باعث چالش و تعارض میان این دو گفتمان قرار گیرد. سیر تاریخی غرب شتاب دگرگون کننده ای در تحولات اجتماعی و علمی خود به بار آورده است. به وجود آمدن مفاهیم جدید بر آمده از دل رنسانس، انقلاب های علمی و صنعتی، شکل گیری دوره ی روشنگری نشانه ای از عوامل است که تفاوت تاریخی را میان غرب و شرق به وجود آورده است. <br class='autobr' /> از نگاه اجتماعی، غرب در یک گسستگی اجتماعی قرار دارد که این گسستگی اجتماعی باعث گردیده است تا شکاف های عمیق بین دو گفتمان اسلام و لیبرالیسم به وجود آید. در نگاه جامعه شناسانی چون دوركهی،فردگرايی افراطی ليبراليسم موجب از دست رفتن علايق و دلبستگی های سنتی و هويت مشتركی است كه عامل پيوند اعضای جامعه است . اين مسئله لاجرم به گسيختگی "آنومی" Anomyاجتماعی و نابودی انسجام و همبستگی عمومی منجر می شود . افزون بر آن، خصيصة پيش گفته عامل ايجاد بحران هويت، احساس تنهای موحش، خلأ عاطفی و بحران روحی، ناامنی، انزواطلبی و خودكشی است.</p> <p><strong>نتیجه گیری: </strong></p> <p>در یک نتیجه گیری کلی می توان گفت که چند عامل می تواند میان دو گفتمان اسلام و لیبرالیسم به عنوان عوامل چالش زا مطرح باشد، نخستین عامل که به عنوان عامل چالش زا در مقابل گفتمان اسلام و لیبرالیسم قرار دارد در واقع همانا عامل فرهنگی- ارزشی است، عوامل فرهنگی ارزشی را می توان موارد چون اومانیسم یا "انسان محوری"، که در مقابل، اسلام بر خدا محوری تاکید دارد تا به انسان محوری. عقلانیت عرفی، این در حالیستکه اسلام بیشتر محوریت مباحث خود تکیه بر عقل و نقل می دهد. سکولاریسم، در واقع سکولاریزم جدایی امور دینی از امور سیاسی است، این دیدگاه بیشتر روی مستقل بودن حوزه دین از سیاست تاکید دارد، به عنوان یک چالش اسلام بیشتر روی عدم جدایی امور دینی از امور سیاسی تاکید می نمائید. پلورالیزم دینی "تکثر گرایی دینی"، لیبرالیسم به عنوان یک گفتمان حاکم بیشر تاکید روی تکثر گرایی دینی دارد در حالیکه اسلام تکثر گرایی دینی را تنها در حوزه فروعات دین می پذیرد نه در اصول اساسی دین. نسبیت اخلاق، سود گرایی و لذت خواهی بوده و بر ارزش های همچون آزادی، برابری، قانون گرایی، عقل گرایی تساهل و تسامح تاکید می کند.</p> <p>دومین عامل چالش زا را می توان عوامل سیاسی میان دو گفتمان اسلام و لیبرالیسم خواند، در عوامل سیاسی ما می توانیم موارد را یاد دهانی کنیم که به عنوان چالش مطرح اند، ایدئولوژی لیبرالیسم بیشتر حکومت و نظام سیاسی را خواستار است که جدایی امور دینی از امور سیاسی در آن نظام صورت گیرد، یعنی اینکه نظام سیاسی یا ارگان تصمیم گیری سیاسی یک حوزه جدا و مستقل از دین باشد. این در حالیستکه اسلام هیچ مرز جدا بین امور سیاسی و امور دینی را تفکیک نمی نمائید و معتقد است که امور سیاسی از امور دینی جدا نیست. قوانین در نظام های سیاسی و ساختار سیاسی که لیبرال ها ارائه می دهند بیشتر قوانین موضوعه است، قوانین موضوعه ساخته و پرداخته ی عقل بشری است، یعنی این که انسان است که قانون وضع می کند، این در حالیست که در نظام های اسلامی و حکومت های اسلامی، قوانین بیشتر بر اساس وحی الهی یا شریعت اسلامی می باشد. لیبرال ها در گفتمان سیاسی بیشتر تاکید روی آزادی های فردی دارند. اسلام به عنوان یک گفتمان بر علاوه آزادی های فردی تعهد نسبت به جامعه و اخلاق نیز دارد.</p> <p>سومین عامل را می توانیم عوامل تاریخی و اجتماعی بدانیم که بعنوان عوامل چالش زا میان دو گفتمان اسلام و لیبرالیسم مطرح است. رشد علمی و به وجود آمدن مفاهیم جدید و روی کار آمدن انقلاب های صنعتی، روشنگری و بلاخره رنسانس یک تحول تاریخی را در غرب ایجاد کرد که این در حالیستکه شرق در جریان این تحول در یک عقب گرد تاریخی خویش و در عین حال با مشکلات داخلی خود دست و پنجه نرم می نمودند. از نگاه اجتماعی، غرب در یک گسستگی اجتماعی قرار دارد که این گسستگی اجتماعی باعث گردیده است تا شکاف های عمیق بین دو گفتمان اسلام و لیبرالیسم به وجود آید. در نگاه جامعه شناسانی چون دوركهی،فردگرايی افراطی ليبراليسم موجب از دست رفتن علايق و دلبستگی های سنتی و هويت مشتركی است كه عامل پيوند اعضای جامعه است . اين مسئله لاجرم به گسيختگی "آنومی" اجتماعی و نابودی انسجام و همبستگی عمومی منجر می شود . افزون بر آن، خصيصه پيش گفته عامل ايجاد بحران هويت، احساس تنهای موحش، خلأ عاطفی و بحران روحی، ناامنی، انزواطلبی و خودكشی است.</p> <p><strong>منابع:</strong><br class='autobr' /> 1. سروش، عبدالکریم، اسلام وچالش لیبرالیسم،"<a href="http://www.rahesabz.net/story/55924/" class="spip_url spip_out auto" rel="nofollow external">http://www.rahesabz.net/story/55924/</a>"<br class='autobr' /> 2. سجادی، داکتر عبدالقیوم، نظریه های روابط بین الملل، یاد داشت های درسی، دانشگاه خاتم النبیین<br class='autobr' /> 3. شاکرین، حمید رضا، لیبرالیسم و اسلام، تهران، 1388، ص 292<br class='autobr' /> 4. سجادی، عبدالقیوم، جزوه رابطه اسلام و دموکراسی، خاتم النبیین، 1388، ص 13<br class='autobr' /> 5. شاکرین، حمید رضا، لیبرالیسم و اسلام، ص 292<br class='autobr' /> 6. همان بالا، ص 296<br class='autobr' /> 7. سجادی، عبدالقیوم، جزوه رابطه اسلام و دموکراسی، خاتم النبیین، 1388، ص 8</p></div>