کابل پرس

اعترافات تازۀ مشرف، دشمنی دیرینۀ پاکستان را با افغانستان به تصویر می کشد

2015-02-24T17:13:46Z

پاکستان در طول تاریخ بیش از پنجاه ساله اش، پیوسته، پنهان و آشکارا با افغانستان به دشمنی و مداخله گری هایش ادامه داده وهیچ‌گاهی و در هیچ برهه یی از تاریخ، حاضر نشده تا دست از دشمنی با افغانستان بردارد.
این دشمنی ها، بیشتر در زمان حاکمیت مجاهدین و حضور طالبان اوج گرفت و شبکۀ استخباراتی ISI و نظامی گران پاکستان توانستند به عملی ساختن اهداف شوم شان در افغانستان تلاش نمایند و مذبوحانه کوشیدند تا افغانستان را به سوی بی امنی بکشانند.

در حال حاضر که پرویز مشرف رییس جمهور پیشین پاکستان معترف به مداخله، تسلیح وتجهیز طالبان برای تضعیف حکومت کرزی شده است، چگونه میتوان باور داشت که این اعترافات برخاسته از باورمند شدن پاکستان به قدرت سیاسی و توانایی های نظامی افغانستان و دولت وحدت ملی می باشد؟
رئیس جمهوری سابق پاکستان که در حین زمان یک نظامی گر هم بود، دلیل حمایت و پرورش طالبان را قرار داشتن دولت حامد کرزی تحت سیطرۀ غیرپشتون‌ها دانسته و به گفتۀ مشرف، افرادی که در دولت کرزی کار می نمودند کسانی بودند که به کشور هند نزدیک بودند.
مشرف در مصاحبه با روزنامه گاردین چاپ بریتانیا مدعی شده است: "حامد کرزی علیه پاکستان کار می‌کرد و ما هم علیه منافع او کار می‌کردیم. مسلما ما باید منافع خود را حفظ می‌کردیم."
در این اواخر کریم خرم رئیس دفتر و وزیر اطلاعات و فرهنگ دولت حامد کرزی رئیس جمهور اسبق کشور، از شماری رازهای کشورهای بزرگ جهان؛ همچون: امریکا به ویژه در رابطه به امضای قرارداد استراتیژیک با افغانستان پرده برداشته گفت: «ایالات متحدۀ امریکا بعد از حادثۀ یازدهم سپتمبر 2001 میلادی تحت نام مبارزه علیه تروریزم به افغانستان آمد و با فرونشستن گرد و خاک آن حادثۀ المناک، امریکا به پیاده کردن طرح باقی ماندنش در کشور ما شروع کرد.» به گفتۀ خرم، باقی ماندن دراز مدت امریکا در افغانستان برای اهداف منطقوی اش بود و برای رسیدن به این اهداف به افغانستان منحیث یک پایگاه بزرگ ضرورت داشت.

پس از نبودن نام های افراد وابسته در فهرست نامزد وزیران و دامن زدن ناامنی ها در افغانستان به وسیله شماری از کشورها به منظور بقای شان از برنامه های دراز مدت آنان می باشد. به گفتۀ خرم، برای ماندن دراز مدت در افغانستان، امریکا ضرورت داشت تا دست به ایجاد پایگاه های نظامی و استخباراتی در این کشور بزند. برای ساختن پایگاه ها ضروری پنداشته می شد تا نه تنها جنگ در افغانستان وجود داشته باشد؛ بلکه روز به روز شدیدتر هم شود. در صورتی که در افغانستان جنگ نمی بود اکمالات شبانه روزی اسلحۀ پیشرفته و ثقیل و اعمار تأسیسات بزرگ و مغلق به صورت طبیعی سؤالاتی را نزد مردم این کشور و ممالک همسایه و منطقه به وجود می آورد؛ بنابراین بعد از مقدمه چینی های امریکا در سال 2004عملاً به روشن ساختن آتش جنگ و انسجام و تقویت دوبارۀ طالبان آغاز کرد.»؛ اما اشرف غنی در تلاش است تا مناسبات را با پاکستان بهتر گرداند و همین بود که راحل شریف ستاد ارتش پاکستان به افغانستان سفر می کند و مشرف نیز به همکاری های پاکستان بر ثبات افغانستان تأکید می کند.
اما این را نباید فراموش کرد که این کشورهای دست اول هستند که برای منافع خود برنامه ریزی می‌کنند و به وسیله افراد دست نشانده، برنامه های شان را در کشورها پیاده می نمایند؛ اما این ما هستیم که سر لاش گرم هستیم و می‌خواهیم یک چند روپیۀ دیگر هم به خزانۀ ما اضافه گردد.
در حال حاضر، بزرگان جهاد و مقاومت؛ دیگر به خاطر منافع کشور، صلح و امنیت نه ؛ بلکه به منظور تکیه زدن به کرسی های بلند تلاش می نمایند. از سوی دیگر، توهین به پیامبر اسلام(ص) در روسیه جرم پنداشته می‌شود؛ اما تا اکنون که مدتی از جنایت آشکار و توهین به رهبر بشریت حضرت محمد (ص) توسط مجلۀ شارلی در فرانسه می گذرد، در افغانستان به جز یک اعلامیه از سوی رئیس جمهور هیچ گونه تلاش دیگری مبنی بر محکوم نمودن این نهاد منحط و ضد اسلامی، صورت نگرفته است.
شورای محترم علما که بزرگترین مرجع پخش و اشاعۀ اساسات و مزایای اسلامی است و وزارت محترم حج و اوقاف و ارشاد که به عنوان یک نهاد رسمی دولتی وظیفه دارد تا حقایق مربوط به دین مبین اسلام را در سراسر کشور پخش و اشاعه نماید، در این راستا کاری را انجام نداده اند.
بدون شک شورای علما که متشکل از رهبران جهادی می باشد متأسفانه حتا شماری از رهبران جهادی هم پی منافع شان هستند و تاکنون هیچ‌گونه واکنشی در این راستا از خود نشان نداده اند؛ اما در گوشۀ دیگر این کرۀ خاکی رئیس جمهور روسیه در اظهارات اخیرش گفته است که هر گونه توهین به پیامبر اسلام حضرت محمد "ص" در روسیه جرم پنداشته می‌شود، این در حالی است که رهبران جهادی در افغانستان به عوض این‌که حداقل کدام واژه در مورد اهانت به پیامبر اسلام(ص) از سوی مجله به نام شارلی که در کشور فرانسه به چاپ میرسد انجام دهند؛ ولی با بسیار بی شرمی هر روز به خاطر تکیه زدن به کرسی های دولتی، سر و صداها را به راه انداخته اند.
رهبران محترم جهادی اگر واقعا به خاطر خدا جهاد کردید پس چه شد آن‌همه جان فدایی های تان که به زعم خود تان به خاطر خداکردید و فی سبیل الله جهاد نمودید؟
داکتر نجیب رئیس جمهور پیشین در زمان حیاتش پس از خروج روس ها، در چندین سخنرانی اش خطاب به شما اذعان داشت و گفت:" حالا روس ها را کشیدید، بیایید انتخابات کنیم؛ ولی معلوم شد که شماری از رهبران جهادی فقط به خاطر"قدرت" جنگیدند و با دوام قدرت طلبی ها در طول این مدت معلوم شد که برای پوشاندن گناهان تان که پس از سال 1371 هزاران تن از مردم کابل شهید، معیوب و آواره گردیدند هیچ‌گونه بهانه یی هم در کار نیست.
پس از به قدرت رسیدن مجاهدین، پایتخت به چندین قسمت تقسیم شد و در هر بخش کابل حکومت های جداگانه یی اعلام موجودیت کردند و گویا در آن زمان، جغرافیای قلب آسیا – افغانستان – تجزیه گردید. به همه معلوم است که آن‌چه از دست شماری به نام مجاهدین؛ اما تفنگ‌سالار آمد در برابر مردم کابل که توان دفاع و دادخواهی را نداشتند و حالا هم ندارند و اگر هم دارند کسی به دادشان نمی رسد، انجام دادند.
پس از حادثۀ یازدهم سپتامبر در امریکا و تطبیق برنامه های عملی آن کشور در آسیا، امریکا با همکاری متحدانش وارد صحنه شد و در مدت فقط 15 روز طالبان را به زانو درآوردند؛ ولی پس از سال 2002 میلادی، روز به روز وضعیت امنیتی در افغانستان بدتر شد؛ ولی از آن زمان تا اکنون دیگر امریکا قادر نشد که این دسته از مخالفان را از پا درآورد.
سوال این‌جاست که امریکا چطور توانست در 15 روز یک گروه بزرگ را شکست دهد؛ ولی در 12 سال به عوض اینکه طالبان ضعیف شوند بر عکس، آنان قوی شدند و حالا به یک تهدید بزرگ در برابر افغانستان مبدل شده اند؛ ولی دیده شد که زیر کاسه نیم کاسه است در این اواخر پرویز مشرف، رئیس جمهوری سابق پاکستان برای نخستین بار پذیرفته است که (ISI) پاکستان از سال ۲۰۰۲ برای تضعیف دولت حامد کرزی، به تسلیح، تجهیز و تأمین مالی دوبارۀ طالبان اقدام کرده است؛ بنابراین حالا نباید برای جا گرفتن به اریکۀ قدرت سرو صدا کنیم؛ بلکه بایسته است تا به اولویت های حیات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مردم خویش بیندیشیم. از مقدسات و ارزش‌های اسلامی و مقام والای پیامبر عظیم الشأن خویش دفاع و حمایت کنیم و اجازه ندهیم تا بیش از این، مقدسات ما دست‌خوش منابع منحط و کفر آمیز گردد و مردم ما قربانی امیال و خواسته های شخصی و گروهی مان شوند.

تأمین عدالت و یا عوام فریبی؟

2014-12-18T10:49:23Z

قسمکه همه مردم غیور افغانستان شاهد اند، حین کمپاین های انتخاباتی جناب رئیس جمهور داد از تأمین عدالت و تعقیب دوسیه های که از تعقیب عدلی باز مانده بود میزد که بدین اساس شروع کار همان قضیه غارت دارایی عامه از کابل بانک است، افراد و اشخاص که در آغاز قضیه مورد تعقیب عدلی قرار گرفتند دوباره به محکمه کشانیده شده و به جزاهای اصلی و تکمیلی شان افزوده شد ولی سوال اینجاست، کسانیکه مستقیماً در قضیه دخیل میباشند و تاکنون در مورد شان هیچ محکمه ی اصدار حکم نکرده و اداره سارنوالی نیز در ارتباط به قضیه دست به عمل نزد، دلیلش را مردم افغانستان نمیدانند، کی باید پاسخ بدهد؟

همچنان تا حدودی که مردم ما در جریان هستند و از طریق رسانه ها نیز اعلان شد، هفتصد ملیون دالر پول ذخیره دافغانستان بانک توسط مسئولین امور به یغما رفته است، پاسخ کی باید بدهد؟ رئیس صاحب جمهور آیا بسیار خوب نبود اصلاحات را از وزارت مالیه و شخص سرپرست آن آغاز میکردی؟

جناب رئیس جمهور میخواهم یک موضوع دیگر را که شاید فراموش خاطر شما شده باشد تذکر دهم، قضیه جنجال برانگیز استجواب سرپرست وزارت مالیه توسط وکلای ولسی جرگه بخاطر تعلل در امور کاری اش و وارد کردن اتهام توسط شخص زاخیلوال بر پنج تن از وکلای ولسی جرگه مبنی بر سوء استفاده از صلاحیت از صلاحیت وظیفوی و واردات غیرقانونی ایشان از بنادر کشور، قضیه که در ولسی جرگه مطرح شد؛ انشاالله که جناب رئیس صاحب جمهور متوجه قضیه شده باشند، بلی سه قضیه که حضرت زاخیلوال در آن دخیل است و مردم افغانستان در جریان است.
دوستان که اهل مکتب حقوق هستند میدانند که پیامم چیست، قضیه جنجال برانگیز اعضای ولسی جرگه و آقای مشاور افتصادی ریاست جمهوری، ابعاد جزایی قضیه جناب زاخیلوال را در دو بُعد مورد بررسی میگیرم:

حالت اول اینکه اتهام وارده بر اعضای ولسی جرگه به اثبات میرسید و شخص مشاور اقتصادی و وزیر پیشین وزارت مالیه میتوانست اسناد مثبته مبنی بر ادعایش بر مراجع عدلی و قضایی ارائه میکرد.
حالت دوم که شخص سرپرست وزارت مالیه بخاطر جان به سلامت کشیدن از ولسی جرگه بر وکلای ولسی جرگه اتهام کاذب وارد کرده باشد.

یعنی در حالت اولی که جناب سرپرست وزارت مالیه بخاطر عدم افشای قضیه جرمی(کتمان جرم) در زمان معینه برای مامور خدمات عامه مبنی بر افشای قضایای جرمی در محدود صلاحیت وظیفوی اش که به صراحت در قوانین جزائی نافذ در کشور تسجیل یافته و صراحت دارد صورت نگرفت؟

حالت دومی، بخاطری که موصوف به دلیل تعلل کاری اش سلب صلاحیت نشود وکلای ولسی جرگه را متهم ساخت(اتهام کاذب) که قانون جزای کشور در مورد خط روشن دارد، در این حالت موصوف باید از وظیفه عزل و مورد تعقیب عدلی قرار میگرفت.

مراد این است تا حدودیکه مردم افغانستان در جریان است و مشکلات عدیده شخص زاخیلوال به گوش مردم رسیده و یا اینکه مردم با چشمانشان دیده اند آقای زاخیلوال در ایام تصدی وظیفه اش بصفت وزیر مالیه مرتکب انجام اعمال غیر قانونی که فوقاً متذکر شدم گردیده است، حالا دیده شود که جناب رئیس جمهور میخواهد عدالت را تأمین کند ویا اینکه بنام تأمین عدلت میخواهد رقبای سیاسی اش را از صحنه دور کند.

قضایای که از آن تذکر بعمل آمد همانا قضایای هستند که تعقیب نشدند و مردم افغانستان انتظار یک نظام عادل را میکشیدند تا با تعقیب چنین قضایا جلو اعمال غیر قانونی اشخاص فاسد در کشور گرفته شده و مفسدین معلوم الحال به جزای شان برسند.

حال دیده شود که جناب رئیس جمهور زیر شعار تأمین عدالت برنامه های سیاسی اش را به پیش میبرد و یا اینکه دقیقاً بر تأمین عدالت در کشور میپردازد؟ پاسخ این پرسش ها را زمان میدهد و مردم افغانستان انتظار هستند.

کربلا

2013-11-13T02:52:00Z

نبرد کربلا جنگی بود که در دهم محرم ۶۱ هجری قمری برابر به ۱۰ اکتوبر ۶۸۰ میلادی اتفاق افتاد. این روز به نبرد عاشورا نیز معروف است. این نبرد میان سپاه اندک امام حسین بن علی (نواسه دختری پیامبر اسلام) و سپاه اعزامی از سوی "یزید" بن معاویه در نزدیکی محلی به نام کربلا در "عراق" کنونی در گرفت.
یزید بن معاویه دلیل برای جنگ را، بیعت نکردن حسین بن علی می پنداشت؛ ولی حسین بن علی حکومت و زمامداری یزید بن معاویه را غیر شرعی و غیرقانونی می دانست که بر خلاف پیمان صلح حسن بن علی و معاویه پسر ابوسفیان به شکلی مورثی به یزید اول رسیده بود.
حضرت حسین "رض "بن علی روز دوم محرم به کربلا رسید و روز سوم عمر بن سعد با ۴۰۰۰ نفر در کربلا لشکر کشی کرد. در روز هفتم محرم مخالفان، جریان آب را بر حسین" رض "بن علی و همراهانش بستند و در نهم محرم، شمر با ۴۰۰۰ نفر و نامه‌ای از طرف عبیدالله بن زیاد وارد کربلا شد، او در این نامه به عمر بن سعد دستور داده بود با حسین بن علی بجنگند و او را بکشد و اگر این کار از دست او برنمی‌آید، فرماندهی را به شمر بسپارد.
روز دهم محرم، سپاهیان حسین بن علی و عمر سعد در مقابل هم قرار گرفتند. جنگ آغاز شد و حضرت حسین رض و یارانش شهید شدند. پس از جان باختن حضرت حسین، سپاه عمر بن سعد سر ۷۲ نفر از لشکریان حسین بر علاوه سر علی اضغر فرزند ۶ ماهه او را جدا کرده و بر بالای نیزه‌ها گذاشتند و بر اجساد کشته شدگان بااسب تاختند.
در این رویداد خیمه‌ها تاراج و در نهایت آتش زده شد، ساربان، شترهای کاروان حسین بن علی به‌نام بجدل بن سلیم برای به‌دست‌آوردن انگشتر حسین بن علی، انگشت وی را برید تا انگشتر را بدست آورد و در نهایت سپاه عمر بن سعد، اجساد کشته ‌شده گان کربلا را در بیابان رها کرده و این اجساد پس از سه روز توسط قوم بنی‌اسد دفن شدند.
پس از رویداد کربلا، شماری از زنان و کودکان وابسته به سپاه حسین بن علی، اسیر و زندانی شده و آنان را به شام محل زمامداری یزید بن معاویه فرستادند. از دیدگاه علما، کشته شده گان در نبرد کربلا شهید تلقی می‌گردند. پس از این نبرد حسین بن علی ملقب به لقب سیدالشهداء (سرور و آقای همه شهیدان) شناخته شد.
همه ساله، مسلمانان در ۱۰ روز نخست ماه محرم، با ختم های قران عظیم الشان و برنامه های آگاهی دهی را در مورد شخصیت امام حسن و حسین رض برگزار می کنند تا مردم از شخصیت شهدا که در راه اسلام شهید شده اند وقربانی داده اند،با خبر شوند.
شماری از علما باور دارندکه فداکاری حسین بن علی و رسالت نبرد کربلا به فرمان الهی بوده است و این رخداد تاریخی، لازمه بیدار شدن و آگاه شدن امت اسلامی و توقف غصب خلافت مسلمانان به وسیله یزید می‌باشد.

عاشورا و نهضت امام حسین از دیدگاه عرفا:
سنایی غزنوی با اشاره به این تجربه عرفانی كه حسین بن علی(ع) آن را نیك آزموده بود چنین سروده است:
كاین طریق است كه در وی چو شوی، توشه تو را
جز فنا بودن - اگر بـوذری و سلــمان- نــیست
این عروسی‌ست كه از حسن رخـش با تـن تو
گر حسینی، همه جز خنجر و جز پیكان نیست
احمد جام نیز همانند سنایی امام حسین(ع) را شهید بی‌نظیری می‌داند که مثل او نه آمده و نه خواهد آمد، زیرا او توانست با پیوند شهادت و عرفان از هر دو موهبت برخوردار شود.
"گر نجات آن جهان مطلوب داری‌ای عزیز
دست در دامان آل مرتضی باید زدن
ناله دلسوز و اندوه جگر در صبح و شام
از برای آن شهید کربلا باید زدن"
از نظر عطار، حسین(ع) و یارانش همه اهل یقین بوده‌اند و در سایه چنین یقینی توانستند رضایت حق را کسب کرده، در ظاهر و در باطن به فنا برسند. به اعتقاد عطار کمتر عاشقی چون حسین(ع) را می‌توان یافت که در طلب دیار عشق حرکت کند زیرا حسین(ع) توانست سلوک عرفانی‌اش را با شهادت قرین سازد.از نظر عطار بهترین عارف کسی است که بتواند راه حسین(ع) را طی کند و عرفانش را به شهادت ختم کند.

ننگرهار در اسارت کلدار پاکستان

2013-11-10T22:30:00Z

Sommaire

چکیده

مردم افغانستان پس از به وجود آمدن پاکستان در سال 1947 میلادی شاهد دست درازی ها و مداخله های شوم زمامداران پاکستان می‌باشد که می توان از پدیده شوم تروریزم که با مُعضله (خط دیورند) درسرحد افغانستان و پاکستان ارتباط دارد، نام برد.
سه دهه بحران اخیر بعد از کودتای 7 ثور 1357 هجری خورشیدی در تبانی و همکاری اتحاد جماهیر شوروی وقت و به وجود آمدن هفت تنظیم جهادی و سپس سازماندهی جنگ توسط حزب اسلامی، جمعیت اسلامی، اتحاد اسلامی، وحدت اسلامی و شماری دیگر از احزاب جهادی بر علیه یگدیگر به خاطر به دست آوردن واقتدار قدرت از سال 1371هجری شمسی علیه حکومت تا ایجاد تحریک طالبان همه گویای روشن مداخله پاکستان در امور افغانستان می باشد.
روشن است که مداخله های پاکستان در افغانستان، در برگیرندۀ ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی واجتماعی می‌باشد که متاسفانه، تاثیرات اقتصادی این کشور بالای پول مروج افغانی، بیش از حد مشهود وقابل لمس است. یکی از ولایت های هم مرز با پاکستان، ولایت "ننگرهار" می باشد که با گذشت دوازده سال از حکومت کرزی، هنوز هم پول کلدار پاکستانی در شهر جلال آباد و ولسوالی های مربوط آن به ساده گی چلند دارد.

ننگرهار در اسارت کلدار پاکستان

از دوازده سال به این سو، پول رایج و قابل چلند در شماری از ولایت های سرحدی افغانستان، کلدار پاکستان است. در حقیقت این مسأله "عدم نظارت" مسوولان دولتی را در مورد عدم چلند پول افغانی در داخل کشور نشان می‌دهد.
وقتی در ولایت ننگرهار که بیش از 150 کیلومتر به مرکز کشور فاصله ندارد سفر می‌کنید با بی تفاوتی های آشکار مسوولان دولت نسبت به پول افغانی روبرو می‌شوید؛ هرچند بر اساس مادۀ " " قانون دافغانستان بانک، پول رایج در کشورمان "افغانی" است ؛ اما مقامات دولتی بی آنکه به این اصل ارزش قایل شوند در فکر منافع خود شان هستند نه در فکر منافع کشور ویا تطبیق قانون درکشور.

یک‌تن از سربازان اردوی ملی که نخواست نامش را بگوید؛ در حالیکه از وضعیت نابسامان وغیر عادلانۀ تبادله و خرید و فروش اجناس و مواد مورد نیاز شهروندان به پول کلدارسخت بر آشفته بود با دریافت معاش "تن‌خواه" در صرافی آمده است تا پول افغانی را به کلدار پاکستانی تبدیل کند.

وی گفت:" از سال‌ها به این‌سو به ویژه طی 12 سال گذشته با وصف موجودیت ارگان‌های عدلی – قضایی، پولیس و امنیت ملی، پول کلدار در ننگرهار مورد چلند است وهیچ‌کسی و یا ارگانی نیست که وضعیت اقتصادی شهر جلال آباد را تحت کنترول گیرد و از تبادلۀ کلدار در بازار های جلال آباد جلوگیری کند."
سرباز اردوی ملی در پرسش هایی که چه نیازی به اسعار خارجی دارند، گفت: "برادر، نی که تازه به شهر جلال آباد آمدی. اگر افغانی داری به کلدار تبدیل کن، چون در این‌جا افغانی چندان چلش ندارد."

آغا جان یک‌تن از باشنده گان کابل که به خاطر تفریح و گریز از سردی هوا به ننگرهار آمده است، خریداری های‌ش را با روپیه پاکستانی انجام می داد. وی گفت: "خرید با اسعار پاکستانی ارزان تر می باشد؛ زیرا فروشنده گان برای خرید جنسی که بیست افغانی قیمت داشته باشد، فقط بیست کلدار می گیرند.

بی تفاوتی های مسوولان دولتی تا چه وقت؟

رئیس جمهور کرزی چندی پیش به پولیس، سارنوالان و بانکداران دستور داد تا کمیته ای را برای مبارزه با جریان نا به‌سامان تبادلۀ اسعار خارجی در مناطق دور افتاده و ترویج پول افغانی تشکیل دهند. هر چند یکی از این کمیته ها در ننگرهار و سایر ولایت های شرقی فعالیت دارد؛ اما این فعالیت ها و کنترول از وضعیت نابسامان تبادلۀ اسعار به ویژه جلوگیری از خرید و فروش امتعۀ مورد نیاز توسط کلدار، هنوز نتایج بهتری در پی نداشته است - همه چیز، از قیمت غذا تا کرایۀ تکسی - به کلدار پاکستانی پرداخته می شود.

چنین به نظر می رسد که مسوولان و کمیته های موظف از سوی کرزی، بیشترینه درفکر پُر کردن جیب‌های خویش اند که به همین علت چلند کلدار پاکستانی به عنوان پول رایج و به اصطلاح رسمی در جلال آباد و سایر ولایت های سرحدی، کماکان به قوت خویش باقی‌ست و کو مردی و یا مسوول دولتی که از چلند آن جلوگیری کند و پیام عدم چلند آن‌را به شهروندان افغانستان برساند.

چالش ها

دوام و گسترش جنگ که سال‌های متمادی در افغانستان جریان دارد، نبود دولت قوی مرکزی، هجرت افغان‌ها به خارج، نبود سیاست های درست پولی و همچنان چالش اساسی این‌که افغانستان تا اکنون "کشور مصرفی" می باشد و ورود کالاهای وارداتی از خارج، زمینه ساز کاربُرد اسعار خارجی در معاملات پولی به ویژه در مناطق مرزی افغانستان شده است.

ما، وام‌دارِ فردوسی استیم

2013-06-27T09:15:23Z

زبانِ فارسیِ دری، باتوجه به پبشینه‌ی فرهنگی آن در منطقه، همواره به منظورِ اندیشدن به کار رفته است؛ ولی پس از گذشتِ چند دهه جنگ در کشور وگمانی زنی‌ها در مورد این‌که گویا زبانِ فارسی و دری دو زبانِ جداگانه است، این مسأله مشکل‌آفرین شده است؛ امّا شماری از نویسنده‌گان کشور معتقد اند که این مسایل، فقط جنبه‌ی سیاسی دارد.
باتوجه به این مسأله، خواستیم با "استاد جاوید فرهاد" شاعر و پژوهنده، برخی از پرسش‌ها را در میان بگذاریم تا ابهام در این مورد رفع گردد.

پرسش: استاد، بی‌گمان می‌دانید که تا اکنون، تعریف های گوناگونی از زبان ارایه شده است ؛ امّا تعریفی که تاحدّی عوام‌شمول پنداشته می شود، این است که "زبان، وسیله‌یی برای افهام وتفهیم" دانسته شده است، می‌خواهم بدانم تعریفِ مُعیّن شما از پدیده یی به نامِ زبان چیست؟

پاسخ: می دانید، با تنها تعریفی که با آن به شدت مخالفم، همانا پذیرش مقوله‌ی زبان در حدِ "ابزاری دانستش در روند " افهام وتفهیم" است، وشاید هم بدترین، کهنه ترین وعقب مانده ترین تعریف همین است که تا اکنون از زبان مطرح شده است؛ زیرا اگر معیار برای سنجشِ مقوله‌ی زبان تنها در حدِ افهام وتفهیم دانسته شود، پس جانوران وحیوانات در طبیعت، بیشتر از ما با آواها، اشاره ها وحرکت های معینی که از حنجره، حرکات واندام های فزیکی شان برمی آورند، در ایجادِ این رسانه‌گی مستعد تراند. با ذکرِ این مثال، می بینیم که فرایندِ " افهام وتفهیم" (به تعبیر پاروپیرار) وبحث ابزاری بودنِ زبان به عنوانِ تنها وسیله‌یی برای ایجادِ " افهامِ صرف و تفهیمِ مطلق" رنگ می بازد وگپ‌های جدی تر از آنچه گفته شد، در باره‌ی زبان مطرح می شود.

" یان ریپکا" (مؤلف کتاب تأریخ ادبیات ایران) زبان را "مجموعه‌یی از قرار دادهای از پیش تعیین شده می داند که به منظورِ درک و شناخت در حوزه‌ی رسانش شکل می‌گیرد."؛ امّا " نوام چامسکی" زبان شناسِ مشهورِ امریکایی، زبان را " مهمترین ابزار برای اندیشه وقدرت اندیشه‌گی می داند" و به این باور است که " این تنها زبان است که به وسیله‌ی آن انسان می تواند بیندیشد". این برداشت چامسکی در مقایسه با تعریف های دیگری که به گونه ی سطحی از زبان ارایه شده است، تا حدِ زیادی ژرف است و می تواند در حوزه‌های معنا شناسی نیز تعمیم وگسترش یابد. " چامسکی" در این تعریف، زبان را بستری می داند که در آن می‎تواند انسان ژرف بخواند وژرف ارایه بدهد؛ پس با توجه این مسأله، دیده می شود که درکِ ماهیّتِ زبان، فراتر از تلقی صرفِ آن در حوزه‌ی "افهام وتفهیمِ مطلق" است.

از سوی دیگر، " پُل ریکور" فیلسوف مُدرن، بحثِ ابزاری بودنِ زبان را رّد می‌کند. او می‌گوید: " زبان، ابزاری برای تبیین هیچ چیزی جز خودش نیست"؛ این نگره‌ی "ریکور" به معنای آن است که زبان به لحاظِ ماهیت، پدیده‌یی ست که تنها ماهیتش را خودش را بر می‌تابد، یا به تعبیر ساده تر: ابزاری برای تبیینِ خودش است ونه چیزِ دیگر.

در تعریفی که " محمد رضا باطنی" زبان شناس حوزه‌ی زبانِ فارسی ارایه می کند، وی زبان را به گونه‌یی " بازگو کننده‌ی واقعیت‌های ذهنیِ گوینده گان"آن می داند. باطنی در بحثی زیرِ نام " زبان در خدمتِ باطل" که در کتاب " درباره ی زبان" (که مجموعه‌ی مقالات اوست ودر سال 1367 منتشر شده است) می نویسد: " زبان، بازگو کننده ی واقعیت های ذهنی گوینده گان آن است؛ یعنی در برگیرنده‌ی افکار، احساسات، مفاهیم، نیات ودیگر پدیده های ذهنی - که در اینجا به همه‌یی آن‌ها ذهنیّات می گوییم وفی الواقع در ذهن گوینده وجود دارد- است."

با توجه به نگره هایی که در این جا نقل کردم، توجیه (ونه تعریف) من از زبان، بیشتر در حوزه‌ی همان رویکرد اندیشه‌ورزی وفرایند اندیشه‌گی شکل می‌گیرد. از دیدِ من، زبان، رویکردی برای توانمندی شناختِ انسان از اشیا، پدیده ها ودر کُل هستی است؛ هر چیزی به باورِ من در فرایندِ زبان است که اتفاق می افتد وبه عنوان مهمترین برایند شکل می گیرد وقابلِ رؤیت می شود.

پرسش: اکنون بر می‌گردیم به طرحِ چند پرسشِ مهم در باره‌ی زبانِ فارسی. برخی‌ها (که شمارِ شان اندک هم نیست) باورمنداند که زبانِ دری با فارسی تقاوت دارد؛ امّا شماری (که تعدادِ شان کم است) باورمند اند که زبانِ فارسی، هیچ تفاوتِ ذاتی با "دری" ندارد وهر دو یک زبان اند، شما در این باره چگونه می‌اندیشید؟

پاسخ: زبانِ فارسی که از روز گارِ باستان تا اکنون؛ یعنی در سه مرحله‌ی زبانی (پارسی باستان= زبانِ روزگار هخامنشیان، پارسی میانه= زبانِ دوره‌ی اَشکانیان وزبانِ فارسیِ امروز که از آن در کلید واژه‌های زبان شناختی به نامِ "فارسیِ نو" یاد می شود)، هیچ تفاوتِ ماهوی وذاتی با زبان دری ندارد؛ یعنی در واقع می شود گفت که هردو (فارسی ودری یا به تعبیری فارسیِ دری، هیچ گونه فرقِ مفهومی با دری که واژه‌ی دیگر و گویشی از زبان فارسی است، ندارد. به زبانِ ساده تر می‌توان گفت که زبانِ فارسی، نام دیگرش همان دری است که به دلیل برخی گرایش های سیاسی در برابرِ فارسی کاربُرد یافته است؛ در حالی که هردو واژه در واقع نامی‌ست برای یک زبان که همان فارسی است. بسیاری ها به دلیل سیاست های عوام‌فریبانه وگرایش های شؤونیستی که بر آنان- عمدن- اعمال شده، به غلط این تفاوت در گویش (لفظ) را به معنای تفاوت در زبان تلقی کرده اند وبرداشتِ شان این بوده (وتا اکنون نیز این برداشت وجود دارد) که دری زبانی ست که در جغرافیایی به نامِ افغانستان وفارسی هم زبانی‌ست که در سر زمینی به نام ایران کاربُرد دارد ( وبه همین قیاس تاجیکی هم در تاجیکستان)؛ در حالی که با توجه به پیشینه‌ی زبانِ فارسی - که بحثش در حوزه‌ی زبان شناسیِ تأریخی مشخص است- دری و تاجیکی دو گویش با دولفظ اند که بیشتر تفاوت صوری شان در لهجه وگویش است ونه در ساختارِ اصلی وچارچوبِ ماهوی زبان.

بر بنیادِ نمونه‌هایی از شعرِ سخنورانِ فارسی مانند: فردوسی، ، ناصر خسروبلخی، حافظ و... هیچ تفاوتی میانِ زبانِ فارسی (پارسی) و دری نیست؛ بل هر دونام (فارسی و دری) نام‌هایی اند از یک زبان که فارسی یا پارسی نامیده می شود. فردوسی می گوید:

"بسی رنج بُردم در این سال سی
عجم زنده کردم بدین پارسی"

ناصر خسرو گفته است:
" من آنم که در پای خوکان نریزم
مر این قیمتی دُرّ "لفظِ دری" را"

وحافظ نیز اشاره می کند:
" زشعرِ دلکشِ حافظ کسی شود آگاه
که لطفِ طبع وسخن گفتنِ" دری" داند"

افزون بر این نمونه ها، کاربُردِ ترکیبِ " فارسیِ دری"، بازگوکننده‌ی یگانه‌گی دونام برای یک زبان است (ودر واقع اشاره یی‌ست به این که میانِ فارسی و دری هیچ فرقی در معنا وجود ندارد)؛ چنانچه زنده یاد " قهار عاصی" نیز گفته است:

"تا پارسیِ دری سخندان آرد
از بلخ و نشاپور و بدخشان آرد"

پرسش: در موردِ مسألهِ‌ی "سیاسی سازی زبانِ فارسی" و تعصب در به کارگیری واژه‌هایی مانند "دانشگاه"، "دانشکده"، "نگارستان"و...که امروز به‌گونه‌یی مطرح اند، دیدگاهِ تان چیست؟

پاسخ: برخوردِ زبان با سیاست در حوزه‌ی فرهنگی، در اصل، برخوردِ هوّیت ساز است ؛ یعنی به تعبیرِ ساده ، زبان ، ظرفِ هوّیت سازی است برای مظروفِ سیاست؛ امّا با دریغ در افغانستان ، برخورد سیاست با مقوله ی زبان ، برخورد یکسویه و نه هوّیت ساز بوده است . با آن که در قانون اساسی کشور، درباره‌ی مسأله‌ی رشد و توجه به اصالت های زبانی به گونه‌یی تأکید شده ؛ ولی عملکردِ برخی از سرانِ دولت در برابرِ زبانِ فارسی، با تعصب همراه بوده و ایجادِ محدودیت در زمینه‌ی کاربُردِ واژه های اصیلِ پارسی مانند: "دانشگاه، دانشکده، نگارستان و... " به شدّت ادامه دارد.
برخوردِ یکسویه‌ی دولت بازبانِ فارسی، از دیدِ من سامانمند نیست؛ زیرا برخی ازسیاسیونِ برسرِ اقتدار باتصوّرنادُرستِ به تعبیرِخودشان( یعنی محدودساختن واژه های کاربُردی درزبانِ فارسی) فکرمی‌کنند، با این گونه مُمیّزی و تعصب می‌توانند در برابرِ رشد گسترده‌ی زبانِ فارسی سد شوند ؛ در حالی‌که چنین چیزی- اصلن- ممکن نیست ، و از سوی دیگر، تبعات این مُمیّزی و تعصب به روندِ تکاملی زبان‌های دیگر نیز آسیب می‌رساند؛ زیرا برخوردِ سیاسی برای محصور ساختن یک زبان و برعکس تبلیغِ ناشی از تعصب برای رشدِ زبانِ دیگر ، حساسیت های بیشتری را برای عدمِ یادگیریِ مخاطبان از زبانِ موردِ نظر(زبانی که برایش تبلیغ می شود وبا تعصب آن را می خواهند اِعمال کنند)، تحریک می کند .
رشدِ هر زبانی، بدون اِعمالِ تعصب، بسته به ظرفیتِ تأریخی ، داشتنِ فرهنگِ گسترده‌ی واژه گانی، پیشینه‌ی فرهنگی و میزان علاقه‌مندی مخاطبان آن، به آن زبان است .

گپِ دیگر (همان‎گونه که پیشتر گفتم) این است که بسیاری از سیاسیونِ ما، تا هنوز تفاوت میانِ گویش ( لهجه) و زبان را نمی‌دانند و یکسره کاربُردِ واژه هایی با شناسنامه‌ی فارسی را به عنوان واژه‌های زبانِ ایرانی، غیرِ مُجاز می‌پندارند و به هر واژه‌ی اصیلِ فارسی ،هوّیتِ ایرانی می‌دهند.
نخست از همه، اینان باید بدانند که واژه های فارسی در هر دو حوزه‌ی جغرافیایی افغانستان و ایران ، دارای هوّیت یگانه اند و زبانِ فارسی ، زبانِ واحدِ فارسی زبانانِ جهان است .

پرسش: در افغانستان از چند سال به این‌سو، لوحه های فروشگاه‌ها، دکان‌ها، برخی از دواخانه ها، درمانگاه‌ها، مکان‌های بازرگانی و جاهای مهمِ دیگر به خطِ فارسی با تلفظ واژه های خارجی نوشته می شود، مانند: جنرل ستور، نیو طبی لابراتوار، واچ میکر، چکن کارن سوپ، هيّراستایل و... از دید شما این رویکرد، سبب ناهنجاری‌های گسترده در حوزه‌ی زبانِ نمی‌شود؟

پاسخ: بی گمان، بی توجهی وسهل انگاری در این زمینه، به تدریج به معنای اعلامِ فاتحه‌ی زبان است. شما می دانید که بحثِ پالایش زبان، از مواردِ بسیار جدی ومهم برای زنده نگداشتن آن پنداشته می شود. فرهنگ یک ملت و یک مردم زمانی می‌میرد که توانش‎های زبانیِ آن دچار آسیب شود؛ این آسیب، زمانی از سرِنابخردی وتساهل و زمانی هم به گونه‌ی سازمان‌یافته در برابرِ زبان اِعمال می‌شود.

همان گونه که گفتید، کاربُردِ واژه‌های خارجی با خطِ فارسی و گاه با خطِ اردو به ِزبان فارسی در لوحه‌ها در شهر ها- به ویژه در شهرِ کابل – و به کارگیری واژه‌های انگلیسی و واژه های خارجی دیگر در حوزه‌ی زبانِ فارسی در نوشتار و گفتار، هؤیتِ زبانی ما را بسیار آسیب زده است؛ زبانی را که فردوسیِ بزرگ " سی سال" برای زنده نگهداشتن وپالایشش دشواری کشید، اکنون از سرنابخردی با هؤیت تأریخی آن بازی می‌شود وبی مهابا هرچه دل مان خواست، همانگونه‌اش به کار می بریم؛ این بی توجهی در کاربُردِ نا به‌هنجارِ زبان، در واقع بی توجهی به گذشته‌ی پُربارِ این زبانِ و نیای بزرگِ زبانِ فارسی، فردوسی است.

فردوسی با به یادگار گذاشتن شاهنامه، تأریخ وفرهنگِ زبانی ما را ساخت و اکنون این ماییم که وامدارِ فردوسی هستیم.
بی توجهی به زبانِ فارسی، بی توجهی به فرهنگ یک جغرافیای محدود نیست؛ بل بی توجهی به سرزمین‌ها وجغرافیاهای گسترده یی مانند: افغانستان، ایران، فرارود یا آسیای میانه‌ی کنونی و در گذشته بخش هایی از پاکستان و هندوستان است.

پرسش: در جُستاری که در باره‌ی وام‌واژه ها " در یکی از نوشته‌های تان (شیوه‌های درست نویسی ودرست گویی) مطرح کرده بودید، نوشته‌اید که بسیاری از وام‌واژه‎های به ظاهر عربیِ رایج در زبانِ فارسی، ریشه‌ی عربی ندارند؛ یعنی از زبانِ فارسی به عربی رفته اند، می خواهم بدانم این بحث چگونه است.

پاسخ: بلی، همان‌گونه که یاددهانی کردید، بخشی از شیوه‌های درست نویسی ودرست گویی به جُستاری در باره‌ی وام‌واژه‎ها واین نکته که بسیاری از این وام‌واژه‎ها از زبانِ فارسی به زبانِ عربی رفته اند ودوباره از زبانِ عربی به زبان فارسی، به عنوان وام‎واژه‌ها آمده اند؛ در حالی که بسیاری از این واژه ها در اصل فارسی اند مانند: "خندق" که اصلش در فارسی "گندک" است، "هندسه" که از "اندازه"ی فارسی و"ابریق" که از "آبریز" فارسی به عربی رفته اند وبربنیادِ سازوکار های زبانی که در زبانِ عربی وجود دارد، هوّیت این واژه‌های فارسی دچار عربی‌مآبی شده وسپس با این پنداشت که این واژه‌ها عربی اند، دوباره به عنوانِ وام‌واژه‌ها ویزای ورود در قلمروِ زبانِ فارسی را دریافت کرده اند.

منظورِ نخستِ من از نشان دادن این وام‌واژه‌ها که توسط پژوهشگرانِ برجسته شناسایی شده است ومن آن را به حیث نمونه در آن جُستار آورده ام، توجه به پیشینه‌ی پُربارِ زبان فارسی در فرایندِ تأثیرگذاری برزبان‌های دیگر- به ویژه زبانِ عربی- است

پرسش: دیدگاهِ تان در باره‌ی موضوع تأثیر پذیری و ورود واژه‌های بیگانه در زبانِ فارسی چیست؛ آیا روند تأثیر گذاری و ورود واژه‌گان خارجی را یک مسأله طبیعی در زبان تلقی می‌کنید؟

پاسخ: هر زبانی در فرایندِ داد وسُتدهای فرهنگی (یا آن‌چه به آن مرحله‌ی داد ودهش زبانی می گویند) هم تأثیر پذیر می شود وهم تأثیر گذار. نمونه اش را هم در جُستارِ مربوط به وام‌واژه‌ها که پیشتر به آن اشاره کردم، می توان دریافت. ببینید با آن که پس از ورود سلام، زبانِ عربی بر زبانِ فارسی تأثیرِ چشمگیر ومحسوسی بر جای گذاشت؛ امّا حضور گسترده‌ی زبانِ عربی که زبانِ فارسی را زیاد متأثر ساخت، در فرایندِ داد وسُتدِ زبانی، زبان عربی، واژه‌های فارسی مانند: "نرگس" و"استاد" را از فارسی وام گرفت و آن‌ها را به گونه‌ی "نرجس" و"استاذ" در آورد و به کار بُرد (برای ذکرِ مثال، فقط به این دونمونه بسنده شد؛ چون گپ به درازا می‌انجامید.)
بربنیادِ آنچه گفته شد، دیده می‌شود که فرایندِ تأثیرپذیری وتأثیرگیری، یک مرحله‌ی طبیعی است وبه همین گونه در برابرِ ورود برخی از واژه‌های بیگانه - به ویژه که امروز همزاد بافن‌آوری در حوزه‌های نویسش وگفتار کاربُرد می یابند- گزیری نیست؛ امّا با ذکرِ این نکته که در برابرِ برخی از واژه‌های خارجی (حتا در زمینه‌ی فن‌آوری، امروز برابرهایی ساخته شده است) مانند: دیپارتمنت که در فارسی در برابرش واژه‌ی "بخش" وجود دارد ونیز " مانیتورنگ" که برابرش را واژه‌ی " دیده‌بانی" دانسته اند. از سوی دیگر، واژه های برابرِ دیگر نیز موجود اند که باید این برابرهای جا افتاده و قشنگ در زبانِ فارسی به کار روند.

پرسش: آینده‌ی زبانِ فارسی را چگونه پیش‌بینی می کنید؛ آیا آسیب‌هایی، زبانِ فارسیِ امروز را تهدید نمی‌کند؟

پاسخ: اگر دچار توّهمِ خوش بینی وخطرِ بدبینی در باره‌ی زبانِ فارسی نشوم، می‌خواهم بگویم که زبانِ فارسی در فرایندِ گفتار و نوشتار، با خطرهای بزرگی روبه رو است؛ یکی ازاین خطر ها، جنون "انگلیسی‌زده گی" وسپس "اردوزده گی " و نیز چند زده گی دیگر " است ( مثلن کاربُردِ واژه های مستعمل فرانسه‌یی مانند: ژانر، مونتاژ، لوژ و... ، واژه های عربی مانند: علی‌الرغم، هکذا، مرقوم، فلهذا و... وبه همین قیاس، واژه های خارجی زبان‌های دیگر که برابرهای برخی از آن‌ها در زبانِ فارسیِ دیروز و امروز وجود دارد)

اگردر موردِ آسیب هایی که به مثابه‌ی بزرگترین خطر، زبانِ فارسی را تهدید می کند، توجه جدّی نشود، هوّیت زبانِ فارسی پس از چندی، دچارِ آسیب های گسترده‌تری خواهد شد.

پرسش: با توجه به پیشینه‌ی پُرباری که زبانِ فارسی در روندِ اندیشه و فرهنگ داشته است، در باره شکوه‌مندی آن چه گفتی دارید؟
پاسخ: تنها همین که:
"گُل نیست، ماه نیست، دلِ ماست پارسی
غوغای کُه، ترّنمِ دریاست پارسی" (قهار عاصی)

فرزندان این کشور با آه گفتن "شاه شجاع" و با نی گفتن "وزیر اکبر خان" شدند

2012-08-27T17:23:37Z

چندی پیش وزرای داخله و دفاع به علت نا کارایی در تأمین امنیت در کشور از سوی مجلس نماینده گان رد صلاحیت شدند؛ این اقدام به منظور ناامنی های دوامدار که در این اواخر از سوی پاکستان در ولایات شرقی، راکت پرانی های در مناطق سرحدی و فرستادن افراد که سبب ناامنی در کشور می گردند صورت گرفت.

هر چند از ایجاد پارلمان در کشور سال های زیاد می گذرد؛ اما تا اکنون کار که قابل ملاحظه باشد این نهاد به اصطلاح (مرجع قانونگذار) انجام نداده ولی گفته می شود سلب صلاحیت وزیران داخله و دفاع نمایش قدرت و صلاحیت های پارلمانی به شمار می رود؛ گرچه در سال های گذشته یکی دیگر از وزرای کابینه دولت نیز با این سر نوشت دچار شد اما جناب وزیر بدون در نظرداشت قانون، به حمایت کرزی به کار خویش ادامه داد تا اینکه به گروهی مغلو شدن گان دولت (مشاورین رئیس جمهور) پیوست.

حامد کرزی رئیس جمهور در سال های که به حیث شخص اول دولت کار می کند با سرنوشت این مردم بازی کرده و همواره اشخاصی را حمایت کرده که با خیانت ملی سر و کار داشته اند که میتوانیم از حمایت رئیس دولت در مورد کابل بانک، دافغانستان بانک، شاروالی کابل، زمین های شیرپور و بسا موارد دیگر که مردم ما به خاطر دارند نام برد.
قراریکه همه میدانند حضرت رئیس دولت در استخدام مامورین عالی رتبه دولت با مشکل قطع الرجال مواجه بوده و است لذا جلالتمآب رئیس صاحب جمهور به تقرر گروپی از افراد در بست های مختلف پرداخته و اگر یکی از این متخصیصین در یک وزارت مؤفق بدر نیاید آنگاه جناب عالی از تخصص وزیر عزل شده به علت ناکارآیی در یکی از وزارتخانه های دیگر استفاده میکند که خدای نخواسته سرمایه های معنوی کشور که فقط در اطراف حضرت عالی موقعیت گرفته اند از یاد نروند و نشود که شخصی بیرون از این حلقه به وظیفه گماشته شود؟

اگر برگردیم به بحث اولی در حال حاضر سؤال این است با وجود که رد صلاحیت وزرا از وظایف نماینده گان مردم است؛ اما رئیس جمهور چرا حکم سرپرستی به این وزرا داد؟ آیا این همان وزیران نبود که به خاطر ادامه حملات راکتی پاکستان، افزایش نا امنی ها، ترورهای زنجیره ای و وجود فساد اداری گسترده در آن اداره ها سلب صلاحیت شدند؟ ولی رئیس جمهور به پاس خدمات "وردک" و "محمدی" در زمینۀ برآورده شدن منافع کشور، "مدال غازی امان الله خان غازی" را به آنان تفویض نمود. بسیار جالب است که رئیس جمهور در هنگام تفویض مدال غازی امان الله خان به آنان، تأکید نمود: «دادن مدال غازی امان الله خان به معنی پایان خدمات آنان در حکومت نبوده بلکه از ظرفیت های آنان در دیگر سمت های حکومتی استفاده خواهد شد.»

رئیس دولت بیاید در تأمین منافع این کشور که سالهاست به نام این و آن از دست رفته تلاش کنیم؛ رئیس جمهور، این را نباید فراموش کرد که فرزندان این کشور با بلی گفتن به نام "شاه شجاع" و با نه گفتن به نام "وزیر اکبر خان" ثبت تاریخ شدند.

رئیس جمهور به یاد داشته باشید که تمام نابغه ها در اطراف شما نبوده بلکه بیرون از حلقه مافیایی که شما را اسیر گرفته اند و دیوار پولادین را میان شما و مردم غیور افغانستان ایجاد کرده اند نیز کسانی زنده گی میکنند که به این مرز وبوم صادق بوده و از فهم بهتر و بیشتری نسبت به نابغه های اطراف شما برخوردار اند.
پس لطفاً از گروی سردم داران جزیره های قدرت های قومی، مذهبی و تنظیمی برآمده، با مردم افغانستان همگام شوید، معتقد باشید به الله توکل نموده و راه راست را تعقیب کنید، تا پس از پایان دوره کاری تان تا حدی از نام نیکی برخودار باشید.

خواستم این نبشته را به این سخنان به پایان رسانم:
راستی موجب رضای خداست / کس ندیدم که گم شود از راه راست

عبدالقهار عاصی

2011-09-28T16:19:07Z

عبدالقهار عاصی یکی از شاعران چیره دست نوین در سال ۱۳۳۵ خورشیدی‌ در ولایت پنجشیر چشم به جهان گشود و تحصیلات خویش در فاکولته زراعت پوهنتون کابل به پایان رسانید.

"من خونم را به هیچ کس نخواهم بخشید" به یاد دارم زمان را که یکی از برنامه های سالروز شهادت عاصی را در ستدیو رادیو افغانستان ثبت می کردم و آن برنامه را مرحوم "سید حامد نوری" گوینده گی می کرد، در آغاز برنامه گفت: " من خونم را به هیچ کسی نخواهم بخشید."

"خون ناحق دست از دامان قاتل برنداشت/ دیده باشی لكه های دامن قصاب را"

عاصی شاعری دردمند و از احوال مردم باخبر و در مورد هر اتفاقی سکوت نمی کرد و قلم برمیداشت و شعر می سرود
تنگ است دلم
مسيچه
پروازى كن!
بى همنفسم نسيم
آغازى كن!
بيطاقتم اى درخت
تسكينم ده!
بى حوصله ام بهار آوازى كن!

"محمد یونس مهرین" یکی از نزدیکان و همکاران اسبق "عاصی" در رادیو تلویزیون افغانستان می گوید: " عاصی در حاکمیت رژیم کمونیستی، کتاب را زیر نام "از جزیره خون" به چاپ رساند ولی این کتاب از سوی زمامداران آن وقت به خاطر انعکاس واقعیت های در آن زمان مصادره شد.

مهرین می افزاید: " من در آن زمان تهیه کننده یی برنامه "جوانان" در رادیو افغانستان بودم و روزی یکی از سروده های او را از همان کتاب " از جزیره خون" برگزیدم؛ اما پیش از نشر آن برنامه، سروده عاصی در بخش ارزیابی برنامه های رادیو حذف شد.

عاصی شاعر دلتنگ مانند اکثری از افغانها به ایران مهاجرت کرد و در آن جا نیز آرام نه نشسته و درد های هموطنان خود را در قالب شعر سرود؛ اما بعد از مدت کوتاه نظر به ملحوظات روانه کشور شد.

کبوترهای سبز جنگلی در دوردست از من‌
سرود سبز می‌خواهند
من آهنگ سفر دارم‌
من و غربت‌
من و دوری‌
خداحافظ گل سوری‌!
از آمدن عاصی دیری نگذشته بود که او بر اثر راکت های کور که از سوی بعضی از تنظیم های جهادی به کابل فیر می شد در کارته پروان در هفتم میزان سال ۱۳۷۳ خورشیدی با زنده گی وداع گفت.
نوشته های که از عاصی بزرگ به جا مانده: "مقامه گل سوری‌"، "لالایی برای ملیمه‌"، "دیوان عاشقانه باغ‌"، "غزل من و غم من‌"، "تنها ولی همیشه‌"، "از جزیره خون‌" و "از آتش از بریشم‌"، شش مجموعه شعر عاصی است و "آغاز یک پایان‌" خاطرات اوست از جریان سقوط کابل به دست مجاهدین و جنگهای داخلی‌ نوشته است.
فرهاد دریا هنرمند محبوب کشور با عاصی رابطه ‌یی نزدیک داشت و دریا از اولین هنرمندانی بود که شعر های عاصی را با آهنگ خواند و فرهاد دریا است که آخرین کتاب عاصی را به چاپ رساند
اما گمان زنی ها وجود دارد که "سفرنامه" تا هنوز به چاپ نرسیده و شاید نسخه‌ای از آن نزد خانواده‌اش باقی مانده باشد
عاصی این شاعر که نتوانست سخنانش ناتمام خواستم در پایان یکی از سروده هایش را انتخاب کنم چشم هایم را دیوان "عاشقانه باغ" به خود جلب کرد و من بدون اینکه لحظۀ انتظار بکشم شعر را از صفحۀ نخست آن انتخاب کردم که زیباست:
دیوان عاشقانه باغ
نشسته لشکر پاییز روی شانه باغ / ورق ورق شده دیوان عاشقانه باغ
تو گویی از دل من رنگریز پیر فصول/ زمینه ساخته بر گوشه و کرانه باغ
ترا به کلبه عشاق نامراد کشد / لقای مغرب زرین آستانه باغ
زشاخسار سپیدار بلبل زاری / و داع میکند از باغ با ترانه باغ
کنون ز وحشت تاراج باد های خویف / نصیب زاغ وزغن گشته آب و دانه باغ
دریغ شوکت درویشهای سبز قبا / دریغ رونق روحانیان خانهه باغ
بسان معبد زردشت زرنگار و بلند / شراره میزند از دور آسمانه باغ
مگر که قافله ی عاشقان فتاده به را / صدا صدای جدا ییست در میانه باغ
بها را به گلو گاه باد میشکند / تغزل غم و دلتنگی زنانه باغ
کجاست خامه ی جادو گر منو چهری / که از چکامه کشد طرح غمگانه باغ

از وفات قهار عاصی، سخن سرا و شاعرگران مایه کشور 17 سال می گذرد؛ اما تو گویی هنوزصدای واژه واژه یی شعر هایش فضای کشور را در خود پیچیده است و هرگز به خاموشی نمی گراید.

همه جا دکان رنگ است ...

2011-04-20T19:45:00Z

بیشتر فرهیخته گان باورمند اند که دانشمندان، نویسنده گان، و سخنوران هیچگاهی مرگ ندارند و همیش با آثار شان زنده اند که یکی هم "رازق فانی" غزلسرای معاصر کشور است.

"محمد رازق فانی" فرزند" محمد صدیق" در زمستان سال 1322 خورشیدی در گذر "بارانۀ" کابل چشم به جهان کشود. بعد از تکمیل دورۀ ابتداییه و ثانوی در کابل، تحصیلات عالی را تا سطح ماستری در رشتۀ اقتصاد در "بلغاریا" تمام نمود. فانی از سال 1340 خورشیدی به سرایش شعر آغاز نمود واز آن زمان، سروده هایش در صفحه های مجلات و جراید کابل اقبال چاپ یافته اند.

نخستین گزینه ی شعر فانی زیر نام »ارمغان جوانی« در سال 1344 خورشیدی از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ وقت چاپ و حایز جایزۀ ادبی نیز گردیده است.

» بارانه «دومین اثر مستقل فانی در قالب داستان میانه، در سال 1363 خورشیدی اقبال چاپ یافت و دومین گزیدۀ شعر فانی زیر نام »پیامبر باران « در سال 1365 خورشیدی از سوی انجمن نویسنده گان افغانستان منتشر شد.

رازق فانی سوای سرایش شعر و داستان، طنز نیز می نوشت، چنانچه تعدادی از طنز های وی در بهار سال 1367 خورشیدی زیر نام »آمر باصلاحیت «به شکل کتاب مستقل از سوی انجمن نویسنده گان افغانستان چاپ گردیده است.

فانی در شعر همه جا دکان رنگ است چه خوب سراییده:

"همه جا دکان رنگ است، همه رنگ می فروشد / به کرشمه نگاهش، دل ساده لوح ما را

دل من به شیشه سوزد همه سنگ می فروشد / چه به ناز می رباید، چه قشنگ می فروشد

شرری بگیر و آتش، به جهان بزن تو ای آه / به دکان بخت مردم، که نشسته است یارب!

ز شراره یی که هر شب، دل تنگ می فروشد , گل خنده می ستاند، غم جنگ می فروشد

دل کس به کس نسوزد، به محیط ما به حدی / مدتیست کس ندیده، گهری به قلزم ما

که غزال چوچه اش را، به پلنگ می فروشد / که صدف هر آنچه دارد، به نهنگ می فروشد

ز تنور طبع "فانی"، تو مجو سرود آرام/

مطلب گل از دکانی، که تفنگ می فروشد

استاد"جاوید فرهاد" شاعر، منتقد و پژوهشگر در مورد غزل های فانی می گوید:

" رازق فانی"، افزون بر تجربه هایش در قالب های چندگانه ی شعر مانند: مثنوی ، دوبیتی ، رباعی و نیمایی ، از چهره های ماندگار در حوزه ی غزل سرایی است. احاطۀ کامل فانی بر غزل و توجه وی بر ویژه گی های زبانی در غزل، امریست ملموس .

برای نشان دادن این احاطه و مسأله توجه وی بربرخی ویژه گی زبانی، بحث در باره ی غزل های فانی را در دو رویکرد مطرح می کنم: نخست رویکرد های زبانی و سپس ایجاد رابطه با مخاطب.

استاد فرهاد در مورد رویکرد های زبانی و جاری بودن "طبعیت گفتار" بر زبان شعر فانی می گوید:
"فانی به دلیل داشتن تجربۀ ژرف و احاطه بر زبان، در بسیاری از غزل هایش به این رویکرد گفتاری نزدیک شده است :

" تراشبی به گمانم که خواب دیده خدا

و از خیال تو عطری به گل دمیده خدا

ز طرح ناز تو چون گشته خامه اش فارغ

کتاب بسته و دست از قلم کشیده خدا " ( خیال تو)

و آن گاه که از زبان پرنده و قصۀ کوچ سخن می گوید، این ساده گی ژرف با سرشت گفتاری در زبان نوشتار نیز ارائه می شود :

" با بال زخم خورده چو کردیم قصد کوچ

بر شانه ی چنار، چکیده است خون ما " ( همگام ما در ان سیه پوش)

رویکرد دیگر زبانی در غزل های فانی ، بی پیرایگی، نبودن تعقیدات لفظی و معنوی، شفافیت و یکدست بودن زبان است و از دیدنگارنده، همین ویژه گی ها سبب می شود تا غزل های فانی، از چاشنی بیشتر تاثیر برای مخاطب برخوردار شوند. به چند نمونه ی کوتاه توجه کنید :

" اندوه من ز چشم قلم گریه می کند

یارب چه حالتیست که غم گریه می کند " ( اندوه)

و در جای دیگر :

" من قاصد صدای توام ، ای دیار دور

تفسیر درد های توام ، ای دیار دور " ( قاصد صدا)

ساده گی و عدم تکلف در زبان غزل های فانی، بدون تردید از تجربۀ ژرف زبانی شاعر سرچشمه گرفته اند و واژه ها مانند موم در سر پنجه های ذهن شاعرانه اش، شکل یافته اند.

با توجه به این که بسیاری از غزلسرایان هم نسل فانی، از اثر نداشتن تجربۀ ژرف در فرایند کار برد زبان، دچار ابهام و پیچیده گی های مزمن " ورسن بازی با کلمات" شده اند؛ اما فانی به دلیل داشتن احاطه برزبان ، درگیر این مزمن گویی و رسن بازی با کلمات نشده است.

گفتگوی کوتاهی که با استاد فرهاد داشتیم، پرسیدم: استاد! میشه کمی در مورد ایجاد رابطۀ اشعار فانی که با مخاطب داشت روشنی بیندازید؟"

استاد فرهاد گفت: "همان سان که در توجیه از ماهیت شاعر گفته اند که شعر، کنش هنرمندانه ایست که در فرایند زبان اتفاق می افتد و سپس در مرحله ی حسامیزی ، سبب ایجاد رابطه میان شعر و مخاطب می شود، در بسیاری از غزل های فانی می توان این رابطه را به درستی دریافت مانند:

" ای دل مرو سوی خطر ، گرمیروی لرزان مباش

از رهزنان غافل مشو ، ازدشمنان ترسان مباش

چون با کسی همره شدی ، از نیمه ای ره برنگرد

چون ازپی مردان روی، دیگرزنامردان مباش "

مفهوم در این ابیات، بیانگر تجربۀ مشترک میان آدم ها است، گریز از تردید و وسواس، برای رسیدن به مقصد معین .

تردید، وسوسه، ترس، مردی و نامردی، مجموعۀ مشترکی از احساس ماست که در ساختار زبان شعر، حس ( احساس) مشترکی را برای ما القا می کند و سپس میان شعر و مخاطب رابطه ایجاد می کند .

نمونه های بیشتر این حسامیزی و ایجاد رابطه را در غزل های مشهور " همه جا دکان رنگ است، همه رنگ می فروشد " و " با هردلی که شاد شود، شاد می شوم " می توان بازیافت .

غزل های فانی درفرایند ایجادرابطه با مخاطب، از موفق ترین غزل ها اند، و این ایجاد رابطه، ناشی از قدرت فردی شاعر بر زبان و تقسیم دریافت های آمیخته با درد و دید مشترک برای مخاطب است."

گویند فانی درد و خوشی مردم را درد و خوشی خود می دانست و از این رو چه خوب گفته است:

"باهردلی که شاد شود، شاد میشوم

آباد هـــرکه گشت، مــــن آباد میشوم

دردام هرکه رفت شریک غمش منم

ازبند هــرکه رست، من آزاد میشوم

گیرم اگر که بال فغان دردلی شکست

مـــن برلبش نشسته وفــریاد میشوم"

آثار چاپ شدۀ رازق فانی اینها اند:

 "ارمغان جوانی" (گزینۀ سروده ها): کابل، ۱۳۴۴

 "بارانه" (داستان میانه): کابل، ۱۳۶۲

 "پیامبر باران" (گزینۀ سروده ها): کابل، ۱۳۶۵

 "آمر بی صلاحیت" (گزینۀ طنزها) کابل، ۱۳۶۶

 "ابر و آفتاب" (گزینۀ سروده ها): کلیفورنیا، ۱۳۷۳

 "شکست شب" (گزینۀ سروده ها): کلیفورنیا، ۱۳۷۶

 "دشت آیینه و تصویر" (گزینۀ سروده ها): کلیفورنیا، ۱۳۸۳

سرانجام رازق فانی در دوم ثور سال 1386 خورشیدی در دیار غربت جهان را وداع گفت.( روح اش شاد باد)

نوروز: میراثی از کهن تــا امروز

2011-03-06T18:07:26Z

جشن نوروز از میراث های باستانی آریایی ها می باشد. با پیدایش مدنیت آریائی «۵ هزار سال» زمانی که فریدون جمشید به اورنگ پادشاهی نشست. امر کرد تا این روز را جشن بگیرند که این روز مصادف با اول حمل بود.

در گذشته دور نوروز در قسمت بیشتر آسیا و در مجموع در تمام قلمرو آریانای کبیر برگزار می شد.

ولی به تدریج این آیین در این حوزۀ تمدنی محدود گردیده و اکنون کشورهای:افغانستان، آذربایجان، ایران، تاجکستان، عراق، ترکیه، پاکستان، قرغزستان، قزاقستان، ترکمنستان، بخش های از مصر، چین، سوریه و ماورای قفقاز با اشکال مختلف برگزار کنندۀ این جشن آبادیی در کشور های شان می باشند.

جشن نوروز در زبان دری به معنا روز نو بوده که همه ساله اول حمل «۲۱ مارچ» در کشور های نامبرده از آن بزرگ داشت به عمل می آید. طوری که دانش نجومی امروز بازگو کنندۀ این حقیقت است که پس از نیمۀ شب اول حمل تغییر برج سال صورت گرفته و سال جدید خورشیدی آغاز می گردد.

این امر نشان دهندۀ این واقعیت است که آریایانی قدیم از مدنیت بلندی در تاریخ جامعه بشری برخوردار بوده اند. آنان هزاران سال پیش، ساکنان سرزمین آریانا «افغانستان، تاجکستان، ایران و آسیای میانه» روز اول سال و آغاز بهار را با سرور و شادمانی جشن می گرفتند و این مراسم را به فال نیک برگزار می نمودند.

روشن کردن آتش هنگام شامگاه یکی دیگر از رسومی بود که بین مردم در نوروز عمومیت داشت. ریشه مراسم روشن کردن شمع و چهارشنبه سوری در زمان کنونی در روزهای چهارشنبه در زیارت ها از گذشته ها به جا مانده است. آریائی ها را عقیده بر آن بود که آتش موجب تصفیه هوا و نفس می شود. امروز نیز مراسم اتن در افغانستان و رقصیدن هندیان و دور آتش بازماندۀ همین مراسم است.
در نخستین صبح نوروز، مردم به روی یکدیگر آب می پاشیدند. پس از گرویدن به اسلام نیز این رسم بجا مانده است با این تفاوت که به جای آب از گلاب استفاده می شود. از دیگر رسوم نوروز، حمام رفتن و هدیه کردن شکر به یکدیگر در روز ششم حمل بود. و یکی از باشکوه ترین سنتها نیز سبز کردن دانه گیاه در یک ظرف است که به آن "سبزه" گویند.

خانه تکانی از دیگر آئین های نوروز است. ده پانزده روز پیش از نوروز خانه تکانی شروع می شود. در این مراسم همه وسایل خانه پاکیزه می گردد.

چنان زوایای خانه را می روبند که اگر تا یک سال دیگر هم آن زوایا از چشم خانم خانه پنهان بماند یا فرصت پاکیزه سازی آنها به دست نیاید، قابل تحمل باشد.
وسواس برای این پاکیزه سازی تا به حدی است که در و دیوار خانه سال یکبار رنگمالی می شود.

پس از خانه تکانی و رنگمالی خانه، نوبت سبزه کاشتن و درخت شانی می شود. مادران حدود یک هفته قبل از فراررسیدن نوروز، مقداری گندم در ظرف هایی زیبا می ریزند تا آهسته آهسته برای سفره نوروزی سبزگردد که آنرا "سمنک" می گویند.

رفتن به خانه اقوام نزدیک، مانند پدر و مادر، پدرکلان و مادر کلان، خسرو و خشو، خاله و... دیدن از قبور و دعا برای مرده گان و گذشته گان از دیگر مراسمی است که در این روز صورت می گیرد.

جشن نوروز در بسیاری از نقاط افغانستان شکوه مندانه برگزار می شود، در مزارشریف، در زیارتگاه حضرت علی، جشن بزرگی به نام میله گل سرخ برگزار می شود و همه ساله، هزاران نفر از زایران، علاقه مندان و مسئوولان دولتی به آنجا می روند و این جشن ملی و پارینه را برگزار می کنند.

در شهر کابل میله های نوروز در محلاتی؛ چون: دامنه سخی، شهدای صالحین، شاه شهید، کاریزمیر، تپه استالف، گلغندی و چاریکار برگزار می شود. در هرات نیز مردم روزهای اول سال و چهارشنبه اول سال و نیز در سیزدهمین روز از نوروز در تفریحگاه های داخل و خارج شهر گردهم می آیند و جشن نوروز را گرامی می دارند. از جمله سنت های جشن های نوروزی و آغاز سال نو، راه اندازی میله سمنک درشب اول نوروز همراه با سرور و شادمانی و همچنین تهیه و توزیع آب هفت میوه «هفت نوع آجیل که در افغانستان به نام میوه خشک معروف است»، تهییه هفت سین هم در برخی نقاط افغانستان متداول است.

سبزه: نماد خرمی و نو زیستی

سرکه: نماد شادی

سمنک: نماد خیر و برکت

سیب: نماد مهر و مهرورزی

سیر: نگهبان سفره در اکثر فرهنگ های آریائی برای سیر نقش محافظت کننده

سمارق: نماد مزه زندگی

سنجد: نماد حیات

در روایات تاریخی آمده است که یک تن از امیران ازبک های ماورألنهر به نام امیرعبدالله دیگ بزرگی را که از فلزات هفت جوش در شهر سمرقند ساخته شده بود، در سال ۱۰۵۰ هجری قمری به بلخ انتقال داد، در آن دیگ آب هفت میوه گرفته می شد و در روز نوروز برای مردم توزیع می شد.

در شب نوروز همه مردم غذا های گوناگون را تهیه کرده و همچنان هفت میوه و سمنک را نیز در شب اول نو روز تهییه می کنند مردم برای روزهای نوروز به ویژه شب سال نو اقدام به پخت غذاهای خاصی می‌کنند. معمولا غذای سبزی چلو در این شب پخته می‌شود. نانوایی‌ها نیز در این روزها نوعی کلوچه می‌پزند که به آن کلوچه نوروزی می‌گویند و فقط در نوروز پخته می‌شود. و مردم فردای آن به دامنه های پر از سبزه رفته تا بالای آن قدم بزنند به امید آنکه تا آخیر سال سبز و خرم باشند، چیزی دیگری که معمول است در نوروز بر افراشتن "ژنده سخی"یکی از سنتهای مردم به ویژه در شهر شمالی مزار شریف و نیز در کابل پایتخت، بر افراشتن ژنده «علم پوشیده از پارچه های سبزرنگ» است که به ژنده سخی معروف است.برافراشتن این علم، از وجوه مذهبی جشن نوروز در افغانستان است.بر اساس یک روایت تاریخی، درسال ۱۲۸۸ هجری که نایب محمدعلم خان در اطراف حرم «منسوب به حضرت علی در مزارشریف» ملحقات و خانه هایی اعمار کرد و چوب راست و محکمی را از جنگلهای ماورألنهر خواست و درساختن علم مبارک از آن کار گرفت که تا امروز مورد استفاده است.

جشن دهقان در روز اول سال

نوروز به مثابه سر آغاز فصل بهار، با زنده گی عینی مردم افغانستان پیوند داشته و بخش بزرگ از مردم این کشور که کشاروز هستند، از آمدن فصل بهار و نوروز به گرمی استقبال کرده و صفحه جدیدی از کار و فعالیت خود را آغاز می کنند، از این روی کشاورزان با برگزاری مراسم ویژه ای از آمدن نوروز تجلیل می کنند. دولتهای افغانستان در دورانهای مختلف، به طور رسمی در برگزاری جشن نوروز سهم می گرفته اند، اما پیش از حکومت مؤقت، هر گونه مراسمی که با نوروز و رسوم باستانی پیوند داشت، ممنوع و کفرآمیز خوانده می شد، حتا تقویم هجری شمسی را که نخستین روز سال در آن نوروز است، باطل اعلام گردیده و سال قمری به عنوان تاریخ رسمی قرار گرفت.

خوب است که در این فرصت به استقبال اشعاری چند از شاعران بزرگ این خطه، که در مورد فصل بهار سروده شده برویم.

منوچهری:

آمدت نوروز وآمد جشن نوروزی فراز

کامگـارا کارگیتـی تازه از سـرگیر باز

مولوی:

ای نـوبهـار عـاشقــان داری خبـر از یـارما

از تو آبستن چمن وی از تو خندان باغ ما

حافظ:

خوشتر زعیش و صحبت و باغ و بهار چیست ؟

سـاقی کجـاست گـو سـبب انتـظار چیست؟

بیدل:

آتش رنگی که دارد این چمن بی دودنیست

آب مـی گــردد به چشم شـبنم از بـوی بهار

سعدی:

آدمی نیست که عاشق نشود فصل بهار

هرگیاهی که به نوروز نجنبد حطب است

روز جهانی نوروز در سازمان ملل ثبت شد

سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد «یونسکو» طی اجلاسی ای در حوت سال جاری "روز جهانی نوروز" را تحت عنوان "فرهنگ صلح" به تصویب رسانید و نوروز منحیث یک مناسبت بین‌المللی رسمیت یافت. این قطعنامه که با همکاری مشترک کشورهای افغانستان، آذربایجان، ایران، تاجکستان، ترکیه، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان آماده شده بود، مورد حمایت عمومی کشورهای عضو سازمان قرار گرفته و به اتفاق آراء به تصویب رسید. قابل توجه است که سه کشور هند ، آلبانی و مقدونیه نیز در روز رای گیری به کشورهای تهییه کننده این قطعنامه پیوستند.

امروز بیش از 3۰۰ ملیون نفر نوروز را در سراسر جهان گرامی می‌دارند. بزرگداشت نوروز بزرگداشت ریشه‌ها، تاریخ و ارزش‌های تمدن‌های درخشان بشری است که در طول قرن‌ها ارزش‌های انسانی را منتقل می سازند. پیوند فرهنگ زنده گی سازگار با طبیعت یکی دیگر از جنبه های نوروز و با سال نو است که همسو با نیاز و خواست انسان و هستی است.