کابل پرس

عبدالخالق

رزاق مأمون — 2014-11-07T11:00:00Z

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

پردهء اول

چمن چهار باغ کابل . هوا رو به تاریکی می رود . رفت و آمد شهروندان در بازار شاهی روبه کاهش گذاشته و پاسبانان دم در های ساختمان ها این سو و آن سو می روند. موتر های حامل مقامات عالی، تک تک از میان بازار می گذرند. عبدالخالق و اسحاق شیردل زیر درختی در نزدیکی آرامگاه عبدالرحمن خان نشسته اند.

اسحاق خان : چرا چند روز به مکتب نیامدی؟ بچه وزیر دربار می گوید که خالق بعد از چنواری شدن نبی خان سپه سالار، غیرحاضری می کند. یکی به دیگرش آهسته می گوید که سر ودرکش معلوم نیست !

عبدالخالق : می خواهند به گوش تو بزنند ؟

اسحاق خان : می فهمند که من رفیقت هستم . چشم شان طرف من می ماند که یک چیزی بگویم؛ مگر زبان شور نمی دهم!

عبدالخالق : روزی که جسد تکه تکه شده سپه سالار را آوردند ، زن های خانه محشربرپا کردند ... حفیظه گک که آمدن پلیس ها را در کوچه دیده بود، دویده مرا خبر کرد… از پشت بام طره باز خان را که دیدم ، از بام

پشت خود را به کوچه پشت سر انداختم . چند روز این طرف و آن طرف پت شدم ، دیدم که کسی به من کاری ندارد، خانه آمدم!

اسحاق خان : دیگران رابردند؟

عبدالخالق : غیر از من و حفیظه همه را برده اند ... احوال شان را ندارم!

اسحاق خان : معاون صاحب لیسه گفت همه شان در زندان ارگ هستند.

عبدالخالق : به خاطر یک نفر همه را در آتش می اندازند… کی پرسان می کند؟ روشی را یاد گرفته اند که در زیر چوبه های دار رقص و مستی کنند!

اسحاق خان : معاون صاحب محمد ایوب خان را هم درین فقره زیر فشار گرفته اند. یک روز من و محمود را به خانه اش طلب کرد و گفت که حکومت سر شما مشکوک شده است ، وزیر معارف از من خواستار توضیحات در باره شما شده است ، من از طرف خود شفاعت کرده ام مگر شما احتیاط خود را کنید…
عبدالخالق : معلوم دار مخبری می کنند و پشت ما را ایله نمی کنند ... بچه های شان پهلو به پهلوی ما در صنف اند واز هر چیز خبر می شوند.

اسحاق خان : محمد ایوب خان گفت از عزیز توخی خود را کناره بگیرید!

عبدالخالق : از عزیزخان؟

محمود خان وارد میشود

محمود خان : هی یاغی کجاستی ؟

عبدالخالق : محمود ... بیا یک چیزی شنیده ایم ... راست است ؟

اسحاق خان : عزیز توخی ... چند دفعه است خود را به تو نزدیک می کند… فهمیده ای؟

محمودخان : فهمیده ام ... عزیز توخی کوشش دارد بفهمد بین ما سه نفر چه رازی است!

عبدالخالق : چی سوال می کند؟

محمودخان : سوال نمی کند ... همدردی می کند و از حکومت نارضایتی می کند… نشان می دهد با ما صمیمی و همراز است ! من چیزی نمی گویم! خوب از خود بگو خالق ... چه می کنی آخرش ؟ شنیدم که شب ها ازخانه می گریزی؟ کجا می باشی؟

عبدالخالق : یک روز خانه بچه خاله ام عطا محمد ... یک روز جای دیگر ...روز ها در بیرون این سو و آن سو می روم .

اسحاق خان: چرا ؟

عبدالخالق : نشود که مرا هم ببرند؟

اسحاق خان : اگر بردنی بودند، تا حال این جا در چهار باغ قصه نمی خواندی!

عبدالخاق : صحیح می گویی ... مگر احتیاط خوب است!

اسحاق خان : تشویش نکن ... بچه های درباری ها در مکتب در باره تو چیز مهم نمی گویند! مگر کی می فهمد که آخرش چه خواهد شد؟

عبدالخالق : این وضعیت یک “آخر “ خواهد داشت!

محمود خان: حکومت از خاندان چرخی هر کسی را که خواست برد و بندی کرد ... همرای تو کاری ندارند!

عبدالخالق : راست می گویی ! این گپ ها رابمان ... فکر کن صباح کجا هوا خوری برویم؟

محمود خان : ( با نگاهی معنا دار ) هر جا تو بگویی !

عبدالخالق : برویم خارج شهر… دلتنگی های خود را همان جا بمانیم و بیائیم ... اسحاق هم می آید!

محمود و اسحاق : می رویم ...

اسحاق می رود.

محمودخان : لاغر شده ای !

عبدالخالق : از سرو صورت توهم ناراحتی می آید، محمود!

محمودخان : در کافه پرسان کردند خالق کجاست؟ میرمسجدی و کارگران مطبعه !

عبدالخالق : کافه بازار شاهی هم نرفته ام. یاد استاد عظیم خان بخیر… هر وقت می رفتیم ، همان جا نشسته می بود!

محمودخان : حالا هم غیر از تو همه شان می آیند!

عبدالخالق : چه می گویند؟

محمودخان : گپ های همیشه گی ...شاه کجا رفت ، چرا رفت ... خاندان چرخی چه کاری خواهد کرد ؟

عبدالخالق : حکومت رقیب دیگر ندارد… از چرخی ها کم وبیش ترس دارند… چوبه های دار را از چمن و دهمزنگ دور نکرده اند… ریشه کنی و تصفیه کلانی در پیش است! بچه های شان درمکتب از همین چیزها گپ می زنند!

محمودخان : هر روز به گوش خود می شنوم که شاه جلسه می دهد تا حکومت را قایم کند…

عبدالخالق : جلسه می دهد تا نوبت هر کسی را که سر بلند کرده و ناباب شناخته شود، تعیین کند! دسترخوان چرخی ها و کلکانی ها جمع شد… حالا نوبت دیگران است!

محمود خان : می فهمی؟ شاه درین روز ها در مجالس رسمی کم کم می خندد!

عبدالخالق : ندیده ام ! راست است؟

محمودخان : در مجالس رسمی که باید بخندد، حتی اگریادش رفته باشد…

عبدالخالق : محمود ، خنده حقیقی مهم است . خاصتاَ که از روی اطمینان به چهره می شگفد. اما خنده هایی هم هست که ازبیرحمی و عصبانیت به چهره می آید. شاید خنده های شاه از نوع دوم است.

محمودخان: چطور؟

عبدالخالق: کاکایم مولاداد قصه می کرد که شاه به مشکل می خندد… از نزدیک که ببینی فکر میکنی زیر فشار است و کاری برخلاف طبیعت خود می کند!

محمود خان : این طور که باشد هیچگاه کیف خندیدن را نخواهد فهمید. ازمولاداد خان در محبس احوال داری؟
عبدالخالق : از هیچ کدام شان خبر ندارم ... دفعه دوم که به حبس رفت ... ازش خبر ندارم ... کی جرأت دارد خبر گیری کند!

محمودخان: خدا خیر پیش کند!

عبدالخالق : یک چیزی پیش خواهد کرد ...این طور نمی ماند!

محمودخان: بچه سریاور در صنف چیز هایی گفت . معلوم می شود گپ بندی های خاندان تو و چرخی ها خراب است!

عبدالخالق: مولاداد همراه نادرشاه یک دشمنی گذشته هم دارد.

محمودخان : پدرم قصه می کرد وقتی سپه سالار به اروپا سفر داشته مولاداد همراه نادر خان دراروپا دعوا کرده بود. مشوش نشو ... شاهی که می خنند، کسی را نمی کشد!

عبدالخالق : ( با لبخند) اگر حساب عادت باشد، مساله فرق می کند!

محمودخان : ارباب زور از چیزهایی دیگری کیف می کنند که من و تو از آن چیزی نمی دانیم.

عبدالخالق : دیده شود ... حالا چه گونه خود را ارضاء می کند!

محمودخان : شیردل می گوید یک بار از شهداء می آمدیم ... دم منار نجات ، شاه ازموتر پیاده شد.چهره اش مثل منار، ساکت بود . رو به سوی ما کرد و پرسید شما کجا بودید؟

عبدالخالق : ترسیده بوده؟

محمودخان: ترس نی ... شیردل گفت حالت نگاه هایش را آدم نمی تواند فراموش کند!

عبدالخالق: شاید همان حالتی بوده که طرف حبیب الله خان کلکانی، عبدالرحمان خان کبریت و سپه سالار نگاه کرده بود!

محمودخان : هی ... خالق ... تو چه تعبیر می کنی؟

عبدالخالق: ببینیم بعد ازین نوبت کی هاست؟

محمودخان: او را از نزدیک دیده ای ؟

عبدالخالق: نه مگر او را خوب می شناسم!

محمودخان: در باره اش زیاد فکر کرده ای !

عبدالخالق : مگر او مرا نمی شناسد… ذهنش فرصت آن را ندارد که به آدم هایی مثل ما فکرکند!

محمودخان: به راه خود می رود…

عبدالخالق: قیامت می شود… محشر کبرا…

محمودخان : دلم می گوید درین ملک هر چیز از دست می رود.

عبدالخالق: از چه می دانی؟

محمودخان : از حلقه های کبود چشمانت ... یک چیزی در چهره تو است… شاید درچهره من هم باشد!

عبدالخالق : ( تبسم تلخ بر لبان خالق نقش می بندد ) این علایم در چهره کل مردم است… فقط یک گروه مردم برشانه های دیگران سوار اند… از همین معلوم است که همه چیز را باد خواهد برد؟ تو چه علایمی را می بینی؟

محمود خان : دلتنگی ها و نفس تنگی های خودم را.

عبدالخالق: نه ... آن همه کتاب های ناخوانده درد ها و رنج های چند صد ساله به دلتنگی های من و تو خلاصه نمی شود . کاری شود که باد وطوفان این کتاب ها را ورق بزند!

محمودخان: احساس می کنم در قفس بند مانده ایم… بچه های دربار در مکتب گپ های خطرناکی می گویند… گپ های شان مثل سیل خروشان است که هیچ چیزی دمش را نمی گیرد!

عبدالخالق : این سیل همیشه جاری بوده ... مگر قضیه هم تمامی ندارد، گرهی باز نشده است…

محمودخان : تو آینده را تاریک می بینی… عادت کرده ای ، چرا این طوری؟

عبدالخالق : عقل من همین را می گوید ... از پایه های دار هایی که همچنان ایستاده مانده اند، می فهمم که وضعیت رو به کجا دارد.

محمودخان : این حالت غرور مرا هم می شکند ... گیج شده ام!

عبدالخالق : من پیش از تولد چنین بوده ام. من تنها خیل کنیزان هزاره را قبل از تولد ندیده ام. دیگران هم چیزی بهترازما ندارند. من با همه چهره های تکیده این ملک به دنیا آمده ام . عادت کرده ام همیشه درانتظار یک مصیبت باشم ... عادت کرده ام که وظیفه من راضی کردن دیگران است. مولاداد روز های آخر دستگیری اش می گفت که نفس تنگی پیش آمده است. در دوران تحقیر شدن ها نمی توان خواب خوش داشت و در بستر عدالت ووجدان راحت خوابید.

محمودخان: مردم به این ها باور ندارند… بنای دار بنای پایدار نیست… من به این حقیقت باور دارم!

عبدالخالق : اول باید خود را باور کرد . سپس دیگران را. این را باید فهمید چه کسانی این همه رنج و الم را نصیب ما کرده است؟

محمودخان : خالق! بیا این همه ازغم ها گپ نزنیم ... بیا با من برویم!

عبدالخالق : ( اشک های حلقه بسته درچشمان خالق را محمود درتاریکی نمی بیند ) سال ها پیش درخت های رنج و عذاب را در زمین ما کاشتند و این کار برای شان خطری نداشت. ما خویشان ونزدیکان خود را گم کردیم . حتی خاطره های ما را سلاخی کردند و دیگران نظاره کردند. فرزند را از مادر، پدر را از همسر و زن را از شوهرش جدا کردند تا نطفه خاطرات شان از بین برود. حالا نوبت همه مردم فرارسیده است. اثرات این گم شده گی، ما را از چیزی تهی کرده است که نه در خوراک است ونه در جاه وپول و تحصیل وکار آزاد.

محمودخان : ( از صدای مرتعش خالق تکان خورده است) بس کن خالق !

عبدالخالق : من این زنده گی را به رنگ دیگری می بینم…

محمودخان : چه حرف هایی! تو بی عدالتی و شاه را به چه رنگی می بینی؟

عبدالخالق : رنگ شاه، رنگ همان کوه هایی را دارد که روز گاران پیش ، روز ها و شب هایی که عسکرو خادم و افراد یک شاه دیگر، سقف خانه ها ما را خراب می کردند و کشت زار های ما را آتش می زدند، ناظر بی خیال احوال ما بودند . دیگر هیچ باد وبارانی قادر به تغییر رنگ این کوه ها نیست. این رنگ همان رنگیست که در یک روز روشن، ما را از پدر، مادر، خواهر، برادروآشنا خانه پدری جدا کردند تا هر یک به نسبت تقدیر خود در بازار های برده گی و کنیزی به فروش برسند. آن شب ها و روز های گم شدن ها چه گونه گذشتند؟ این ما بوده ایم که از خوشه های کشنده یأس تغذیه کردیم ؟ هنوز می خواهیم وجود داشته باشیم؟

من طور دیگری شاه را می شناسم. مثل خودم کف دست هایش را می خوانم .اگر او می خنند من مانند خودم به گریه های هزار ساله عادت کرده ام .

محمودخان : مرد مرموزی شده ای خالق ! می ترسم غم زیاد خرابت کند. خیلی به گذشته فکرمی کنی...قصه ها ترا غمزده کرده است .

عبدالخالق: نظرت را قبول ندارم. این راز ها مشتی از همان راز هاییست که از آوان کودکی همچون گرد بادی در صحرای روح تو ، روح پدرانت ، روح پدرانم و روح حفیظه می چرخد. این رازها ته مانده همان رازهاییست که شاهان آمدند و جدایی و از ریشه برکندن ها و گریختن از آرزوها را برای همهء ما معنی کردند تا برای صد نسل دیگر برای مان بسنده باشد .ما شاگردان همان مدرسه های قناعت و حقارتی هستیم که به حکم شاهان و شاه نوازان به روی پدران و مادران ما باز شده بود. اما خودم شاگرد سر به زیر این مدرسه نیستم . این مدرسه ها را باید آتش زد. اگر منتظر باشی آسمان این کار را نخواهد کرد.

محمود خان : ( به گریه افتاده است ) از تو ... بیمناکم ... به یک ذخیرۀ هوشمند باروت خشک بدل شده ای! شکیبا باش ! نگاه هایت سایه گرفته اند… عبدالخالق ! مثل این است که از سفری نافرجام وناکام برگشته ای.
عبدالخالق : من هر روز در سایه های خودم گم می شوم.

محمودخان : خیالاتی شده ای ... خبر شدم که روز ها تنها به استالف رفته ای ؟

عبدالخالق : تنها نرفته ام .دو سه بار با تو و شیردل به دامان خلوت استالف رفتیم تا فکرخود را به کار اندازیم.

محمودخان : تنها هم نشان زنی می روی ... خبر دارم!

عبدالخالق : چیزی از تو پت نیست! من درآن جا زبان معمول شاهان را میاموزم . درغیر آن نمیشود زنده گی کرد.

محمودخان : اما این دنیا آدم را می تواند به هر سو تبعید کند ، به هر چیزی مأنوس کند و به هر نفرتی آلوده کند. مواظب خودش باش!

عبدالخالق: باد های تند همچنان رو به سوی آشیانه ما دارند ... معلمان و اعیان زاده ها می ترسند که آتش خانه ما به جان شان بیفتد. مگر تو نمی دانی که ما درنظر حاکمان، مجرم به دنیا می آئیم وآنان حق دارند قبل از آن که شرارتی ازما سر بزند، ما را هر زمان، درهر جایی که خواسته باشند استنطاق کنند؟ از وقتی سردسته های آزدای خواهان را از صفحه زنده گی محو کردند ، کشتن درملاءعام به امری ساده و پرافتخار بدل شده ، همه راه ها به بن بست رسیده است.

محمودخان : حکومت با تو کاری ندارد.

عبدالخالق : بیش ازین چه باید بکند؟ همه خانواده ام در محبس جان می کنند ... از چشم مخبران می گریزیم ... ما را با پوزخند های شان بدرقه می کنند ... این خیلی تلخ است. چرا ما باید همیشه ترس داشته باشیم؟

محمودخان : می فهمی که چیز های تلخ تری هم هست که باید از آن پرهیز کرد.تلخی طعم یگانه ندارد. بد، بدترین هم دارد!

عبدالخالق: نه من با این فکر دیگر نمی توانم آشتی کنم.

محمودخان : چه کار مهمی از دستت ساخته است؟

عبدالخالق : ازین بعد سعی می کنم مصیبت ها و ترس ها را تعقیب کنم.

محمودخان: من نگران آنم که تو خود را بی جهت با خطر روبه رو نکنی! تلخی های نادیده را تجربه نکن!

عبدالخالق : فقط یک تلخی را می شناسم که ذره ذره جانم از آن درست شده است .

محمودخان: از تلخی ها نگو ، هرکسی با رنج های خود زنده گی می کند. من که می بینم ، تو غیر از تحمل تلخی های زنده گی به کار های دیگری هم مشغول هستی ! بی آن که پشت سرت را نگاه کنی ، به همان راهی می روی که انتهایش رود بار تلخی های کامل است .

عبدالخالق: تلخ تر ازین هم چیز هایی هست .

محمودخان : نمی توانم ترا متوقف کنم؟

عبدالخالق: می خواهی راهت را از من جدا کنی؟ من چیز هایی زیادی را با تو آموخته ام . مگر خودت را متوقف می کنی؟ معنی خنده های پادشاه را باید بدانی . حاکم وقتی می خندد، چیزی درجایی منهدم شده ، قلبی شکسته و شاخه آرزویی به دو نیم شده است.

محمودخان: عمر این فتح کوتاه است… دلم می گوید!

عبدالخالق : حتی اگر عمر خنده های حاکمان فاتح کمتر از یک دقیقه باشد، بازهم می خندند. سلاطین آنچه را که پس از خنده های شان می آید، نمی شناسند… این چه رازی است! صدایت را فراموش نمی کنم که یک شب درخانه ما گریه می کردی و من همان لحظه نمی دانستم چرا گریه می کنی. فکر می کردم به هر حال در یک شبانه روز باید مقداری گریه کرد و ماتم گرفت. راستی تو چرا شبها گریه می کردی؟

محمودخان : گاه حالتی برمن غالب می شود که از صدای خودم می ترسم… در ها را به روی خود بسته می بینم ...

عبدالخالق : صدا هایی که از گریه برخیزد، هیچ افتخاری ندارد.

محمودخان : اما صدا ها انعکاس دو باره دارند ... می توانند هر چیز را بشکنند.

عبدالخالق: من صدای گریه های تو هستم. تکرار گریه های دیروز مادرم هستم . یادبود ...گمشده هایی که ...

عبدالخالق به گریه میافتد. شانه هایش تکان می خورند بی آن سر بلند کند.

پرده میافتد.

اينجا را کليک کرده و پرده دوم اين نمايشنامه را بخوانيد

این مردِ برهنه سخن، پشت پرده را می بیند

رزاق مأمون — 2014-09-18T21:30:00Z

وقتی بشردوست بسم الله محمدی را دمِ نقد آماج می گیرد و خادم «ملاعمر» میخواند در واقع، کلیت سیستم تقسیم شده و فاسدِ دولت و حکومت را چوب می زند.

به روزچهارشنبه، 26 سنبله، درمشاجره ی ناگهانی درپارلمان، دکتررمضان بشردوست به جنرال بسم الله محمدی وزیردفاع، «قاتل» خطاب کرد واو را «ملاعمر» خواند. شرط اثباتی چنین سخن، آن نیست که بسم الله محمدی حتماً به دست خودش کسی را از زنده گی ساقط کرده باشد. راه های اتباتی دیگری است که فردی درسطح بشردوست آن را می تواند درک کرده و توضیح دهد؛ و افراد عادی از دریافتِ ته وتوی آن بی خبرند و بیشتر به سوی دهان مردم می نگرند. بسیاری ها ازسخنان دکتربشر دوست، بوی «تهمت زنی» شنفته اند؛ جمعی قضاوت وی را برخاسته از «حالت روانی» وی دانسته و شماری هم با کلمات به ظاهر حق به جانب، به نکوهش وی پرداختند که گویا بشردوست از شناخت فرماندهان «مقاومت» دربرابر طالبان خبر ندارد و درخارج بوده است.

دکتر رمضان بشردوست از نظربسیاری از مردم، در مقام وجدانِ عدالت درسرزمینی بدون عدالت وندای غریب نوازی درمقابل پایه گذاران نخوت واستحقارگری، شناسه شده است. وی درولسی جرگه بارِ تنهایی وکوه های مسئولیتِ دفاع ازرنجبران وفراموش شده ها و گرسنه گان را یکجا بردوش میکشد. هماره زورمندانی که «منطق» را درخدمت خود دارند، بشردوست را همچو سایه ی بی منطقی از صف خویش میرانند. اما چرا خورشید محبوبیت بشردوست رنگ نمیبازد و گرایش مردمی نسبت به بشردوست روز تا روز همه گیر تر می شود؟ بشر دوست محکوم به رنج کشیدن درجمع خواصی است که با بهره وری از وضعیت نا به سامان سیاسی وامنیتی، از نام نماینده ی مردم، برای پرکردن جیب های شان درآینده، قانون می سازند. چرا در دورانی که قومی گری همچو بیماریِ واگیر بسیاری از افراد کم خون را به گرداب تقلا های جنون آمیزی فروکرده؛ هرکه او را می ستاید، اولش پشتون، دومش تاجک، سومش ازبک وهزاره اند؟
وقتی بشردوست بسم الله محمدی را دمِ نقد آماج می گیرد و «قاتل« وخادم «ملاعمر» میخواند در واقع، کلیت سیستم تقسیم شده و مافیایی دولت و حکومت را چوب می زند.
آیا مجموعه ای اقدامات «تیم ویژه» در ارگ که بسم الله محمدی وزیرارشد دفاعی آن است، منجر به اعتلای طالبان نشده است؟ آیا رهبر تیم ویژه (حامدکرزی) به اشاره ی فهیم خان وخلیلی، یخن جان آلن را نگرفت که زندان بگرام را به ما بسپارید تا ما با دادن امتیاز یک جانبه به ملاعمر، «فرزندان افغان!» را به مشی صلح تشویق کنیم؟ تمام شرایط ملاعمر را به خاطر آزادی مرگ آفرینان بدون قلب لبیک نگفتند؟ آیا همین هسته، یک میلیارد دالر «کابل بانک» را به حساب های خود و بسته گان تجارتی خویش واریز نکرده و اکنون خزانه ی خالی را به حکومت بعدی تحویل نمیدهند؟ این وضعیت همان چیزی نبود که ملاعمر به خاطر آن مبارزه می کند؟
در به در، وخاک به سر، به خاطر ملابرادر، بین کابل واسلام آباد سرگردان نبودند؟ شخص بسم الله سال گذشته پنج شب و روز مهمان خاص آی ایس آی نبود و آیا کسی تا امروز مطلع شده است که حاصل مفیدِ آن همه گوشکانی ها چه بوده است؟ ملاعمر بودن تنها لازمه اش این نیست که ریشی داشته باشی و یک چشمت خشکیده باشد! بشردوست، کرداراهالی ارگ را هدف گرفته است. صلاح الدین ربانی که هنوز گور والدِ ایشان سرد ناشده، برای رهایی ملابرادرودیگر قوماندانان طالب، یک پا به کابل وپای دیگر به دفاترآی اس آی نداشت؟ همین دسته ی برسراقتدار، دامنه ی عملیات قوای ناتو را برای انهدام دسته جات متحرک وپناه گیر طالبان خاتمه ندادند؟ همین دسته، بدون آوردن اصلاحات و تهیه ی ملازمه های اقتصادی ومدیریت کارا، دهل «انتقال مسئولیت های امنیتی» را با خام طمعی و نوعی توطئه به گردن نیاویختند؟

پس کجای سخن گزنده ی بشردوست، گزافه است که می گوید: تو خود «ملاعمر» هستی وقاتل هستی؟
همین دسته ی برسراقتدار که بسم الله مجری دست اول شان است، زمینه را برای رخنه ی تروریست ها برای کشتن افسران ونظامیان خارجی درقطعات مساعد نکردند؟ ذخایر عظیم اسلحه ومهمات دوره ی مقاومت را به گروه های طالب نفروختند؟ ( اسناد ومدارک زیادی درین باره نزد امریکایی ها وجود دارد) همین مجموعه، به خاطر انتقال محموله های بزرگ مواد مخدر به سرحدات به وسیله ی طیارات وزارت دفاع، هشت نظامی امریکایی را در میدان هوایی کابل تیرباران نکردند؟ همین مجموعه، هزاران نفر را به نام نماینده های با صلاحیت مردم در لویه جرگه به مسخره نگرفتند و میلیون ها دالراز کیسه ی بیت المال به تاراج برده نشد؟

همین حلقه، براساس فرمان مستقیم کرزی، ماشین «دزد گیر» امریکایی را که درمیدان هوایی نصب می شد تا مافیا نتواند میلیارد ها دالر را به بانک های خارجی منتقل کند؛ ازطریق دستور رئیس جمهور به کنار نزدند؟ همین دسته، اعلام نکردند هرکه با پاکستان بجنگد درمقابلش خواهیم جنگید؟ این گروه دربرابر یک وکیل زن که از سوی برادرش به منظور اخاذی، به چنگ طالب داده شده بود، زبده ترین قوماندانان طالب را با عز واحترام به جبهات شان نفرستادند؟ همین گروه نبود که والی شان درغزنی خود اعلام کرد برای بهترساختن موقعیت طالبان «افغان» به آن ها اجازه داده که به سوی خانه های مسکونی راکت پرتاب کنند؟

هرچه فهرست این فاکت ها را مطول بسازیم برملالت خواننده ها وبرذلالت تیم حاکم افزوده می شود. بنا برین، متوجه می شویم که دکتربشردوست حرفی خلاف یا سرسری به زبان نیاورده است. اگر بسم الله زمانی قوماندان «مقاومت» درشمالی بود؛ دردوره ی قدرت، عملاً دردفاع ازاجندای طالبی تیم حاکم قرارداشته وفقط از جیب خود دفاع کرده و آن دوره ی قبلی، دیگریک ماضی بعید است که هیچ ربطی به اتحاد نا گفته- درسطح دولتی- با ملاعمر- ندارد. این گروه درظرف ده سال، با اشاعه فساد، دزدی، قانون شکنی و زورگویی، چنان گردبادی به راه انداختند که چنین هرج ومرجی درتاریخ افغانستان سابقه نداشته است. این گروه به رؤیا های فنا شده ی ملاعمر و آی اس آی به هدف کشاندن مردم به صفوف طالبان، خدمات بزرگی انجام دادند.

ملاعمر و آی اس آی به سختی تلاش داشتند که امریکا ونظم جدید درافغانستان را با جمله دست آورد هایش به چالش وافتضاح بکشند؛ دیدیم که موفق شدند. مگر این همه دست آورد های طالبان، به طورکامل مدیون تلاش ها وسیاست های تیم حاکم به شمول کرزی و یارانش نیست؟ حکمت سخنان بشردوست که سر راست وبدون مقدمه به طرف می گوید که تو نفر ملاعمر هستی، درهمین نکته مضمر است. حالا وجدان خود را برکرسی داوری بنشانید که آیا بشردوست سخن نادرستی بر زبان رانده است؟
وبلاگ رزاق مامون

اختلاس 28 میلیون دالری وزیر داخله حکومت کابل

رزاق مأمون — 2014-09-17T09:32:00Z

نشر نخست در کابل پرس^?: يكشنبه 25 مارچ 2012

مبلغ 28 میلیون دالر به عنوان سهمیه به حساب بسم الله خان واریز شده بود.

حسابرسی به اختلاس کلان درشفاخانۀ سردارداود خان کم کم شکل جدی به خود می گیرد. فرماندهی ناتو اسناد معتبر واثبات کننده دراختیار دارد که بخش اعظم تجهیزات پزشکی پیشرفته که دراختیار ریاست صحیۀ وزارت دفاع گذاشته شده بود، دزدی شده است.
مبلغ دزدی شده 42 میلیون دالر اعلام شده است.
نام جنرال احمد ضیا یفتلی رئیس صحیه وجنرال محمد زمان غیرت مل رییس پیشین شفاخانه درصدرافراد مظنون قرارداشته است. درسال2010 به دلیل دست داشتن افراد ارشد وزارت دفاع به ویژه استرجنرال بسم الله محمدی لوی درستیز سابق اردو، این قضیه ازسوی مراجع قضایی پیگیری نشد. اما با تشدید اختلافات بین حکومت کابل ومتحدان غربی، فرماندهی ناتو فشارمی آورد تا سرنوشت پول های اختلاس شده را روشن کند. دزدی 42 میلیون دالر آن هم دریک شفاخانه، نشان می دهد که دردیگربخش های حکومت قضیه از قرار است.

درسال 2010 جنرال غیرت مل گفت این مساله به سرطبیب شفاخانه هیچ ارتباط ندارد وتمام اکمالات از طریق ریاست صحیه صورت می گرفت همچنان تمام اجناس توسط معتمد از این ریاست گرفته می شود ودر حساب معتمد قید می گردید وصلاحیت مصارف اجناس را نیز معتمد دارد.

جالب این است که درجلسه یی که به همین مناسبت سال گذشته درارگ دایر شد؛ فیصله گردید که ناتو صرفاً ادعا هایی را درین زمینه مطرح می کند وکدام سندی ارائه نداده است.

به تاریخ 19 جنوری 2011 که من ( مأمون) درچهارصد بستر به مدت سه روز تحت مداوا قرار داشتم، یکی ازمسئولان ردۀ اول ریاست صحیه به من گفت که جنرال یفتلی به هدایت مستقیم استرجنرال بسم الله خان محمدی، بسته های بزرگ وکارتن های تجهیزات بسیار عصری شفاخانه را که از سوی ناتو دراختیار وزارت دفاع قرارداده شده بود، به خارج از شفاخانه منتقل کردند.

وی اظهارداشت که قوای ناتو برای کمال نیاز های صحی اردو، محموله های بزرگ را به داخل شفاخانه انتقال می دهند؛ اما فردای همان روز متوجه می شوید که دیپو کاملاً خالی شده است.

من ( مأمون) قبل ازآن اطلاعات غیرمستقیم که از منابع ناتو به دست من رسیده بود، حکایه ازآن داشت که ازجمع 42 میلیون دالر اختلاس، مبلغ 28 میلیون دالر به عنوان سهمیه به حساب بسم الله خان واریز شده بود. منبع این سخنان را درحالی بیان داشت که یک افسربخش بهداشتی ناتو نیز درکنارش ایستاده بود.

چپاول ده ها میلیون دالر اکنون دارد کار را به جاهای باریک می کشاند. این قضیه عملاً به یک معضل سیاسی مبدل شده است. درآن زمان ازشیوع قضیه وافشای بیشتر جلوگیری صورت گرفت اما سوال این است که دوباره مطرح کردن جدی قضیه ریشه دراختلافات حکومتی دارد یا آن که ناتو پروژۀ رسوا سازی دزدی های بزرگ را در دستورکار خود قرار داده است؟

ناتو که میلیارد ها دالر را درافغانستان مصرف می کند وبا ارقام نجومی خرج جامعه بین المللی سروکار دارد، بدون موجب و از روی قصد ودروغ، برحسابرسی این موضوع پافشاری نمی کند. با توجه به توقف کارتحقیقات پیرامون این مسأله، متهم کردن مستقیم مراجع بلند تیم حکومت شاید با دشواری سختی مواجه باشد. شاید ناتو بازهم تا مرحلۀ بعدی، نسبت به این موضوع سکوت اختیار کند.

وبلاگ رزاق مامون

عبدالخالق اکنون در میدان صاف، بالای سر شاه شکسته قامت ایستاده است

رزاق مأمون — 2013-11-28T18:00:00Z

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

پرده سوم

صحنهء اول

شانزده عقرب 1312 هجری خورشیدی :

ظهر است. آسمان کابل آبی وساکت. در چمن کاخ دلگشا هلهله برپاست . عمله و فعلۀ دربار در چمن قصر دلگشا در حال رفت و آمد برای تنظیم صفوف مهمانان ، دانشجویان فاکولته طب ودانش آموزان مکاتب اند. درباریان و افسران درجایگاه مخصوصی نشسته اند. به پیشواز حضور شاه ، آماده گی شایانی در دست انجام است .

محمود خان : شاه ساعت چند این جا حضور می یابد؟

عبدالخالق : سه بعد از ظهر.

محمود خان : کی گفت؟

عبدالخالق: مدیرصاحب لیسه!

محمود خان : آه ، بچه های لیسه اسقلال ! لباس های ورزشی شان نو نیست؟ امروز هرچیز نو معلوم می شود وگرنه همان لباس های سابقه را به تن دارند. میرمسجدی را ببین !

عبدالخالق : کجاست؟

محمودخان : ( با انگشت اشاره می کند) چطور دربین شاگردان لیسه دارالعلوم سرگردان می گردد؟

عبدالخالق : ما وشما را می پالد! صدایش کن… ( دست تکان میدهد( میرمسجدی!!

محمودخان : آمد. ..

عبدالخالق : تا دو ساعت دیگر اینجا چه کنیم؟ ما وقت آمده ایم!

محمودخان : چرا رنگت سرخ شده؟

عبدالخالق: خسته شدم . سرم درد دارد!

محمود خان : باش که امروز شاه را ببینیم. من چهره اش را درست ندیده ام !

عبدالخالق : چه آرزویی !

محمود خان : خواهش دیدن کسی را داشتن به معنای آرزو نیست .

عبدالخالق : دیدن تا دیدن است !

محمود خان : ( با لبخندی رازناک ) تو برای چه آمده ای؟

عبدالخالق : ( لحظه یی ساکت می ماند ) بعد از خلاصی مراسم برایت می گویم...اسحاق آمده؟

محمودخان : ( با اشاره دست ) آنجاست. اسحاق از شاگردان ممتاز است؟

عبدالخالق : خبر ندارم ! شاه می آید تا شاگردان ممتاز را شخصا جایزه بدهد و بعد مسابقه شروع خواهد شد.

میرمسجدی: السلام علیکم شاگردان ممتاز !

عبدالخالق : نام خودت در فهرست شاگردان ممتاز است!

میرمسجدی: هی ... منصب ممتازی به ما وشما نمی رسد. ( آهسته) نورچشمی های الله نوازخان و عبدالله خان که باشند ما را بس است ! من می روم آنجا ... بچه ها خواهش کردند با آنها باشم .

میرمسجدی می رود.

عبدالخالق: محمود همین جا باش ...

محمودخان : کجا می روی ؟

عبدالخالق : کمی به دست و رویم آب بزنم ... می آیم!

محمودخان : راست می گویی ؟

عبدالخالق : داخل که می آمدیم تلاشی نبود ... بروم یکی دو بار رفت و آمدکنم که وضع از چه قرار است!

محمودخان : فهمیدم ... برو ... من هستم!

دسته دسته جوانان از راه دروازه ارگ به سوی چمن قصر می آیند. گارد شاهی و استادان مکاتب امانی ، نجات و دارالعلوم سعی دارند نظم ایجاد کنند وهمه را به سوی صف رهنمایی می کنند. خالق از دروازه ارگ بیرون می رود اما دقایقی بعد به سوی اسحاق خان برمی گردد. سپس کلید بایسکل اسحاق خان را می گیرد و از دروازه ارگ بیرون می رود.

صحنهء دوم

نیم ساعت بعد

خالق برمی گردد:

عبدالخالق : مراسم شروع نشده ؟

محمودخان : ( با نگاه های جوینده ) کجا رفته بودی؟

عبدالخالق : کار انجام شد ... آمدم!

محمودخان : خالق؟

عبدالخالق : خود را آرام بگیر! صحنه را تماشا کن!

محمودخان : رنگت پریده و چشمهایت کوچک شده ...

عبدالخالق: ( به سوی محمودخان به آرامی نگاهی می اندازد.) چرا این قدر سوال می کنی؟

محمودخان : نفس زده آمدی ... مثلی دویده باشی ... پیاده رفتی ؟

عبدالخالق : پیاده نرفتم ... حالا پیش تو هستم ... در چمن قصر شاهی!

محمودخان: آماده باشیم؟ عبدالخالق ، امروز روزحساب است ( سرپایین می اندازد و آهسته می گوید) خالق ...امروز روز ... پیروزی است یا شکست؟

عبدالخالق: ببینیم ارادهء خدا چیست!

اسحاق به جمع شان می پیوند.

محمود خان : اسحاق ... پهلوی من ایستاد شو ... آنجا را نگاه کنید… برای شاه و همراهانش جایگاه بلند ورنگینی ساخته اند.

اسحاق خان: ( آهسته) شاه حوصله تماشای فتبال را هم دارد؟

محمود خان : من ندیده ام. امروز معلوم می شود.

عبدالخالق به محمود خان با اشاره می رساند که در صف اول بیایستد. محمود خان بی درنگ در یک قدمی عبدالخالق در صف جلو می ایستد.

محمود خان : دیدن صحنه امروز یک چیزی را به خاطرم زنده می کند.

عبدالخالق : از تغییر رنگ چشمانت معلوم است ... من می فهمم چه می گویی !
محمود خان: فکرم درست است؟

عبدالخالق: اشتباه نکرده ای !

محمود خان : بگو در باره چه گپ می زنم؟

عبدالخالق : ( ساکت می شود و دهان بیخ گوش محمودخان نزدیک می کند ) این جا همان جایی است که یک سال پیش نفرات گارد شاهی به دستور پادشاه سپه سالارنبی خان چرخی را با سرنیزه های خود پارچه پارچه کردند.

محمود خان : صدایت را آهسته کن!

عبدالخالق : شاه ، آن روز چه قیافه یی به خود گرفته بوده باشد ... تصورکرده می توانی؟ امروزبا چهرهء دیگری برای جوان ها جایزه و پاداش می دهد!

محمود خان: (باخنده تلخ) چه دنیایی ! عبدالخالق درین روز ها با گلوی گرفته حرف می زنی! چهره ات چقدر سفید شده ...

عبدالخالق: این سو نگاه کن محمود، این هایی که از قصر برآمدند کی ها اند؟ ها یکیش را شناختم ... شریف خان سریاور… دیگرش؟ ... طره بازخان!

محمودخان : غنی خان قلعه بیگی ، آن بروتی را ببین . رئیس ضبط احوالات هم چقدر با دبدبه راه می رود!

عبدالخالق : کی ؟

محمود خان : میرزا محمدشاه خان را می گویم. چه کلاه بلندی بر سر گذاشته!

عبدالخالق: این ها ارکان نظام شاهی اند! صاحبان تقدیر ما ... سید شریف سریاور خیلی خوش است… الله نواز خان چرا وارخطا است؟

محمود خان: الله نوازعادت دویدن دویدن دارد ... می گویند بسیار چشمان تیزدارد!

عبدالخالق : همین شخص همراه طره باز خان سپه سالار چرخی را به نزد شاه آورده بود. همین شخص پدرم را وقت تلاشی خانه چند قنداق کوبیده بود.

محمودخان : گپ نزن خالق ... حالا وقت گفتن این گپ ها نیست. ( با صدای آهسته) پدرم قصه می کند که شاه یک روز همین طور بی خبر عبدالرحمن خان لودین را نزد خود خواست . دور دسترخوان نشستند و نان خوردند و بعد یکدم شاه شروع کرد به دو و دشنام لودین خان ... و یک دم امر داد که در برابر چشمانش، او را بکشند.

عبدالخالق : تو شاه را کدام جایی دیده ای؟

محمودخان : از دور دیده ام. از نزدیک بالاحصار می گذشت . موتر توقف کرد وبا چند صاحب منصب صحبت کرد و من خنده اش را از دور دیدم!

عبدالخالق : تو خنده اش را دیدی؟

محمود خان: همان یک بار ... اما بعد از آن هیچگاه ندیدم.

عبدالخالق : امروز مراسم تفریح و تقدیر است .من خنده شاه را فقط شنیده ام . برایم خیلی جالب است.
چرا هیچ باور نمی کنم که حالتی پیش بیاید که شاه بخندد.

محمودخان : باز گلویت گرفت؟

عبدالخالق : آرامم بگذار!

محمودخان : اوه… اشک چشمهایت چقدر زود می آید… اشتباهی میشوند خالق!

عبدالخالق : ( ناگهان به خنده درمی آید) چه کردم ؟

محمودخان : ( می خندد) اوه… چه نقشی بازی می کنی… آفرین!

عبدالخالق : چند بجه شد؟

محمودخان : دو و نیم . نیم ساعت بعد ... شاید زود تر شروع شود… می بینی جلو صف اول قالین فرش کردند؟ شاه از روی این فرش می گذرد و برای شاگردان ممتاز جایزه می دهد. بعد با درباریان می رود ...آنجا که میزهای کیک وکلچه را گذاشته اند.

عبدالخالق: آمد!

محمودخان : نفر ها دم راه را گرفته اند… ( سرخود راکج می کند) ازهمان موتر سیاه پایین شد؟

عبدالخالق : خودش است ... از موترسیاه دم در قصر پایین شد ... شاه همان است که دریشی خاکستری پوشیده است!

نگاه های گزندهء عبدالخالق فقط به جلو رها شده اند.

نادرشاه در جمع همراهان از دروازه جلوی قصر به سوی صفوف مستقبلین می آید. پس از توقف کوتاه، صف منظم سپاهیان گارد شاهی را معاینه می کند و آرام آرام در دیدرس صفوف حضار قرارمی گیرد.

محمد یعقوب خان “ماستر” رو در روی صفوف حضار قرار گرفت و دستور احترام داد.درین حال عبدالغنی قلعه بیگی با قدم های عسکری به پیشواز شاه می آید. وقتی قدم های متینی به جلو برمی دارد، کرچ باریک خود را از بالا به پایین واز پایین به بالا حرکت می دهد و با صدای بلند “تیار سی “ می گوید. به رسم اجرای لوی سلامی قومانده می دهد.

دستور اجرای سلام به نوازنده گان هم از سوی فرمانده گروه موزیک داده می شود.

لحظاتی بعد، گروه موزیک مارش دوم را مینوازد و شاه به رسم اجابت و معاینه دست بلند می کند. مهمانان و درباریان در عقب جایگاه شاه در مکانی مخصوص جلوس کرده اند؛ اما تنها کرسی شاه خالیست. افسران عالی رتبه دربار با شمشیری هایی در دست والله نوازخان هندی جلو جایگاه درباریان ایستاده اند و منظره را با دقت ازنظر می گذرانند .

نادرشاه در جمع همراهان از دروازه جلوی قصر به سوی صفوف مستقبلین نزدیک می شود. پس از توقف کوتاه درنزدیکی صف منظم سپاهیان گارد شاهی، به سوی صف دانش آموزان حرکت می کند.

پس از دقایقی مراسم آغاز می شود:

محمودخان : معین صاحب معارف ... میرسیدقاسم خان گپ می زند؟

عبدالخالق : نمی دانم!

اسحاق خان: فعلا صدای کسی شنیده نمی شود!

محمودخان : مثل این که شاه به سوی درباریان نرفت!

عبدالخالق : شاه محمود خان هم پهلویش است؟

محمودخان : شاه همراه شهزاده و وزیران دربارهمه هستند…

عبدالخالق : نطاق کیست؟

اسحاق خان : شاید مدیر صاحب لیسه باشد!

عبدالخالق: شاه به طرف جایگاه نرفت و شاید اول این طرف بیاید!

اسحق خان: کسی نطق می کند… می شنوی ؟

محمودخان : صدایش چندان صاف نمی آید!

عبدالخالق : منصب دار ها به دیگران صدا می کنند که چپ باشند. شاه را ببین این طرف هم یک نظر انداخت!

محمودخان: شاگران ممتاز همه شان پایین تر ایستاده شده اند. مدیر صاحب لیسه پیش رو است!

اسحاق خان: جایزه شان چیست؟

محمودخان: شاید پول نقد است!

اسحاق خان): (با لبخند) به ما چیزی می رسد؟

محمودخان: به ما خنده هایش را جایزه میدهد! عبدالخالق ؟

عبدالخالق: سیل دارم ... حالا این طرف می آید؟

محمودخان : اول این طرف می آید!

عبدالخالق: صحیح ... این طرف آمده روان است…

محمود خان : راست گفتی!

یکی از مدیران به صف دانش آموزان صدا می زند : صف ها منظم ... اعلیحضرت به سوی فرزندان وطن می آیند تا آن ها را مورد تفقد شاهانه قرار دهند . درباریان ، گاردشاهی و مقربان با تشریفات خاص و گام های سنگین در دو سوی اعلیحضرت راه می روند و به صف نزدیک می شوند. شاه محمود خان وزیر حربیه و طره بازخان با شمشیر های عریان در دو طرف شاه گام برمی دارند. تبسمی ملایم در سیمای شاه حل شده است. نگاه های شاه مثل همیشه زاویه دار است. عبدالخالق حالا از پنج قدمی او را نگاه می کند. تکانی می خورد و تفنگچه را از کمر می گیرد و آماده باش می ایستد.

شاه هنگام عبور در سه متری عبدالخالق می رسد. عبدالخالق دست راست خود را روی شانه محمود خان گذاشته و درچند لحظه کوتاه چهار بار تیراندازی می کند. همزمان با صدای شلیک وفروپاشی صف درباریان و گاردها و ایجاد حالت گریزان به هر سو، چهره شاه منقبض شده ، از حرکت می ماند ... دریک چشم برهم زدن روی زانوان لرزانش خم می شود و به زمین سقوط می کند.سه خط مارپیچ خون از سر و دهان و قلب مضروب روی فرش راه می کشد. شاه محمود خان و خوانین دربار شوک زده می گریزند و کلاه نظامی و شمشیرشاه محمود خان بر زمین می افتد و صاحبش از صحنه می گریزد. الله نواز خان خود را در جمع دانش آموزان درحال گریز رسانده و به عقب نگاه می کند. صدای گریه شهزاده از کناری به گوش می رسد.

عبدالخالق اکنون در میدان صاف، بالای سر شاه شکسته قامت ایستاده است و بی هیچگونه حرف و هیجان او را نگاه می کند. سپس به چهار طرف خود نظر می افگند. آنگاه تفنگچه را بر فرق قربانی خود می کوبد وآرام به جماعت هراسان و نظامیان و حاجبانی که با چشمان دریده ولبریزاز شگفتی از فاصله دور به وی خیره مانده اند، چشم می دوزد.

شاه محمودخان : ( به گارد ها وحاجبان ) همه را بگیرید ... احدی از ارگ خارج نشوند!

افسر گارد شاهی: همه را می کشیم .

میرزا شاه محمدخان : از یاران شاه هم کسی زخمی است!

یک افسر : کیست؟

فیض محمدزکریا : از یاوران اعلیحضرت است ... بازویش گلوله خورده… به کار مهم برسید!

الله نوازخان : بدوید که قاتل نگریزد!

طره بازخان : قاتل را بگیرید!

فیض محمد زکریا: ( به یک سپاهی) او بچه ... این طرف دوربخور!

عبدالغنی قلعه بیگی : به سوی قاتل حمله کنید!

شاه محمودخان : پیش بروید!

افسرگاردشاهی : پیش بروید ... تیغ بندی ندارد!

شاه محمودخان : شریف خان؟ طره باز خان ؟ مارش مارش ...

شریف خان ، عبدالله خان یاور ، طره بازخان و عبدالحکیم خان قوماندان پلیس و گروهی از عملهء گارد ازچند طرف دست به ماشه های تفنگ به سوی ضارب قدم برمی دارند. ضارب خونسرد ایستاده است وبه سوی آنان نگاه می کند. عبدالله خان یاور از جلو و عبدالحکیم خان و الله نواز خان با شمشیر خود به سوی عبدالخالق هجوم می برند و دست های او را به پشت می پیچاند. دست ها وپاهای عبدالخالق به زودی در قلاب دستبند ها و زنجیرهای سنگین فشرده می شوند. او را نزد شاه محمود خان می کشانند.

شاه محمودخان : اعلیحضرت را بردارید!

فیض محمدخان زکریا: ( خطاب به گارد ها و درباریان )اعلیحضرت را بردارید!

محمدفاروق سراج، عبدالقیوم عطایی و عمله پلیس جسد خونین نادرشاه را اززمین بلند می کنند.

شاه محمود خان : شهزاده را کمک کنید!

شریف خان : قاتل به معاینه شما حاضراست!

شاه محمود : ( با تعجب) قاتل همین است؟ چه کاره است؟

طره بازخان: شاگرد مکتب نجات است!

عبدالغنی قلعه بیگی: هزاره است ... هزاره !

شاه محمودخان : هزاره است؟ ( رو به طره بازخان ) قاتل را کوتوالی ببرید… نیم دم نکنید تا من بیایم ... نگذارید کسی ازین جا خارج شود!

عبدالحکیم خان: این را به چنگ من بدهید… شما خلاص هستید!

فیض محمد زکریا: غالمغال نکن حکیم خان!

قوماندان پلیس از خشم دست های بسته عبدالخالق را تکان می دهد.

فیض محمد زکریا: ( روبه خالق ) کی هستی ؟ ازکجا هستی؟

عبدالخالق : ( به چشمان طرف خیره می ماند) از مکتب نجات… نامم عبدالخالق !

شریف خان : ( اشاره به صدها تنی که در گوشه قصر میان سرنیزه ها هراسان ایستاده اند)
همه این ها قاتل اند… همه شان دست دارند!

الله نوازخان: همه شان ... همه شان !

میرزا شاه محمدخان : همه را در تالار حبس کنید!

یک افسرگارد : (به شاه محمود ) چنواری نفری را شروع کنیم؟

عبدالحکیم خان: کار چنواری به دست پلیس است!

شاه محمود خان : هنوز وقت است .بی طاقتی نکنید که گپ معلوم شود.

افسرگارد : ( سلامی میدهد) جسد مبارک اعلیحضرت را به قصر بردیم!

شاه محمود خان : ( به عبدالغنی قلعه بیگی) کار خود سرانه نکنید… قاتل یک نفر است که شناخته شده ودیگران را چه گفته قتل عام کنیم؟

الله نوازخان: ( با بیتابی) اوف ف ف!!

طره بازخان : سردار، پدر را کشتند!

عبدالحکیم خان: ( شمشیر خود را تکان می دهد) من دیوانه می شوم!

شاه محمودخان : (باچشمان اشکبار) گریه نکنید !

عبدالغنی قلعه بیگی : دنیا را به کشتن می دهم ...

یک افسرگارد : نسل شان را از بیخ می کنیم ... نسل شان را.

شاه محمودخان : فعلا خویشاوندان قاتل ودوستان ورفیقانش را جمع کنید! (رو به فیض محمد خان ذکریا)

بی نظمی نشود که ما به کار های دیگر برسیم . نفری بیگناه را فعلا غرض نگیرید!

طره بازخان : بیگناه و کناه گار در بین این ها از چه معلوم شود؟

شاه محمود خان : طره بازخان! همه شان را در تالار حبس کنید و بعد یکه یکه جدا کنید… ( روبه شاهزاده ) گریه نکن بچیم !

هیاهو تا حدی فرومی خوابد

سردار شاه محمود خان به سوی قصر می رود.

پرده میافتد.

ادامه دارد

پرده اول پرده دوم

کار تصويری از بشیر بختياری

عبدالخالق

اسحق خان : وقت کشتن یک گرگ ، شاید لرزش دست های آدم زیاد می شود/ عبدالخالق : من یک گلوله سرگردان هستم. به آسانی فیر نمی شوم/ پرده دوم از نمایشنامه ای در هفت پرده

يكشنبه 14 دسامبر 2008, نويسنده: رزاق مأمون

عبدالخالق

عبدالخالق : من پیش از تولد چنین بوده ام. من تنها خیل کنیزان هزاره را قبل از تولد ندیده ام. دیگران هم چیزی بهترازما ندارند. من با همه چهره های تکیده این ملک به دنیا آمده ام . عادت کرده ام همیشه درانتظار یک مصیبت باشم / پرده اول از نمایشنامه ای در هفت پرده

شنبه 13 دسامبر 2008, نويسنده: رزاق مأمون

عبدالخالق

رزاق مأمون — 2013-11-14T21:30:00Z

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

پردهء دوم

تفرجگاه پغمان در دامنه بلندی های اطراف شهر دامن گسترده است . باغ های اطراف تاق ظفر در کمال آرامش رو به سوی خورشید دارند و جویبار های گذرنده از لابه لای درخت ها به سوی دره های کوچک وپوشیده از سبزه و بته های انبوه می لغزند. عبدالخالق ، محمودخان و اسحاق شیردل درنزدیکی تپه های آخر تفرجگاه زیر سایه تکدرختی ، روی سنگ ها نشسته اند. عبدالخالق تفنگچه یی در دست دارد وبه سوی علامتی چوبی در فاصله سی متری نشانه رفته است :

عبدالخالق : یک ، دو ، سه

محمود خان : دست هایت لرزید!

اسحق خان: آتش !

عبدالخالق : یاهو...!

محمودخان : به هدف زد؟

اسحق خان: هدف معلوم نمی شود!

عبدالخالق : خطا نشده !

محمودخان : فیر تفنگ در منطقه کوهستانی چه صدای بدی دارد!

اسحق خان: آفرین عسکرجوان!

عبدالخالق : تفنگ شکاری ات را در دست بگیر!

محمودخان : فهمیدم ...تفنگچه را زیر سنگ کن !

اسحق خان : بچه های خوانین این جا نمی آیند دنبال تان!

عبدالخالق : یک باردیگر!

اسحق خان : هدف را دورتر بگذار!

عبدالخالق: صحیح!

اسحق خان : یک ، دو… سه!

عبدالخالق: محمود نمره بده ( و آتش می کند)

محمودخان : به! به!

عبدالخالق : این را می گویند تفنگچه ... ساخت کجاست ؟

محمودخان: ( چشمک می زند) بده ببینم ... از کجا کردی؟

عبدالخالق : ازوقتها درخانه داشتیم !

محمودخان : چطور؟

عبدالخالق) : ( با تبسمی خشک) همینطور ... درخانه سپه سالار ازین چیز ها کم نبوده !

محمودخان : راست می گویی ! درخانه یی که هر چند ماه بعد گارد شاهی زیر و زبرش می کنند، باید سرتاقچه اش ازین رقم تفنگچه ها پیدا شود!

عبدالخالق : این تفنگچه به درد می خورد؟

محمودخان: بسته به تقدیر!

اسحق خان : به همان هدفی که ساخته شده ، وظیفه خود را انجام می دهد… خلاصه برای کشتن جانداران ساخته شده وقربانی را صاحب تفنگچه تعیین می کند.

عبدالخالق: صاحبش من هستم!

محمودخان : ( زیرچشمی او را نگاه میکند) پس قربانی را معرفی کن!

عبدالخالق : حاجت به معرفی نیست…

اسحق خان: خالق ... وقت انداخت ، سیل داشتم ... دست هایت نلرزید.

عبدالخالق : دست های آدم باید بلرزد؟

اسحق خان : بسیاری ها وقت انداخت تفنگ دستشان می لرزد.

عبدالخالق : این مساله به هدف مربوط است ... زدن گنجشک با شکار آهو ویا کشتن گرگ از هم فرق دارد.

اسحق خان : وقت کشتن یک گرگ ، شاید لرزش دست های آدم زیاد می شود.

عبدالخالق: خوب ... مهم است که نشان زن چه هدف دارد؟

اسحاق خان : نشان زن مثلا با یک گرگ سرو کار دارد! گرگی که اگر نشانت خطا رفت سرت را می خورد!

عبدالخالق: پس مساله مرگ و زنده گی است… برای انجام کار مهم نباید دست آدم بلرزد!

اسحق خان: شکار تو کیست؟

عبدالخالق: ( با تبسم) همان گرگی که تو در باره اش حرف می زنی !

اسحاق خان : خالق، دوستت دارم ... مگر از حرف هایت بوی مرگ می آید!

عبدالخالق : هم بوی مرگ ، هم بوی زنده گی!

محمود خان آگاه است که اسحاق خان تاهنوز از راز اصلی چیزی نمی داند . پس خود را وسط صحبت ها می اندازد.

محمود خان : ( رو به اسحق ) تفنگ شکاری باروت دارد؟

اسحق خان : پرکنم؟

محمودخان: لای شاخ وبرگ آن درخت ها ازگنجشک پر است ... بیا که نشان زنی تراهم ببینیم.

اسحاق خان: ( باخنده ) من می زنم ... تو گنجشک جمع کن!

عبدالخالق : من این جا سر سنگ ، تماشا می کنم .

اسحق خان : تنها می روم زیر آن درخت ها ... شما سیل کنید ... تا من صدای تان نکرده ام نزدیک نیایید که پرنده ها می گریزند!

اسحق خان دور می شود.

محمودخان : ( کنار خالق می نشیند) یالله ! ( رو به خالق) میرمسجدی از تو پرسان کرد! گفتم همین نزدیکی ها نفس می کشد…

عبدالخالق : میرمسجدی هم مثل عظیم خان درین روز ها آتشی است .او هیچ دشمنی غیر از انگلیس ها ندارد.

محمودخان : تفنگچه را از آغا صاحب گرفتی؟

عبدالخالق: از سیدکبیر آغا!

محمودخان : چطور شناختیش ؟ چطور اعتماد کرد؟

عبدالخالق : چند دفعه در کافه بازار شاهی هم گپ شدیم ... چشم پخته دارد ... چند باراز این سو وآن سو سوال کرد… اول به آسانی مرا جدی نمی گرفت… پسان رفیقم شد!

محمودخان : از نزدیکان حبیب الله کلکانی بوده ؟

عبدالخالق : زیاد نزدیک نبوده ... اما فکردارد و می فهمد که چه کند. اصلا من نگفته ام که با این تفنگچه چه می کنم ... در کافی بازارشاهی با او سرخوردم . وقت گپ و سخن طرف چشم هایم دید و بعد گفت که ... بادار بیا که یک امانتی را برایت بدهم ...تفنگچه را از گوشه یی کشید ... دریک پارچه پیچاند و برایم دادو گفت ازین بعد از من وتو برادری !

صدای مهیب تفنگ شکاری در دامنه تپه طنین می اندازد. ده ها پرنده از شاخه های درختان می گریزند. صدای سنگین تا پشت کوه ها میرود و دو باره برمی گردد.

محمودخان : آغا صاحب حالا در دارالوکاله خود نیست .

عبدالخالق : چند ماه پیش که تفنگچه را برایم داد ... غایب شد. یک هفته بعد نادرشاه در افتتاح تعمیر نو بالاحصار می آمد و آغا فهمیده بود که من چه خیال دارم.

محمودخان : همان روز چرا مرا خبر نکرده بودی؟

عبدالخالق : وقت کم بود… پیش ازآن که نادرشاه در محل حاضر شود ، هزاران عمله و گارد و عسکر منطقه راگرفته بودند… از اول نتوانستم به محل اصلی نزدیک شوم .

محمودخان: در جنازه سردار عزیز کمی پیش رفته بودی ... مگر طالعت به سنگ خورد… یک نظردیدم که یک پلیس از دستت گرفت وپشت سر روانت کرد!

عبدالخالق: می خواستم شاه را ملاقات کنم که نشد! اصلا نیامد.

محمود خان : انتخاب تو مثل این که تغییر نمی کند… می خواهی فقط به شاه برسی ... عظیم خان مرحوم به شکار سفیر انگلیس رفت و دیگر طاقت نیاورد که دست خالی برگردد. دو نفر دیگر را زد و خودش را بی غم کرد .

عبدالخالق : نادر شاه یا در جشن استقلال یا درکدام جای دیگر کشته خواهد شد.

محمودخان : راست است که فیض محمدخان باروت ساز کابلی را دریک مهمانی شاهانه به توپ پرانده اند؟

عبدالخالق : هنوز اول کار است ...این ها از دیره دون برای آوردن عدالت نیامده اند…

محمودخان: در بازارشاهی آوازه است که پس ازبلوای شمالی نوبت هزاره جات است!

عبدالخالق: همان رسم قدیم را سرکار می کنند… این بار هزاره جات تنها نیست.همهء مردم درین جال گیرمی آیند!

در نظر این ها هیچ کسی انسان شمرده نمی شود. غیر از زور هیچ گپی ندارند چند صد ملیشه قبایلی دم چشم شان هر کاری را که می خواهند می کنند. گفته اند که زندانیان را به دست ما بدهید! مجرمین هزاره حق ما می رسد! رئیس بلدیه را با نامردی و بی عزتی کشتند… یک رقم کشتن تازه را اختراع کرده اند. درباریان و نگهبانان محلی در یک جا جشن می گیرند… یک شخصیت را درمجلس حاضر می کنند و بعد از فحش دادن واهانت، پیش چشم همه سوراخ سوراخش می کنند وبعد هر کدام دل بی غم می روند خانه های شان ! تاج محمدخان پغمانی را همینطور نکردند؟
محمود خان : بچه سقاو کار خام کرد ... صاف وساده آمد که قصابیش کنند… حالاهیچ جایی نیست که آدم در روز بد به آنجا پناه ببرد.

عبدالخالق : آن دوسیه ها بسته شده… فرار، حل مشکل نیست… تسلیم و طلب رحمت هم نتیجه ندارد. پدران ما سال ها فرار کردند و گم شدند و در ملک های مردم مردند وهیچ چیزی به دست نیامد. هرقدر فرار کنی ، ظلم ونامردی رهایت نمی کند…

اسحاق خان وارد می شود. ده ها پرنده شکار شده را دریک رشته کرده است .

اسحاق خان : این هم خوراک چاشت! گفته بودم که شکار را نشان تان می دهم!

محمودخان : شکار چره ای شکار نیست!

اسحاق خان : شکار نیست؟

محمودخان: این جانداران علی توکلی به چره گرفتار شدند!

اسحاق خان : ( با لبخند) با شکار آدم فرق دارد… آدم را می شود از دور یا نزدیک شکار کرد وخطا هم نمی رود؛ اما گنجشک ها هم می پرند و هم از نظر گم می شوند… دم نقد اهمیت این شکار بالاتر از طعمه های خیالی شماست… نزدیک بیا پوست کنیم!

عبدالخالق : طعمه های خیالی!

اسحاق خان: همینطور نیست ؟

عبدالخالق: اول هر چیز در زنده گی خیال است ... بعد از آن ... حتی آفرینش عالم، اول شاید یک خیال بوده!

اسحاق خان : منشاء مصیبت ها هم خیال بوده ... یک ظالم در اول هر چیز را خیال کرده و بعد خیالش را سر مردم های پایین دست عملی کرده !

عبدالخالق : هر کس طرف کارهایی می رود که اول آن را در خیال خود پروریده!

اسحاق خان : به قول مرحوم عظیم خان، بسیاری از مردم قبل ازآن که خیال کنند ، درد هایی را مصرف می کنند که در کارخانهء خیالات چند نفر دیگر تولید شده است.

عبدالخالق: چقدر دشواراست درد کشیدنی که خیال خود آدم آن را تولید نکرده باشد.

محمودخان : نفس زنده گی همین است که خیالات قوی با خیالات ضعیف برابر نیست . در عالم خیال هم بین آدم ها تفاوت است.

عبدالخالق : یعنی لازمه خیالات قوی ، زور و قدرت است. آدم ضعیف خیالات ضعیف دارد. چه حرف تکان دهنده ای!

محمودخان: قانون این دنیا را نمی شود به درستی درک کرد. بسیاری از قدرت های نامشروع محصول خیالات سالم و قدرتمند نیست ... زاده حقارت هایی است که دیگران آن را جدی نگرفته اند و سرانجام به یک شر بدل شده است.

عبدالخالق: راست می گویی… شرارت های ذاتی وقتی به زورگویی بدل شد، کار خیال تمام است… بعد از آن همین زورگویی ، برای دیگران وهم و حقارت تولید می کند.

محمودخان: جوی خونی که امروز روان است، برای یک عده ،خیالات خوش است اما برای بسیاری دیگر، ترس و مذلت! ما این جا شکنجه می شویم و چند تا تازه آمده از بیرون بر شانه های ما سوار اند. می گوییم از شانه های ما پائین شوید، حلقه های دار را برای ما تکان می دهند!

اسحاق خان : سرانجام هر کاریک راه چاره دارد، خدا ناظر است!

عبدالخالق : چاره کار ها هم یک رنگ نیست ... صبوری پیشه کن هر چه خدا آورد… این هم یک چاره کار است ... نفر را به دم توپ می بندند بیا سیل کن که به سوی چیزهایی ممنوع نزدیک نشوی ...

اسحاق خان : صبوری بعضی ازاوقات معادل زبونی است . زبونی هم به معنای قبول شکست و رفتن به خقت...مقصد من این نیست… مقصدم حرکت مردم است…

عبدالخالق: این خیلی راه دراز است ... به همان اندازه یی که به مصیبت ها عمر دو باره می دهد!

اسحاق خان : تو چه خیالاتی داری ؟

عبدالخالق : خیالات به درد نمی خورد… تا وقتی کاری از دستم نیامده ، ادعایی ندارم!

اسحاق خان: به جرگه چرخی ها داخل شده ای ؟

عبدالخالق : از خاندان سپه سالار کدام آدم زبده ای نمانده که این شاخ کبر را بشکند. همه شان همراه پدر و کاکا و مامای من درمحبس اند… تنها من مانده ام که سرگردان می گردم.

محمودخان: ( با تبسم تلخ) تقدیر ، آخرین گلوله را نگهداشته است!

عبدالخالق : من یک گلوله سرگردان هستم. به آسانی فیر نمی شوم!

اسحاق خان : ( روبه محمود ) رفیق ما به یک طرف دیگر روان است!
صحنه به تاریکی می رود.

پرده میافتد.

کار تصويری از بشیر بختياری

از بدن پاره پارۀ عبدالخالق که پیوسته دست به دست می شود، رشته های خون

رزاق مأمون — 2012-12-16T04:30:00Z

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

پردهء هفتم

صحنهء نخست

چوبه های دار در میدان خاکی عقب محبس دهمزنگ بر پا شده است. خلق عظیمی دراطراف چوبه های دارگرد آمده و برای تماشای محکومین درقسمت مرکزی میدان، روی پنجه های پا بلند می شوند واز عقب شانه های یکدیگر به جلو گردن می کشند. اعدامی ها، خاموش و سرگشته، پای چوبه های دار ایستاده اند وگاه به انبوه متغییر تماشا گران و گاه مأیوسانه با یکدیگرنگاه هایی ردوبدل می کنند. عبدالخالق ومحمود، عبوس و منتظر به جلو می نگرند. تقریباَ تمامی ارکان و عمال دولت در معرکه حاضر اند. صد ها تن از شبه نظامیان قومی تازه آمده به پایتخت، با بی صبری به دور محکومین پرسه می زنند و نگاه های شان بر روی ساکت آنان خط می اندازد. طره بازخان، شریف خان سریاور با وزراء واهل دربار در مشاوره اند. شاه محمود خان و اقارب خانواده شاهی در وسط میدان جمع آمده اند. سپاهیان به سختی از فشرده گی صفوف تماشاچیان گریان وکنجکاو به سوی میدان جلوگیری می کنند.

جوان تماشاچی : چرا گلویت را بغض گرفته ... مثل زن ها؟

جوان گریان : این ها را برای چه اینجا زنجیر پیچ آورده اند؟ میبینی که خلق جمع شده اند که به دار بالای شان کنند!

جوان تماشاچی : چه خاک بادی!

جوان گریان: بیا برویم ... تاب دیدن این صحنه را ندارم . ما را بی خبراز مکتب این جا آوردند.

کسی از عقب : ما را آورده اند که برای هفتاد پشت ما عبرت باشد!

جوان تماشاچی : گریه ات را کم کن که خطر دارد… جاسوس ها و نفر های ضبط احوالات دم چشمت رفت و آمد دارند!

دانش آموز مکتب: حالا چه می کنند؟

زنی چادری پوش : ( با گریه ) خدایا بچه های خورد را به کشتن آورده اند. سیل کن چطور دست ها و پاهای شان در غل و زنجیر است… خدایا خودت این صحنه را می بینی؟

دانش آموز : چرا در بین میدان این قدر نفر جمع شده؟

کسی از عقب : همین آدم های بروتی لنگوته پوش را می گویی؟

دانش آموز: این ها کی هستند؟

تماشاچی : نفر های خاص نادر شاه همین ها بودند که ارگ و بیت المال را پشت کرده بردند… حالا آمده اند دعوا دارند که اعدامی ها را به ما بدهید که ما به دست خود تکه تکه شان کنیم!

جوان گریان : راست می گوید! ببیین کش و گیر دارند ... چه می گوید صدایش را می شنوی؟

تماشاچی : می گوید که والله اگر بمانم ...خودم به دست خود شقه شقه شان می کنم ... این ها پدر ما را کشته اند.

دانش آموز : پدرشان کیست؟

کسی ازعقب : ( بالحنی استهزاء آمیز) نادر شاه می گویند پدر ما بود!

جوان تماشاچی : او بچه می بینی هر کدامش یک چاقو از جیب کشیده ... عجب! چه می کنند؟

زن چادری پوش : آخ خدایا رحم کن به این جگرگوشه ها ... کل شان چاقو همراه خود آورده اند!

دانش آموز : خاله راست می گوید… سپاهی ها را به عقب تیله می کنند!

زن چادری پوش : هیچکس این ها راچیزی نمی گوید!

تماشاچی : لنگی دار ها را چه می گویی! سیل کن که درباری ها هم چاقو های خود را نشان می دهند… آن نفر را می شناسی ؟

کسی از پهلو : من او رامی شناسم ... سردار احمدشاه بچه کاکای نادر است !

دانش آموز: همویی که چاقوی خود را کشیده؟

صدا ازپهلو: خودش است… نفر دیگرش سردار محمد حیدر اعتمادی است نی؟

دانش آموز : اوکیست؟

صدا از پهلو: پسر عبدالقدوس خان معاون وزارت دربار را نمی شناسی؟

جوان تماشاچی : تو چطور او را می شناسی ؟

صدا از پهلو : هی برادر ... چند تا خدا خوانده ها را کی نمی شناسد؟

دانش آموز: همو آدم نمی ماند که کار یک طرفه شود.

صدایی از میان جمیعت تماشا چی : نمایش حمام خون را برپا کرده اند، برادر!

مردی میان سال : میرسیدقاسم خان را عفو کرده اند!

جوان تماشاچی: کسی عفو شد؟

مردمیان سال : میرسیدقاسم معین معارف را به هزار رنگ زردی از دم تیغ خلاص کردند!

صدایی ناشناخته از پیشرو: فیض محمد خان ذکریا به دادش رسید!

زن چادری پوش : خدایا در دل شان رحم بیندازی!

جوان گریان : ( به رفیقش ) این جا یک نفر می گوید که یکی از رفیق های عبدالخالق را هم از چنواری نجات داده اند!

مخاطب : دروغ است!

جوان تماشاچی : دروغ نیست ...اسحق شیردل نام داشته ... ملاها و ریش سفیدان از کشتن خلاصش کردند...مگر عمر قید خواهد بود!

کسی ازوسط تماشاچیان : دیگر کی عفو شده ؟

صدایی از میان جمیعت : همه شان را چنواری می کنند!

صاحب صدا به سرعت از ازدحام جمیعت گم می شود.

ازدحام و سروصدا اوج می گیرد . اعدامی ها میان دیواری از آدم های عجیب وغریب و هیجانی ایستاده اند. چند نفر شان به طرف کارد و چاقوی غیر نظامیان می نگرند. عبدالخالق مثل سنگ خاموش است و درکنار محمودخان ایستاده است.

مرد مسلح مرزی لنگی به سر: ( فریاد می کشد) این قاتلان پدر ما را کشته اند ... این ها را به دست خود ما بدهید!

مرد مسلح مرزی بروتی : ( دست تکان می دهد) خود ما می دانیم که انتقام خون خود را چطور بگیریم!

شبه نظامی با ریش دراز به سوی عبدالخالق خیز برمی دارد و او را به سوی خود می کشد.

سپاهی : گیرودار نکنید ... بمانید که سردار صاحب چه فیصله می کند!

سپاهی دوم : کسی حق ندارد خود سری کند ... یک طرف ایستاده شوید… سیل کنید که یکه یکه سر دار بالای شان می کنیم… دور باشید!

مرد مرزی لنگی به سر: ( تفنگ دهان پر در دست وسط میدان می پرد) تو حق نداری درکارما داخل شوی!

سردار احمدشاه خان : یک طرف شوید ... یک طرف!

سپاهی : از دم سردار صاحب پس شوید!

طره بازخان : ( به سپاهی ها) دم نفری ایله جاری را بگیرید!

سیدشریف خان : ( جلو می رود) بیایید که من شروع کنم!

سردار احمدشاه خان : اجازه بدهید ... من شروع می کنم !

مرد مرزی لنگی به سر: ( خشمگین) پس ما این جا چه کاره هستیم؟

عبدالحکیم خان : یک دقیقه صبر کنید ... به همه نوبت می رسد!

الله نوازهندی : ( جلو می رود و دست عبدالخالق را به قوت می کشد) تو این جا ایستاده باش وتماشا کن!

طره بازخان : نفر اول را سر دار بالا کنید!

مرد مسلح مرزی بروتی : پدرش همین است ... بالایش کنید!

الله نوازخان : بی نظمی نکنید!

الله نوازهندی : ( رو به عبدالخالق) سیل کن ... کیست که به دار بالا شد؟

غریوی آمیخته با گریه و هیجان و نوا های اسفبار از میان جماعت تماشاچی برمی خیزد.

مرد مرزی مسلح لنگی به سر: ( دهان بیخ گوش عبدالخالق می برد) بالا سیل کن ... سردار پدرت را می بینی؟

الله نواز هندی : هیچ سیل نمی کند!

سپاهی : ( نوک برچه تفنگش را به کمر عبدالخالق فرومی برد) حالا سیل می کند!

سپاهی دوم : ( چیغ می کشد) سیل کن!

مرد مسلح مرزی بروتی : قیمه قیمه ات می کنیم!

سیدشریف خان : (رو به سردار احمدشاه خان ) این چه رقم جنس است؟ می بینی سیل نمی کند؟

سرداراحمدشاه خان : ( به دیگران ) دور شوید که ما به حسابش برسیم!

مرد مرزی تفنگ به دست : ما هم برای همین کار آمده ایم سردار صاحب!

سرداراحمدشاه خان : پس سیل کنید که من چه می کنم!

سپاهی : ( شانه های عبدالخالق را محکم می گیرد) چند دقیقه صبر کنید که دیگران را سردار بالا کنند!

طره بازخان : نفر اول را تا کنید که مرده !

عبدالحکیم خان : کاکایش را بالا کنید ... زود ... وقت کم است ... گیرودار زیاد می شود!

مرد مسلح مرزی لنگی به سر: بمان که گوش و بینی اش را ببرم!

(طرف مولادادخان خیزبرمی دارد و بازوی او را با نوک چاقو می خراشد)

طره بازخان : خود سری نکنید برادران !

سردار محمد حیدر اعتمادی : گوش هایش را ببرید بعد به دار برود!

الله نوازهندی : ( به حلقه نگاه می کند و فریاد می کشد) چشم هایش برآمد ... به دیگرش نوبت بدهید!

عبدالحکیم خان : بالا کنید قربانعلی خان را ! ( روبه عبدالخالق ) سیل کن او بی ناموس که کیف کنی!

یک مرد مرزی نیزه به دست : (دندان به دندان می ساید) حالا نوبت خودت هم می رسد!

سیدشریف خان : مرده ها را این جا بیندازید که نفری سیل کنند!

مرد مسلح مرزی بروتی : ( به دور مرده ها چرخ میزند و به سوی مصطفی خان و لطیف خان چرخی شکلک درمیاورد) بگیرید این کونی ها را!

یک سپاهی از بازویش می گیرد. جوان های چرخی ساکت و پایدار کنار عبدالخالق ایستاده اند.

سیدشریف خان : همین حالا هم زیر چشمی همراه یکدیگر چیز هایی رد و بدل می کنند!

طره بازخان : همراه قاتل؟

الله نواز هندی : بمانید چه می گویند؟

سپاهی تفنگدار : چند دفعه است که هزاره طرف شان سیل کرد!

سیدشریف خان: چه می گویید؟

عبدالخالق : چیزی به گفتن نیست… گپ ها گفته شده!

سید شریف خان : مگر کار ما مانده!

عبدالخالق: کار من تمام شده! کار دیگری ندارم!

سیدشریف خان : درین حال هم از گپت نمی گردی! ( چپ چپ سیل نکن!)

سپاهی تفنگدار : این بچه فحش می گوید!

سیدشریف خان : کدامش؟

سپاهی تفنگدار : ( اشاره به لطیف خان چرخی) بچه خان!

سیدشریف خان : ( رو به لطیف خان چرخی ) یک چیزی بگو!

مصطفی خان چرخی : ( به جای لطیف خان ) نامرد! حیوان ها!

سپاهی دوم و مرد مسلح مرزی لنگی به سر: هی ( نوک برچه در بغل مصطفی خان فرومی رود و لطیف خان چرخی روی خود را می گرداند)

الله نوازخان : همین ها را بالا کنید سردار که درد شان زیاد است!

طره بازخان : جلد شو!

حاجی نواب خان : ( رو به احمدشاه خان وزیر دربار ) این طرف بیاوریدشان!

ملیشهء مسلح مرزی لنگی به سر: ( اشاره به محمودخان ) این چه کاره است؟

صدایی از عقب : معاونش بوده !

مرد مسلح مرزی لنگی به سر : بیاورمش ؟

سردار محمد حیدر اعتمادی : این طرف؟

نواب خان : کشش کن!

بدن محمود خان در میان موجی از سرنیزه وچاقو و کارد قطعه قطعه می شود.

طره بازخان : این طرف بیاوریدش !

نواب خان : نفر اصلی را!

سپاهی تفنگدار عبدالخالق را پیش می کشد.

سردار احمدشاه خان : ( به عبدالخالق ) با کدام چشم سینهء شاه را نشانه گرفتی ؟

و ناگهان با تیغهء برهنه چشم عبدالخالق را از کاسه سر بیرون میاورد .خون تیره صورت قربانی را سرخ می کند.نواب خان، ندیم شاه ، چاقوی خود را در می آورد و می گوید:

حاجی نواب خان : ( رو به عبدالخالق ) با کدام انگشت ماشه تفنگچه را کشیدی؟

و آنگاه انگشت شهادت دست راست عبدالخالق را با لبه تیغ قطع می کند.

مرد مسلح مرزی با موهای حنا شده : ( خیزبرمی دارد) نوبت به ما هم می رسد یانی؟

وبلافاصله نوک برچه را تا ته در شکم عبدالخالق فرو می برد. بدن قربانی از تعادل می افتد؛ اما دست شریف خان سریاور نظامی شاه مقتول ، از پهلو نگهش می دارد و در یک چشم برهم زدن گوش راستش را قطع می کند. یک ملیشهء واسکت پوش، گوش دیگرش با برچه قطع می کند.

سردار محمد حیدر اعتمادی : هیچ صدا نمی کشد… زنده است؟

طره بازخان : زنده است ... عادت صدا کشیدن ندارد… زیر هزار رقم عذاب و شکنجه صدا نمی کشید!

الله نواز هندی : بمان بفهمند که درین ملک هم بازخواست و عدالتی است!

طره بازخان : خون های دست و لباس هایش ، مرا هم مردار کرد!

الله نوازخان : یک سو شو که یک کلکش را بکنم ... ( و انگشت قطع شده عبدالخالق را درکاغذ پیچیده و به طره بازخان نشان میدهد)

سردار احمدشاه خان : گم کن ... دست هایت را مردار نکن!

مرد مسلح مرزی لنگی به سر : می کفیدم اگر انتقام پدر را نمی گرفتم!

مرد مسلح مرزی با بروتهای تاب دار: الهی شکر!

الله نواز خان : ( به یک ملیشه ) تو چه کردی؟

مرد مرزی چاقو به دست : یک انگشتش را بریدم!

مرد مسلح مرزی ریش دار : بینی اش را که برید؟

سپاهی تفنگدار : آن نفر قد بلند ... که لنگی کلان در سرش است! آن نفرچاق و سیاه چهره کیست که گوش قاتل رابرید؟

مرد مرزی چاقو به دست : نمی شناسم! من دیروز شام به کابل رسیدم!

صحنهء گوش بریدن وچشم کشیدن رو به پایان است . از بدن پاره پارۀ عبدالخالق که پیوسته دست به دست می شود، رشته های خون جاری است . از اثر نیش ده ها سرنیزه و لبهء چاقو که از چهار طرف در بدنش فرومی روند، “مثل یک گنجشک صدای جرجر” از گلویش به گوش می رسد. در لحظه های پایانی ماجرا، جسد وی مثل یک پاره گوشت خونین وبی شکل تکان می خورد… تماشاگران پراکنده می شوند؛ اما وقتی به عقب می نگرند باز هم می بینند که یک جسم سرخ و خون آلود روی نوک برچه ها و سرنیزه ها بالا می شود و سپس گم می شود.

پرده میافتد

کار تصویری از بشیر بختیاری

یک اطرافی : حالا در زیر دار خبر می شود که چه سرش می آورند!

رزاق مأمون — 2012-12-13T19:00:00Z

پرده اول | پرده دوم | پرده سوم | پرده چهارم |پرده پنجم | پرده ششم|
پرده هفتم
صف زندانیان میان دیواری از سرنیزهء محافظان، از محبس کوتوالی ارگ شاهی در حال حرکت به سوی در خروجی کاخ است. پانزده شانزده محکوم با چهره های مضروب،چشم های بی نور وخسته، موهای ژولیده ودست ها و پاهای پیچیده در قید و زنجیر، رهسپار میدان عقب زندان دهمزنگ – آخرین ایستگاه سرنوشت- اند. آدم ها گروه گروه در دوسوی راه به تماشای اعدامی ها از یگدیگر پیشی می گیرند. / صف محکومین هنگام عبور از کنار مسجد شاه دو شمشیره ، دمی قدم سست می کنند و سپس دست به دعا می شوند. اما سپاهی ها فرصت نمی دهند و آنان را با فشار برچه به جلو می رانند. قدم ها تند تر می شوند و بانگ جرس کاروان درهم می آمیزد. لحظه به لحظه جماعت حاضر در اطراف خیل اعدامی ها انبوه تر می شود. / پرده ششم از هفت پرده

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

صحنهء نخست

صف زندانیان میان دیواری از سرنیزهء محافظان، از محبس کوتوالی ارگ شاهی در حال حرکت به سوی در خروجی کاخ است. پانزده شانزده محکوم با چهره های مضروب،چشم های بی نور وخسته، موهای ژولیده ودست ها و پاهای پیچیده در قید و زنجیر، رهسپار میدان عقب زندان دهمزنگ – آخرین ایستگاه سرنوشت- اند. آدم ها گروه گروه در دوسوی راه به تماشای اعدامی ها از یگدیگر پیشی می گیرند.

عبدالطیف خان چرخی : ( روبه عبدالخالق ) آفرین بچه مرد… حالا اگر طرف کشتن هم می رویم ، باکی نیست! این مرگ پر افتخار است. دردی ندارد. معنویات خود را قوی نگهدار!

عبدالخالق از دیدن یار دوران کودکی و جوانی خود به رقت اندر می شود . اشک به چشمانش می آید و هیچ حرفی نمی زند.

عابر جوان : عبدالخالق کدامش است؟

مخاطب عابر: در بین سه بچه مکتب ، یکیش همواست!

عابر جوان : کدامش؟

مرد میانسال : باش که مرد میدان کدامش است؟

صدایی از عقب : عبدالخالق همان است که پیراهن راه دار دارد!

مرد میانسال : همو باریک و قد بلند؟

صدای عقب : خودش است!

عابر پیر: (آهسته) ای مرد خدا ، نوش جانت!

عابر دیگر: خالق هزاره کدامش است؟

مخاطب : آن سفید پوشک!

یک عابر دیگر: اصل نفر کدام است؟

مخاطب : آن هزاره سفید چهره!

عابر: چهار پنج نفر شان هزاره هستند!

پیرمرد عابر: دیگران پدر و کاکا و مامای عبدالخالق هستند!

عابر : ای نمک حرام ! چطوربا اشاره چشم و ابرو با دیگران احوال پرسی می کند!

مخاطب : مثل سگ کشته می شود ... حالا!

پیرمرد عابر : خدا بالای سرماست… قاضی خداست!

مخاطب : چنواری می شوند!

طره بازخان، الله نوازهندی و عبدالحکیم خان پیشاپیش کاروان گام برمی دارند. بانگ جرس این کاروان صدای حلقه های زنجیرهایی است که همزمان باحرکت دست ها وپاهای محکومین به صدا درمی آید.

یک تماشاچی: این سه نفر از خاندان چرخی هستند!

یک صدا: چرا گپ نمی زنند؟

یک جوان : چه بگویند… حالا می برند که دار بزنندشان!

تماشاچی : این آدم دیگر کیست؟

یک مخاطب دیگر: میرسیدقاسم معین معارف است!

تماشاچی : ای خدا چراقیامت نمی شود؟ او را به جرم کشتن شاه به دار می زنند؟

جوان : سیل کن ... سه چهار نفر شان یک قد هستند!

تماشاچی : طرف یک دیگر هم سیل می کنند!

یک دانش آموز: آخ ! محمد ایوب خان معاون مکتب ما را هم به اعدام می برند!

جوان : نفر های کلان شان آه می کشند و هر طرف سیل می کنند!

تماشاچی : پادشاه را کشته اند!

جوان : می گویند پادشاه را ...آن بچه هزاره کشته!

تماشاچی : دو نفره کشته اند!

جوان : نی من خبردارم که خودش تنها بوده!

تماشاچی : گفتم که آن بچه دیگر که پشت عبدالخالق روان است، درین کار شریک بوده! می گویند نامش محمود است!

یک تازه وارد : چرا طرف کسی سیل نمی کند؟

جوان : بچه پهلویی برایش چیزی می گوید!

تماشاچی : نامش عبدالخالق است؟

جوان : بچه گک که پهلوی عبدالخالق راه می رود، ربانی نام دارد ... بچه یا نواسه صدیق خان چرخی است!

یک صدا از عقب : او هم در قتل شاه بوده؟

جوان : البته!

تماشاچی : چرا این کار را کرد؟

جوان : ما از راز این مردم ها چیزی نمی فامیم!

تماشاچی : چطور به ناحق خود را به کشتن می دهند!

جوان : ما و تو چه می فهمیم؟ ناحق نیست… خپ شو!

تماشاچی : این چند نفر اطرافی را ببین که سنگ گرفته که این ها را بزنند!

جوان : کی هستند؟

تماشاچی : این ها چه کاره اند ... دفعتاَ پیدا شدند!

عابر پیر : پس شوید ... پس شوید!

مخاطب : این طرف بیا که قنداق عسکر به سرت نخورد!

عابر پیر : با ما چه غرض دارند؟ سر این نفر ها عید می کنند!

مخاطب : جان جور برایت نمی فارد؟

عابر پیر : ( نجوا کنان ) ای مردان خدا ... کاش فهمیده می شد که در سر شما چیست؟ همان نیم پاو مغز دربین کله ماهم است ... پس ما چرا جان خود را به خطر نمی دهیم؟

مخاطب : اوهو… چند نفر اسب سوار پیدا شدند!

تماشاچی : عمله شاه و شاه قلی هاست که به سیل آمده اند!

مخاطب : دریشی دارند… یکسو شو!

عابر پیر: سیل کن اسب سوار ها چقدر بد بد طرف اعدامی ها سیل می کنند!

تماشاچی : عبدالخالق هیچ سر کسی خبر نیست!

یک اطرافی : حالا در زیردار خبر می شود که چه سرش می آورند!

صف محکومین هنگام عبور از کنار مسجد شاه دو شمشیره ، دمی قدم سست می کنند و سپس دست به دعا می شوند. اما سپاهی ها فرصت نمی دهند و آنان را با فشار برچه به جلو می رانند. قدم ها تند تر می شوند و بانگ جرس کاروان درهم می آمیزد. لحظه به لحظه جماعت حاضر در اطراف خیل اعدامی ها انبوه تر می شود.

جوان مکتبی : این ها را کجا می برند؟

یک مرد : شما از کجا آمدید؟

جوان مکتبی : ما را گفتند که قطار شوید که جایی می روید ... آوردند مان اینجا !

مرد : این جا آمده اید که معرکه را تماشا کنید! از کدام لیسه هستی؟

جوان مکتبی : از لیسه حبیبیه! ( قد بلندک می کند تا اعدامی ها راببیند) چی شدند؟ کجا می برندشان؟

یک صدا از پهلو : در جای همیشه گی!

جوان مکتبی : جای همیشه گی؟

صاحب صدا : در مقتل دهمزنگ!

یک مرد: من از آن طرف آمدم ... خلق خدا جمع است! بسیار نفری از اطراف آمده اند… بروت های دبل دبل دارند...لنگوته دارند… نیزه و تفنگ همراه شان است . سینه و کمرهای شان از قطار های گلوله پراست!

جوان مکتبی : نفر های نادر شاه است! سه نفر شان دم راه ما هم آمدند ... می گفتند سه شب و روز منزل زدیم که تا این جا رسیده ایم ... می رویم قاتل پدر خود را چنواری می کنیم.

یک تازه وارد : (گریه کنان ) این جوانها را کجا می برند؟ اولاد مسلمان اند آخر!

یک صدای دیگر : کل حکومتی ها امروز جشن دارند!

تازه وارد : دیدم ... گروه گروه آدم ها را در راه دیدم که فقط بگویی عروسی می روند… خنده می زنند، خر مستی می کنند و به یکدیگر می گویند که برویم طرف دهمزنگ!

پیرمرد تاز از راه رسیده : چشم مردم از دیدن این صحنه ها پخته شده ... مردم می فهمند اصل گپ چه است!

جوان مکتبی : این وطن سال هاست که در کام بلا رفته! غیراز کشتن هیچ سرگرمی برای حکومت نمانده!

یک صدا : زبان را در کامت نگهدار ... مکتبی بچه!

یک تازه وارد جنوبی: هر کدامش را شقه شقه کنم ، ارمان به دلم نمی ماند! سیل کنید بچه ها که عبرت بگیرید و به دیگر به اشاره شیطان راه راست را گم نکنید!

صدای درهم آمیختهء فوج فوج آدم هایی که به سوی دهمزنگ روان اند، شوخی پسر بچه ها ، گریه بی وقفه عابران ....

ادامه دارد

کاری از بشیر بختیاری

اتاق شکنجه

رزاق مأمون — 2012-11-28T14:35:00Z

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

پردهء پنجم

صحنهء نخست

عبدالخالق روی یک چهارپایی وسط اتاق تحقیق دراز افتاده است. در اطراف چارپایی، فیض محمدخان زکریا، طره بازخان ، شریف خان سریاور ، میرزا محمدشاه خان و الله نواز خان هندوستانی روی چوکی ها نشسته اند. چون عبدالحکیم خان قوماندان پلیس ، عبدالخالق را به شدت شکنجه داده، به او گفته شده که به اتاق تحقیق داخل نشود. از دو کلکین کوچک روشنایی اندکی در اتاق جاری شده است . عبدالخالق ، رنگ پریده ولاغرشده و موهایش نامنظم است. هیات تحقیق با خود سخنانی رد و بدل می کنند؛ اما عبدالخالق به هیچ یکی از آنان نگاه نمی کند. یک قاب برنج نیم خورده کنار چهارپایی بر روی یک میز پایه کوتاه به چشم می خورد.

فیض محمدزکریا : عبدالخالق خان چطور هستی ؟ ( روبه دیگران ) انگشت هایش پانسمان شده است؟

میرزا شاه محمدخان : تیار و تکله است ... افسوس خودش کم عقلی می کند!

طره بازخان : درین زمانه بچه خیل ها در هوای خود هستند ... علم و تحصیل را مانده به کارهایی دست می زنند که فایده یی برای شان ندارد.

عبدالغنی قلعه بیگی: آدم در زنده گی جوان ها هزار رقم گپ را می بیند ... چرا شما این قدر سخت گرفته اید؟ نصیب وقسمت لحاظ کسی را نمی کند… اراده خدا رفته بود ، یک کار شد… درین دنیا کی گناه کار نیست؟

طره بازخان : آخر پادشاه مملکت از بین رفته ... خاندانش غضب است ... مردم به خشم اند. یک کاری شده ... ما هم نمی گوییم که بگیریم ما هم کشت وکشتار کنیم. مقصد این است که گناه کارهای اصلی را بشناسیم و یک جواب داشته باشیم برای حکومت .

فیض محمدزکریا: ( روبه عبدالخالق ) بچه هوشیاروبیدار هستی ، کل خاندانت ازدست تو در عذاب شده اند. تویک کاری کردی چرا دیگران درآتش تو بسوزند؟ مادر وخواهر، پدر و مامایت را در غل وزنجیر انداخته اند. آنان چرا بیگناه در زندان باشند؟ ما گفتیم شفاعتت کنیم ...عین گپ ها را که به وزیرصاحب حربیه گفته بودی به سردار صاحب کلان هم گفتی! سردار کلان از قطغن آمد وچند پرسان کرد ... او را هم گپ های سخت زدی!

عبدالغنی قلعه بیگی : والله اگر این شرط مردی هم باشد! سردار صاحب گفت بچه خام است!

شریف خان سریاور: هر کسی که هستی نوش جانت عبدالخالق خان ... بیا به سوال های تحقیق جواب های صحیح بده و ما هم یک راهی جور کنیم که خودت و خاندانت از تباهی بچ شوی!

طره بازخان : راست می گوید ... مثلا کسی که ترا روان کرد که این کار را کن ... حالا بیاید اگر نجاتت داده نمی تواند لااقل پرسانت کند. کجاست حالا؟ این دنیا بسیار نامرد است!

شریف خان سریاور: درهمین چند روز شاید به این نتیجه رسیده باشی که چه اشتباه کلانی کرده ای ... حالا یک راه است که جزایت را کم کنیم ... تو هم بیغم شوی ... اعضای فامیلت هم خلاص شوند وما هم ازین سگ دوی شب و روزی خلاص شویم ... بگو که کی ها گفتند که این کار را کن!

فیض محمدزکریا : تو فقط همین قدر بگو که قضیه چطور بود ... ما یک راهی جور می کنیم ... شفاعت می کنیم ...در پای حکومت می افتیم که از کشتن خودت و فامیلت تیر شود !

الله نوازهندوستانی) : روبه خالق ) چطور؟

فیض محمد ذکریا: یک چیزی بگو آخر… یک نفر یا دو نفر را بگو که این قضیه ختم شود!

عبدالخالق : قضیه ختم است و من هم همه چیزها را برای تان گفته ام !

طره بازخان : نی ... ببین ! ما به حساب یک کمک و مصلحت به تو گپ می زنیم . در حکومت ...می فهمی که هر کار یک حسابی از خود دارد ...چیزی که تو می گویی ، مشکل را حل نمی کند!

فیض محمد زکریا : به خدا دل ما به جوانی خودت و سرنوشت خاندان مسکینت می سوزد. بیا اگر به خود دل نمی سوزانی به مادر و خواهرت دل بسوزان… گپ بزن ، لج بی فایده نکن! ما از روی روا داری می گوییم ... تو ما را نمی شناسی !

عبدالخالق : من شما را خوب می شناسم! انتظار داری که هنوز هم شما را نشناسم؟

فیض محمد زکریا : ( با تعجب) ما هم می گوییم ما را بشناسی فایده می کنی!

شریف سریاور : ( ظاهراَ با شوخی ومطایبه ) خشم نکن ... عبدالخالق! اگر ما را شناختی و اندیوال شدیم، باز خواهدگفتی که چقدر سهو کرده بودی در حق ما!

عبدالخالق با چهره یی خشک وعبوس ساکت می ماند.

طره بازخان : خوب ... ما را یک جواب بده که دست خالی نرویم!

عبدالغنی قلعه بیگی : به والله به بالله که عقلت خام است و به خوب و بدت نمی فامی… قبول کن که ما می خواهیم کمکت کنیم!

فیض محمدزکریا : پیش رویت قسم می کنیم ... به کتاب خدا دست می مانیم که یک راه معقول برایت پیداکنیم به شرطی این که خودت کمک کنی!

عبدالخالق : یک نفر دیگرتان هم در ورق قسم کرده بود و حالا قسم کردن برای شما میراث رسیده!؟

طره باز خان : امیر شهید که در ورق قرآن قسم کرد و سقوی را ختم کرد، دنیا آرامی شد... سقو دشمن همه ما وشما بود! تو غم خود را بخور... ترا به سقو چی ... ترا به خاندان چرخی چه غرض؟

عبدالخالق : من به خاطر چرخی و بچه سقو نادر را نکشتم. به خاطری کشتمش که باید می کشتم!

طره باز خان: چرا باید می کشتی؟

عبدالخالق: غیر از کشتن راهی نبود!

طره بازخان: چطور راهی نبود؟ چرا این کار را کردی؟

عبدالخالق: چرا ندارد، کشتمش!

طره بازخان: چرا؟ گپ بزن!

عبدالخالق خاموش می شود.

فیض محمد زکریا: چرا چرا نگوئید... مرغش یک لنگ دارد!

عبدالغنی قلعه بیگی : سیل کن ... چه حال داری؟ از جای تکان خورده نمی توانی ... به خدا دلم ما برایت می سوزد!

طره بازخان: یک فکر کن!

فیض محمد زکریا : از روی خلوص نیت ومسلمانی برایت می گوییم !

عبدالخالق : مسلمانی شما به فایده تان بسته گی دارد . معنای قسم شما را می فهمم ....من قسم خود را به جای کردم و به کسی محتاج نیستم !

شریف خان سریاور: بازهم می گوییم آخر حرفت را بزن!

الله نوازخان : خوب فکر کن که تا حالا چه فایده کرده ای؟

عبدالخالق : این کار را به خاطر فایده خود نکردم!

طره باز خان : به خاطر چه کردی؟

عبدالخالق: فرمان خدا بود!

عبدالغنی قلعه بیگی : شاه سایۀ خداست ... خدا فرمان داد که سایه اش را بزنی؟

عبدالخالق: پادشاه عادل سایه خداست!

طره بازخان : اعلیحضرت شهید چه بی عدالتی کرده بود؟

عبدالخالق : به شما معلوم نمی شود ... مغز تان به فهمیدن این گپ ها جور نشده!

فیض محمد زکریا : ما از گردن خود خلاص می کنیم و تو می دانی و ...

عبدالخالق چشم ها را می بندد و از خشم به گریه می افتد.

طره بازخان : ( به دیگران) کسی که پادشاه مملکت را می کشد با این گپ ها رام نمی شود!

شریف خان سریاور: جنس بد ... سر تا پا کینه ...

طره بازخان) : روبه عبدالخالق ) پشیمان نمی شوی ؟

عبدالخالق: شما ازیک عمر جنایات و نامردی خود پشیمانی نمی کشید… من که با جان تنهای خود یک بار به روی تان شمشیر کشیده ام ... چرا باید پشیمان شوم؟

گروه تحقیق به سوی یکدیگر می نگرند . نخست فیض محمد زکریا و پس ازآن دیگران از جا برمی خیزند . طره بازخان با اشاره ابرو به الله نوازخان هندوستانی پیامی را انتقال می دهد و به دنبال دیگران از در بیرون می رود.

صحنهء دوم

عبدالخالق در وسط اتاق شکنجه روی چهار پایی دراز افتاده است.

هیأت تحقیق در اتاق پهلویی با هم صحبت می کنند.

فیض محمد زکریا : ( به محافظ پلیس ) امر اجرا شد؟

طره بازخان : ( به محافظ ) تو به کارت برس ... ده دقیقه بعد احوال می رسانی!

فیض محمد زکریا : اگر از تیل داغ شروع کرده باشی ... باز بیهوش می شود و چیزی حاصل نمی شود!

طره بازخان : تفصیل می دهم ... لچش کردند ...چوب بیت به زانوهایش کوفته شد...آب یخ سرزخم هایش انداخته ونمک پاشیده شده ... پانسمان زخم ناخون هایش را هم باز کرده اند .... محافظ را امر کردم که ناخون های زخمی را زیر کوری بوت کند… این کارهم شده ... دو داکتر دم دست است ...

فیض محمد زکریا: کدام علامه تسلیمی و یا گفتن چیزی در چهره اش می بینی؟

طره بازخان : حالا گفته نمی توانم ... چند دقیقه بعد که حواله دارآمد ، قین وفانه می کنیم ... تجربه می گوید که قین و فانه انگشتان دست وپای راشرحه شرحه می کند و مقاومت می شکند…

فیض محمدزکریا : ( به الله نوازخان ) نوازخان ... آب جوش کی به گردن قاتل ریخته بود؟

الله نوازخان : من انداختم !

فیض محمد زکریا : بی اجازه کار نکن!

طره بازخان : من گفته بودم که در جاهای نرم وجودش آب جوش بریزند که آبله کند و سر آبله ها خمچه کوبی شود!

فیض محمد زکریا: حالا معطل چه هستی؟

طره بازخان : خمچه کوبی زخم ها به گمانم چندان فایده نکرد!

فیض محمد زکریا: فایده می کند ... تاثیرش پسان است… فکراین نفر پخته شده و قول وقرار های سختی درپس این حادثه است… انتخاب این شخص به قتل شاه یک گپ سرسری نیست… سرش خوب حساب شده که به کشتن پادشاه مملکت روانش کردند!

الله نوازخان : از اول گفته بودم که رحم و مروت درین کار ها هیچ معنا ندارد!

فیض محمد زکریا : نرمش در تحقیقات رحم و مروت نیست ... از یک راه به مقصد نرسیدی، از راه دیگر برو!
این مساله بسته گی دارد به این که نفر مقابل کی است؟

طره بازخان : پروا ندارد ... کاری در پیش است که یک طریق نی از یک طریق باید به نتیجه برسد.

فیض محمد زکریا : از اول مخالف قطع شکنجه بودم . شکنجه که قطع شد، نفر خود را جمع و جور می کند!

طره باز خان : خوب ... باز به همان راه خود می رویم! انشاءالله ما و شما یک ترتیباتی می دهیم!

فیض محمد زکریا : یک گپ است که ما از قتل شاه یک دفعه یی پریشان شدیم ... این طرف بدو و آن طرف بدو… فکر ما را تیت کرد. سه روز سر قاتل کار شود ...هیچ چیزی نامعلوم نمی ماند!

طره بازخان : حالا پانزده روز است که زده روان هستیم!

فیض محمد زکریا : گفتم کوشش کرده ایم ...کوشش پراکنده! گاهی قطع کردیم گاهی شروع کردیم !

طره بازخان : یک گپ دردلم می گردد که این شخص هم مثل عظیم خان معلم لت پخته شده و معافیت پیدا کرده!

فیض محمد زکریا : این گپ را از زبانت نکش طره بازخان ... که شکست می خوریم ، رنگ زرد می شویم و رسوایی کل ملک را می گیرد… یک بچه مکتب چه کاره باشد اقرار نکند؟

طره بازخان : کسی که با یک کله شخی ، سر خود را تا گرفت و آخ نگفت ... والله واعلم که چیزی از زبانش برآید!

فیض محمد زکریا : خیالم اعتمادت را از دست داده ای قوماندان صاحب!

طره بازخان : چیزی که من درین شب و روز دیده ام اگر تو ببینی به گپ من عقیده می کنی! شب ها شما می روید خانه های تان و من همرای چند محافظ و داکتر می مانیم ...درین پانزده شب و روز من و تو عبدالحکیم خان و میرزا شاه محمد یک لحظه از شکنجه وعذاب قاتل غافل نماندیم مگر نتیجه کار همان است که روز اول بود!

فیض محمد زکریا : الله نواز می گوید که قاتل از دیدن عبدالحکیم خان شوک زده می شود!

طره بازخان : من هم این را فهمیده ام ... قاتل یک دفعه طرف عبدالحکیم خان اشاره کرد و گفت که این نفر را نمان که دو و دشنام بدهد!

فیض محمد زکریا:… این گپ ها معنا ندارد ...گپ از دو و دشنام تیر است ... درجان لچ در حقش چه کار ها کردیم ... چیزی نگفت حالاچی؟

طره بازخان : بعد ازآن از هرطرف دو و دشنام را سخت کردیم که عکس العمل نشان بدهد ... دیدیم که به شنیدن بد و بیراه گفتن هم عادت کرد!

طره بازخان به اتاق شکنجه داخل می شود:

محافظ : صاحب هیج گپ نمی زند!

طره بازخان : تا کی نمی زند؟

محافظ : بسیار بد رگ است!

طره بازخان : ( به محافظ ) هزاره اصل است ... هزاره اصل ... مگر از بروت های تو هم نمی ترسد بچیم؟

محافظ : ( با خنده ) نی صاحب!

طره بازخان : کمک کن بچیم ... بگیر به حسابش برس!

محافظ : صاحب چند دفعه آزارش دادم ، به رویم تف کرد… بسته اش کردم و ناخون پایش را که با انبر کشیدم ... بسیار دو زد!

طره بازخان : ( اشاره به عبدالخالق ) آدمی که این طور کار کلان می کند به کار های خردی که تو در حقش می کنی، خبر هم نمی شود!

طره بازخان : زنجیر های داغ را درگردنش انداختی؟

محافظ : سه دفعه!

طره بازخان : ( از نزدیک درچشمان عبدالخالق می نگرد) دهانت را باز کن که امشب یک بلوک عسکر را سرت بالا می کنم! یک بلوک عسکر را سر خواهرت بالا می کنم که خودت به چشم ببینی و کیف کنی! ما را می شناسی؟

عبدالخالق : ( چشم ها را می بندد) از چندین پشت شما را می شناسم ...خوب می شناسم…
طره بازخان : رفیق هایت محمود و اسحق همه چیز را گفته اند وتو بیهوده اینجا جان سگ می کنی! محمود و اسحق رامی شناسی؟

عبدالخالق : صنفی هایم را می شناسم.

طره بازخان : صنفی هایت گفته اند که برایت کمک کردند .. اسحق بایسکل خود را برایت داد که تفتگچه را از خانه بیاوری و محمود پیش رویت ایستاده شد که در قتل کمک کند!

عبدالخالق : بایسکل را گرفتم ... تفنگچه را آوردم و هدف را زدم!

طره بازخان : بایسکل را که گرفتی ، به صاحبش گفتی؟

عبدالخالق: گفتم کاردارم ، کلید بایسکلت را بده ...

طره بازخان : دیگر هیچ؟

عبدالخالق : دیگر این که رفتم تفنگچه را آوردم و منتظر شدم!

طره بازخان : صاحب بایسکل چه گفت؟

عبدالخالق : صاحب بایسکل نفهمید که کجا رفتم و چه آوردم!

طره بازخان : مگر اسحق و محمود می گویند که درین کار با تو شریک بودند!

عبدالخالق : این که چه می گویند وتو چه شنیده ای ، به من تعلق ندارد!

الله نواز خان هندی و فیض محمد زکریا وارد می شوند:

فیض محمد زکریا : سر گپ آمده است؟

طره بازخان : همان گپ اولی است… تازه چیزی نیست! ( رو به محافظان و الله نواز خان هندی ) شروع می کنیم!

فیض محمد زکریا : کاسه روغن را روی منقل بگذارید!

طره بازخان : ( به محافظ ) سیخ داغ را پشت گردنش بچسپان !

فیض محمد زکریا : صحیح بسته اش نکرده ای!

الله نوازخان : محکم است ... بی غم باش!

محافظ : شور نده خود را ... حرام زاده !

الله نوازخان : پس نکن سیخ را ...خوب بگیر! زبانت را کمی چرخ بده ...

طره بازخان : پس کن که زیاد دود کرد!

فیض محمد زکریا : چه بوی گنده ای!

محافظ : والله اگر صدای خود را بکشد! باز کن چشمایت را !

طره بازخان : ( با قهر سوی محافظ) پس کن سیخ را از قات پایش مرده گاو ... ما در فکر چه هستیم و تو ریشخندی می کنی! بیرون برو دیوث! اوبچه!

دو محافظ دیگر به عبدالخالق نزدیک می شوند.

طره بازخان : کاسه روغن را بیاور!

الله نواز هندی : بگو که حرام می شوی ... یک چیزی بگو!

فیض محمد زکریا : روغن را سر رانهایش پاش بده!

طره بازخان : محکم بگیرید…

الله نواز هندی : کف از دهانش آمد!

محافظ : ( به محافظ دیگر) توعوض آن که به رویش تف کنی ... سر دست من تف کردی!

طره بازخان : بیاور کاسه را !

فیض محمد زکریا : صحیح داغ است؟

طره بازخان : بعد ازفشار زیاد، کمی صدا کشید… چشمهایت را باز کن ...

فیض محمد ذکریا : به تحریک کی شاه را کشتی؟

طره بازخان : بس کن ... می گوید که گپ می زند!

فیض محمد زکریا : صبر کنید… گپ می زند!

طره بازخان : بس کن او بچه ... کل جاهایش شارید!

فیض محمد زکریا : داغ کن ... روغن داغ کن !

طره بازخان : ( سر بیخ گوش عبدالخالق برده ) می گویی!؟ صحیح ... یک دقیقه ... حالا می گوید!

الله نوازخان : ( به تکرار گفته فیض محمد ذکریا) کی روانت کرد که شاه را بکش؟

عبدالخالق : دو نفر !

طره بازخان : دونفر ؟ کی و کی ؟

فیض محمد زکریا : زود بگو ...دو نفرکیست؟

عبدالخالق : سردار هاشم خان و سردار شاه محمود خان ... این ها می خواستند … نادر شاه را بکشند و به قدرت برسند. وظیفه این کار را من قبول دار شدم و حالا روی خود را به من نشان نمی دهند!

فیض محمد زکریا: ( با چشمان دریده به سوی طره بازخان ) چه می گوید؟

طره بازخان : ( به محافظان ) بیرون بروید!

الله نواز خان : گپ خراب شد!

فیض محمد زکریا : تو فکر کن چیزی نشنیده ای… چکش ومیخ را بیاور!

طره بازخان : نواز پایش را درزمین محکم کن!

الله نواز خان : برو ... بزن!

فیض محمد خان : میخ گور رفت در پشت پایش ... بس کن که از دهانش خون زرد و سرخ آمد!

طره بازخان : چه کنیم؟

فیض محمد زکریا : گپ کلان می شود!

طره بازخان : ناخون افگار را گیر کرد!

فیض محمد زکریا : این گپ اگر بیرون برآمد ... همه چیز خراب می شود…

طره بازخان : ( با اشاره به عبدالخالق ) پخته سرش کار شده ..

الله نوازخان : این گپ پیش از پیش برایش گفته شده که ... سرت زور آمد ... برادران شاه را قلمداد کن که گپ خرابتر شود!

فیض محمد زکریا : تا امر ثانی… معطل کنیم بهتر است!

صحنهء سوم

گروه بازجویان به دور میز نشسته اند.

شاه محمودخان : ( با نارضایی ) انتظار دیگری داشتم… پیش بینی این وضعیت آن هم به این شکل برای من محال بود. لااقل نقشه اصلی کارقاتل کم وبیش باید معلوم می شد… قاتل به شکل عجیبی خود را قفل و کلید کرده و ما پشت دروازه یک راز خطرناک قرار داریم). رو به فیض محمدذکریا ) وزیر صاحب معارف بفرمائید که دوسیه راچه گفته ، به دربار پیش کنیم؟ اگر قاتل چیزی از زبان بیرون نکرده ، رفیق ها و شرکایش چطور است؟ همه شان مگر از یک مادر زاده شده اند؟

فیض محمد زکریا : عرض کنم که این قضیه عمیقاَ شخصی معلوم می شود ... درست است که یک دسته نفر را به حیث همدست وشریک جرم گرفته ایم، مگر هیچیک شان به اندازه سر سوزن ... چه زیر شکنجه و چه از فشار گرسنه گی و تهدید به مرگ معلومات نمی دهند! گمان نمی کنم همه شان قسم کرده باشند که تا آخرین رمق حیات راز یگدیگر را برملا نکنند!

شاه محمود خان : قضیه شخصی چه معنا دارد؟ یک شخص به تنهایی چقدر انگیزه قوی دارد که بیاید روی حساب شخصی پادشاه مملکت را شهید کند؟ استدلال شما قابل قبول نیست. این گونه قتل هیچگاه شخصی وتصادفی نیست ... در عقب هر قتل سیاسی یک جریان سیاسی و یا چندین دسته وگروه وجود می داشته باشد… این که ما از زبان قاتل چیزی نگرفته ایم، دو طرفه باخته ایم. یکی این که شاه را از دست دادیم دوم این که در پیدا کردن منشاء گپ هم مغلوب شدیم .

طره بازخان همراه با میرزا شاه محمدخان وارد می شوند:

میرزا شاه محمدخان : اسحق ...رفیق قاتل بالاخره حاضر شده است راز قاتل را افشا کند!

فیض محمد زکریا: ( ازجا برمی خیزد) چطور؟

شاه محمودخان : ( روبه دیگران) شما بروید از نزدیک معلوم کنید!

میرزا شاه محمدخان : این یک نقطه تغییر است!

شاه محمودخان : اسحاق شیردل؟

فیض محمد زکریا : ( از اتاق تحقیق برمی گردد) اسحاق شیردل ... می گوید که مرا یک بار پیش عبدالخالق ببرید من هرچه را که میدانم رخ به رخ می گویم !

شاه محمودخان : ببریدش !

عبدالحکیم خان : گفتم که محافظان چهارپایی او را به اتاق عبدالخالق بیاورند!

عبدالغنی قلعه بیگی : چهار پایی مجرم را می آورند ... تشریف ببرید به اتاق تحقیق!
گروه بازجویان به اتاق تحقیق داخل می شوند:

الله نوازهندی : ( به سوی عبدالحکیم خان) شگاف پیدا شده؟

عبدالحکیم خان : این جا سنگ و چوب سر زبان می آید!

فیض محمد زکریا : ( با شوخی ) دیدی زور را ؟

الله نوازهندی : زور قالب ندارد ... مگر باش معلوم شود اصل گپ چه است؟

شاه محمود خان : شریک قاتل را بیاورید!

محافظان چهار پایی حامل اسحاق شیردل را به داخل می آورند. سکوت عمیق در اتاق می پیچد. میرزاشاه محمدخان به سوی اسحق شیردل می رود ومی گوید:

میرزا شاه محمدخان : این هم عبدالخالق رفیقت… گپ هایت را شروع کن!

اسحاق خان تن مضروب خود را کمی از روی چهارپایی بلند می کند و به سوی عبدالخالق می نگرد.

اسحاق خان : ( رو به عبدالخالق ) ای رفیق ناجوان ! تو که قصد انجام این کار را داشتی چرا صاف و پوست کنده، این راز را به ما نگفتی ؟ چرا به تنهایی عمل کردی ؟ اگر ما را شریک این راز می ساختی ( اشاره به گروه بازجویان ) تاحال هیچکدام ازین آدم های ظالم زنده نمی بود!

عبدالخالق : (با دریغ وتاسف ) راست می گویی رفیق ! هرچند برای انجام این کار لازم بود سری و شخصی عمل کنم اما ازین که شما را درین کار شریک نکردم ، عذر می خواهم!

شاه محمودخان : ( رو به دیگران ) چه می گوید؟

فیض محمدخان زکریا: ( دست خود را به دهان عبدالخالق می گذاردو به اسحاق خان نهیب می زند) چه می گویی؟ ساکت شو!

شاه محمودخان : من چه می شنوم؟

میرزا شاه محمدخان : ( به اسحاق خان ) این جا برای دعوا آمدی یا برای اقرار؟

اسحاق خان : ارمان من گفتن همین گپ به خالق بود… حالا هرچه از دست تان می آید، درحق من بکنید!

طره بازخان) : به محافظان ) چهارپایی را بیرون کنید!

شاه محمودخان : ( به سوی میرزا شاه محمدخان ) نتیجه؟

میرزاشاه محمدخان : ؟

فیض محمدزکریا : ( به طره بازخان) کار به کجا کشید؟

طره بازخان : پدر و مادر وخواهرش را پیش چشمش آوردیم، زدیم ، کندیم ... همان خرک همان درک!

شاه محمودخان : طره بازخان ... نفهمیدم ... چه نتیجه گرفتی؟

طره بازخان : شب تمام شب… ورثه قاتل را همرای خودش رو به رو کردیم ، چوب زدیم وتیل داغ کردیم و ( چیزهایی می گوید که دیگران نمی شنوند) و ... فایده نکرد!

میرزا شاه محمدخان : ( آهسته) صاحب ... چیزی که در توان بوده ، درین مدت به کارگرفته شده… سوزن کاری شد ...زیر قول هایش قوغ ماندیم ، در دست ها و پاهایش غیر از چند ناخون شکسته دیگری چیزی نمانده… یعنی اگر از طرف کسی تحریک شده بوده ... حتما معرفی می کرد!

الله نواز هندی : ( آهسته ) بیست روز است که از چهارپایی شور خورده نمی تواند!

شاه محمودخان : این که قاتل خودش تصمیم گرفته و شاه مملکت را کشته، از عقل به دور است! کشتن نفر اول ملک ، کار سر به خود نیست ... کار یک بچه خام هم نیست! شما هر چه می گویید عقل من راضی نمی شود… این را هم باور ندارم که قاتل درسن هجده و هفده بتواند رازی را که خبر دارد در زیر این قدر عذاب ودرد پیش خود نگاه کند!

فیض محمد زکریا : حالا ... تصمیم چه است؟

میرزاشاه محمدخان : فیصله آخری اعلان شود بهتر است!

شاه محمودخان : حکومت فیصله می کند ... ( رو به دیگران ) پس امیدی باقی نمانده؟ ما حداقل به خود چه جوابی داریم؟ درکدام کتابی نوشته شده که یک قاتل… آن هم درین سن وسال پادشاه را بکشد و هیچ چیز نتواند راز قتل را برملا کند!

ملتفت هستید چه می گویم؟ خیلی تلخ و عبرت انگیزاست!

طره بازخان : عرض دارم!

شاه محمودخان : ( دست خود را بلندمی کند) کوتوال ، کفایت می کند!

واز در بیرون میرود.

پرده می افتد.

ادامه دارد

پرده اول | پرده دوم | پرده سوم | پرده چهارم |

کار تصويری از بشیر بختياری

شما درجن درجن دیگران را می کشید

رزاق مأمون — 2012-11-14T13:56:00Z

بازیگران : سردار شاه محمودخان : سپه سالار ، وزیر حربیه

عبدالخالق هزاره : دانش آموز لیسه نجات

محمود خان : دانش آموز و رفیق عبدالخالق

محمداسحاق خان : ( شیردل ) دانش آموز و رفیق عبدالخالق

گروه تحقیق :

شریف خان کنری : سریاور پادشاه

عبدالغنی قلعه بیگی: سر عملهء ارگ شاهی

طره بازخان : قوماندان محبس کوتوالی

عبدالحکیم خان: قوماندان پلیس

فیض محمد خان زکریا : وزیر معارف

میرزا شاه محمد خان : رئیس ضبط احوالات .

الله نوازخان هندوستانی : از مقربان شاه

...و جلادان، پاسبانان ، تماشاگران و عابران

کار تصویری از بشیر بختیاری

پرده اول / پرده دوم / پرده سوم

پردهء چهارم

صحنهء نخست

سردار شاه محمود خان وزیر حربیه، برادر شاه مقتول ، دریک اتاق متصل به اتاق شکنجه در محبس کوتوالی ارگ شاهی عقب یک میز بزرگ که در میانه اتاق گذاشته شده ، نشسته است. انواع میوه ها روی میز است . کار تحقیق از قاتل نادر شاه تحت نظر سردار آغاز شده است. فیض محمد خان زکریا وزیر معارف در جناح راست طره بازخان کنار دروازه ، عبدالغنی قلعه بیگی و عبدالحکیم خان قوماندان پلیس پشت به دیوار، خاموش ایستاده اند و میرزا شاه محمد خان دم دست سردار، روی یک چوکی نشسته است .دروازه شکنجه گاه بسته است.

شاه محمود خان : ( با لحنی عادی رو به طره بازخان ) قاتل را معرفی کن!

طره بازخان : ( از روی یادداشت میخواند) عبدالخالق نام، قاتل اعلیحضرت دراصل هزاره است وبچه خوانده نبی خان چرخی بوده. درخاندان چرخی کلان شده ، به کمک همان ها پایش به مکتب نجات رسیده . پدرش خداداد ، کاکایش مولاداد است که از جوانی خادم خاص نبی خان بوده اند.

شاه محمود خان : در خاندان چرخی کلان شده؟ از چه وقت ها؟

طره بازخان : در همین خاندان تولد شده.

شاه محمود خان : پای این مردم ... از اول چطور به خانه نبی خان کشیده شده؟

طره بازخان : از سابق ... خداداد نام، پدرقاتل اصلا از ولایت ارزگان است ...چند وقتی در غزنی زنده گی کرده اند و از سال های سال به حیث نوکر خاندان چرخی کار کرده ... همین جا زن گرفته و جزء خاندان شده است.

شاه محمودخان : ( روبه فیض محمدخان ) زنش از خاندان چرخی است؟

فیض محمد ذکریا: نی هزاره است!

طره بازخان : زنش هم از جمله مستخدمین هزاره است ... که او هم در خانه چرخی زنده گی می کرده . این ها از وقت امیر عبدالرحمن خان در جمع نفری هزاره جات کوچانده شده و این طرف ها آمده اند… قربانعلی برادر این زن است که پیش از بندی شدن در شهر یخ آب فروشی داشته. بچه های مولاداد عبدالله و عبدالرحمن همراه با حفیظه خواهر نه ساله قاتل با جمله خاندانش درکوتوالی هستند!

شاه محمود خان : قاتل چند ساله است؟

طره بازخان : صنف یازده مکتب است ... سنش به هجده می رسد!

شاه محمود خان : پس ما از سوراخ خاندان چرخی گزیده شدیم ... قاتل را بیاورید!

عبدالحکیم خان و طره باز خان از دروازه شکنجه گاه به درون می روند و لحظه یی بعد عبدالخالق را می آورند.

شاه محمود خان : ( به قاتل نگاه می کند و زیر لب می گوید) لباس سپورتی هم پوشیده ای!

عبدالحکیم خان : فتبالر است!

طره بازخان : جمناستیک باز هم است!

غیر از صدای غل و زنجیر پیچیده به دست و پای عبدالخالق، همه چیز ساکت است.

شاه محمود خان : به تحریک کی اعلیحضرت را شهید کردی؟

عبدالخالق: ( آهسته) به تحریک خودم!

شاه محمود خان : از صدایت معلوم است ... تنها نیستی ! قواره ات می گوید که دستور از دیگران است . .. بعد ازین که اعلیحضرت را کشتی ، چه آرزویی داری ؟

عبدالخالق : آخرین آرزویم همین بود ... دیگر آرزویی ندارم!

شاه محمودخان : تنها این کار را کردی؟

عبدالخالق : فقط خودم !

شاه محمود خان : محال است آدم این کاررا به تنهایی بکند!

عبدالخالق : من به تنهایی توانستم به هدف برسم!

شاه محمودخان : معاون داشتی؟!

عبدالخالق : معاونم تفنگچه من بود!

شاه محمودخان: کدام تفنگچه!؟

عبدالخالق: همانی که شاه را به وسیله آن کشتم!

شاه محمود خان : تفنگچه را چه کسی برایت داد؟

عبدالخالق: تفنگچه از قدیم درخانه ما بود!

شاه محمود خان : صاحب اصلی اش کی بود؟

عبدالخالق: از سال ها پیش در گوشه یی افتاده بود… تا که من صاحبش شدم.

شاه محمودخان : درخانه نبی خان بود یا در خانه شما؟

عبدالخالق: در پسخانه ای که از همه ما بود!

شاه محمودخان : خوب ....( چند لحظه سکوت ) معاونت تفنگچه ات بود… هه؟ ( چند لحظه سکوت ) چیزی در لحن تو است که باید فهمیده شود .... اول بگو چرا این کار را کردی ؟

عبدالخالق : این کار از آرزوهایم بود ... اگر من نمی کردم ، کسان دیگری دیر یا زود این کار را می کردند.

شاه محمود خان : کسان دیگر کی ها اند؟

عبدالخالق : درین ملک نفر کم نیست!

شاه محمودخان : چرا باید این کار را می کردند؟

عبدالخالق : چرا شما درجن درجن دیگران را می کشید؟

شاه محمود خان : ( لبخندی خشک و عصبیت آمیزی برلیانش می روید) پس تو به خونخواهی کسانی که ما آن ها را کشته ایم، این کار را کرده ای؟

عبدالخالق: همین قدر کردم که از طرف خودم انتقام همه را بگیرم!

شاه محمودخان : مثلا در قدم اول انتقام چه کسانی را ؟

عبدالخالق : نام های کسانی را که درین سال ها، کشته و تباه کرده اید… پیش خود تان است!

شاه محمود خان : با کی ها مشورت کردی؟

عبدالخالق : باخودم!

شاه محمودخان : چرخی ها چطور؟

عبدالخالق : چرخی ها اگر کاره ای بودند خود شان پادشاه را می کشتند و حاجت من نبود!

شاه محمود خان : فکر پدرت بود؟

عبدالخالق : پیش از کشتن شاه ، پدرم را بندی کرده بودید!

فیض محمدزکریا: مولاداد هزاره کاکایش است!

شاه محمود خان: خادم نبی خان؟

شاه محمودخان : بلی !

شاه محمود خان : ( فکورانه ) مولاداد هزاره ... ( رو به طره باز خان ) ! مولاداد کلان کارهمین هاست هه؟ در اروپا چند باربه اعلیحضرت شهید هم بی احترامی کرده بود… پس این شخص برادر زاده اوست! ( رو به عبدالخالق ) مولاداد پیغام داد که اعلیحضرت را بزن؟

عبدالخالق : اگر مولاداد پیغامی می داشت ، انجام این کار به من نمی رسید، خودش مرد این کار می شد!

شاه محمودخان : حالا این مولاداد کجاست؟

عبدالخالق : زنده و مرده اش به شما معلوم است.

شاه محمودخان : چرا کاری نکردی که به چنگ نیفتی؟

عبدالخالق: این کار درآن جا شدنی نبود!

شاه محمودخان : می توانستی با یک گلوله خودت را هم بکشی!

عبدالخالق: تفنگچه ام بعد از چهار مرمی بند شد!

شاه محمودخان: وگرنه خودت را هم می زدی؟

عبدالخالق: اگر تفنگچه بند نمی شد، بعد از مطلب اصلی یک کاری می کردم!

شاه محمودخان : یعنی فکرش را کرده بودی؟

عبدالخالق : پیش بین بودم!

شاه محمودخان : ( آهسته به طره بازخان ) ببریدش!

طره بازخان عبدالخالق را به درون شکنجه گاه می کشد.

صحنهء دوم

عبدالخالق را در میانهء اتاق کلانی ایستاده کرده اند . وسایل شکنجه در گوشه و کنار پراکنده است. در یک گوشه، چوب های بیت کرکت، میخ و ریسمان به چشم می خورد. چکش های خورد و بزرگ ، قین وفانه و افزارهای تیل داغ را در پیشروی و گلوله های آهنی با دسته های چوبی و منقل آتش را در کنار آن چیده اند. طره باز خان با شخصی گپ می زند. میرزا شاه محمد خان هم سری به اتاق می زند و با کسی گپ می زند. الله نواز خان ظاهرا اولین بار است که به “دیدن “قاتل آمده است. عبدالخالق به نقطه یی به سوی دیوار چشم دوخته است. درین حال یک نفر تازه وارد سیخ آتشین را می گیرد و به سوی عبدالخالق می آید. شاه محمود خان با دیگران نشسته اند.

شاه محمودخان : حکیم خان آماده می باشی وقلمدادی ها را یکه یکه و فوری جمع می کنی!

عبدالحکیم خان : شهر و بازار کامل در قرنطین پلیس است ... قطعات منتظره هم حاضر!
میرزا شاه محمدخان به داخل می آید:

شاه محمود خان : ( روبه میرزا شاه محمدخان ) میرزا خان تو نام های خانواده های قلمدادی را سررشته می کنی ... و کسی از لست نماند!

میرزا شاه محمدخان : ( دستمال به دماغ گرفته) شکنجه شروع شده ... تا یک ساعت چیزهایی به دست می آید!

شاه محمود خان : ( دماغ خود را می چیند) بوی می آید... ( رو به الله نوازهندوستانی) دم دروازه باش!

فیض محمد زکریا: جریان استنطاق است!

شاه محمودخان : هر چه زود تر سرکلاوه پیدا شود، بهتراست!

فیض محمدزکریا : شدنی است!

شاه محمودخان : ازچه می گویی ؟ قاتل تا حال زبان باز کرده؟ چیزی گفته؟

فیض محمد زکریا: کمی وقت ضرورت دارد! ( رو به الله نواز) بوی چیست؟

عبدالحکیم خان : سیخ ... آتش گشته بوده ... دفعتا در گوشت بازویش که چخ شده ... بیهوشش کرده ...

شاه محمود خان : (روبه الله نوازخان ) بوی گوشت سوخته است!… وقت کافی داریم ...شدت غیر ضروری کار را معطل می کند… کوشش شود… نتیجه کار مطلوب باشد! داکتران هندی کجاستند؟ حاضر شان کنید!

فیض محمد زکریا : حاضر اند!

طره باز خان از اتاق شکنجه بیرون می آید:

عبدالغنی قلعه بیگی : چیزی است؟

طره بازخان: ( روبه شاه محمودخان ) می گوید هیچکسی درین کار با من همدست نیست… منکر است!

عبدالحکیم خان: کسی که این طور کار کلان می کند، کی به آسانی نرم می شود!؟

فیض محمدزکریا: هرچه بزنی ... پرسان کنی ... سر را پایین می گیرد و خاموش است!

شاه محمودخان : در شکنجه سروصدای آدم بلند می شود… شما شکنجه را از سیخ آتشی شروع کردید… بچه کم سن در اول حاجت به این چیزها ندارد…

طره بازخان : حالا به هوش آمده ... چوب زدن وانبر کاری نتیجه می دهد ... روی زخم ها نمک زدیم ...

فیض محمد زکریا: مقاومت می کند ... کله شخ است… ( روبه حکیم خان ) دیدی که درچوب زدن چشم های خود را پت می گیرد وخلاص ....آخ نمی گوید!

عبدالحکیم خان : فقط نالش می کند ...

شاه محمودخان با تلفن روی میز با کسی مشغول صحبت میشود.

الله نوازخان : ( آهسته با فیض محمد ذکریا مزاح می کند) بسیار تپیدی امروز فیض محمدخان !

فیض محمدزکریا : خدا ترا دیده که تا شام حاضر باش دم دروازه خواهد بودی !

الله نوازخان : طرف عبدالحکیم خان سیل کن !

فیض محمد زکریا: سرش چه آمده ؟

الله نواز خان : اگر طاقت نمی کردم ، پیش سردار صاحب ازخنده بی عزت می شدم !

فیض محمد زکریا : وظیفه تو ریشخندی است!

الله نوازخان : گوش کن . آهسته می گویم پیشترک ... قاتل از سیخ آتشی بیهوش نشد… حکیم خان رفت طرفش گفت ، دستت را بده ... او که دست خود را پیش کرد ، دوکلکش را یک جایی به انبرگرفت و پچق کرد… نفر لب هایش را کج کرد و شانه هایش از درد بلند شد… حکیم خان بیخ گوشش گفت سیل کن طرف من ...ببینم مرد هستی یا زن ...او سیل نکرد ... حکیم خان همینطور چشمش طرف قاتل بود که یکدم خون تیرک زد.... دست خود را که پس کرد، خون آستینش را چتل کرد. او هم ازقهر سیخ آتش را از سر منقل گرفت و نوک آن را از پشت تنبان درمادر زادی قاتل درون کرد و یک رنگ گفته می رفت که اول بگو مادرت را کی ....است؟ نفریک دم به زمین افتید!

فیض محمد زکریا: حالا وقت ریشخندی نیست ... گوش کن چه می گویند!

طره بازخان : ( به شاه محمودخان ) نتیجه کار نزدیک است!

شاه محمودخان : ( گوشی را می گذارد) دست چرخی ها باید درین کار دخیل باشد...سن وسال قاتل برای این کار کلان مناسب نیست…

الله نواز : غیر از چرخی ها مشت بسیاری از بدخواهان هم وا شدنی است… اول معلوم شود قاتل با کی ها آمد و رفت داشته ...

میرزا شاه محمدخان : ( به تازه گی از شکنجه گاه به مجلس برگشته )کسانی که بالفرض یک روز هم با قاتل دیده شده اند، در نظارت هستند! مقصد ما پیدا کردن سرمنشاء کار است!

شاه محمود خان : ( رو به عبدالحکیم) از بین نفری، چند تا را جدا کرده اید؟

عبدالحکیم خان : چهل پنجاه نفر جدا شده ... خویش و قوم و رفیق و شناخته های قاتل!

عبدالغنی قلعه بیگی : ( روبه عبدالحکیم خان ) در کوته قفلی یک یک نفر تقسیم شان کردیم!

شریف خان سریاور: تحقیقات شان شروع شود بهتر است…

طره بازخان : یاور صاحب راست می گوید! مجرم که بی پرسان در نظارت ماند، پسان چیزی از زبانش گرفته نمی شود!

شاه محمودخان: کار ها به ترتیب شود، که ما بفهمیم که اصلا با کی ها طرف هستیم!

میرزا شاه محمد خان واپس به شکنجه گاه می رود. طره بازخان و الله نواز هم به دنبالش می روند.

صحنه سوم

جلسه

گروه بازجویان به دور میز نشسته اند.

عبدالحکیم خان : ورثهء همدستان قاتل یک یک گرفتار شده اند.

شام محمودخان : ورثه ها را چه می کنی؟ ازخود قاتل چه به دست آمده؟ طره بازخان جواب بده!

طره بازخان : ( سوی دیگران نگاه می کند) قاتل به همه چیز اقرار دارد…

شریف خان : این اقرار به درد نمی خورد ... چیزی است که ما وشما آن را به چشم دیدیم و خودش هم منکر نیست!

شاه محمود خان : محرک باید پیدا شود… نفر چه می گوید؟ این قدر آدم محکم است؟ نام یک نفر را از زبانش بکشید ... کفایت می کند!

طره بازخان : سنگ هم باشد ... خواهد گفت به تحریک کی ها این کار را کرده!

عبدالحکیم خان : راست بگوییم فعلا دست ما خالیست!

شاه محمودخان : قضیه ازچه قرار است که ما بفهمیم چطور به مقصد برسیم!؟

طره بازخان : قاتل چوب کاری شده، بیخی سرپای ایستاده نمی شود… سیخ داغ هم استعمال شده ...تا حدی که بویش به این طرف رسید که شما هم فهمیدید… حکیم خان دوانگشتش را به انبر گرفت ... ناخونش هایش جدا شده ولی ...

عبدالحکیم خان : (خود را وسط حرف طره بازخان می اندازد) معلوم است که توان قاتل...در اول همین قدر است… از تاب وتوان ماند و چارپایی آورده ایم و داکتران پانسمانش می کنند!

شاه محمودخان : نتیجه؟

طره بازخان : گپ نمی زند ... دندان های خود را یچق می گیرد ... هر چه کنی ...خلاصه راز کلانی پیش خود دارد!

شاه محمودخان : عجب است! در سوال و جواب با من مثل بلبل گپ می زد، حالا گپ نمی زند؟

شریف خان سریاور : گپ های اولی خود را حالا هم می گوید ...مگر سوال کنی که محرکین خود را معرفی کن، همین قدر می گوید که محرک را نمی شناسم ... خودم محرک بودم و خودم همه کار را کردم .بعد از آن هرچه سرش بیاری به یک سنگ یا چوب تبدیل می شود.

فیض محمدزکریا : ( نیم نگاهی به الله نواز خان می اندازد) مصلحت این است که باید قاتل شوک نبیند ... نرمش ...رویه خوب پیش بگیریم ... نتیجه پیدا می شود!

شاه محمودخان : فیض محمدخان راست می گوید...عصبانیت فایده ندارد ...دم گرفته کارکنید! اگر حساب عصبانیت باشد هیچکس به اندازه من عصبانی نیست ... گلیم ماتم درخانواده ما هموار است اما می دانم که هر کار، ولو اندک به سنجش و حوصله ضرورت دارد!

فیض محمد زکریا: به فکر من باید برای فعلا کار سر هم دوسیه های قاتل شروع شود… قاتل نفر اصلی است و طبعاَ یکی دو روز طاقت می کند… مگر رفیق ها و نفر های ارتباطی اش زود زبان خود را باز می کنند.

شریف خان یاور: پشنهاد وزیر صاحب معقول است ...

شاه محمود خان : ( نگاه به فهرستt(محمودخان و اسحق خان کیستند؟

طره بازخان : صنفی های قاتل هستند… این ها رفیق های نزدیک قاتل هستند و بسیاری وقت ها یکجا گشت وگذار می کردند.

میرزا شاه محمدخان : این دو نفر از صبح زیر تحقیقات گرفته شده!

شریف خان سریاور: چیزی به دست آمده؟

میرزاشاه محمدخان : چیزی باشد عاجل راپور می دهند!

شاه محمودخان : ( به فیض محمدخان ) فعلا شما به هیچکسی خود سر چیزی نگویید ... به جواب محرر انیس بگویید هر چه لازم دیده شد ... فرستاده می شود!

فیض محمدزکریا : محرر انیس به خاطر آوازه های مردم درخواست کرده که یک چیزی من حیث دفع آوازه ها چاپ شود!

شاه محمود خان : فهمیدم ... حالا وقتش نیست ... خودتان می گویید دست تان خالیست ... به اخبار چه می دهید؟

فیض محمد زکریا: تحقیقات ناشده ورثه را گرفتید؟

عبدالحکیم خان : برای آسانی کار، فعلا خویش وقوم و دوستان شان را جمع کردیم که بعداَ دست پاچه نشویم!

عبدالغنی قلعه بیگی : محبوسین از همدیگر جدا اند.

شاه محمودخان : کمبود جای در محبس زنانه ... برطرف شده؟

عبدالحکیم خان : از اول ترتیبات گرفته بودیم!

شاه محمودخان : ( رو به میرزا شاه محمدخان و طره بازخان) نفرایی که درین لست است،
خود شان اقرار کرده اند که همدست قاتل اند یا این که شما سرشان شک دارید؟

عبدالحکیم خان : مخبرین ضبط احوالات ، این نفر ها را که در روز شهادت اعلیحضرت درصحنه هم حاضر بودند، به حیث آدم های همراز قاتل می شناسند… تحقیقات پلیس هم تقریباَ مشابه راپور های استخبارات است .

شاه محمودخان : ( به لست نگاه می کند) میرسید قاسم خان؟

طره بازخان : سرمنشاء این گپ ها شخص ... میر است!

شاه محمودخان : شخص معین معارف؟

فیض محمدزکریا : در لست طره بازخان و میرزا محمدشاه خان نامش آمده مگر معلوم نیست که در فقره دست دارد یا ندارد!

شریف خان سریاور: میر از قدیم سردسته همین رقم بلوا ها بوده!

شاه محمودخان : غیر از خویش وقوم قاتل و چند نفر چرخی ها ... آدم های شناخته شده ... دربین شان کیست ؟

عبدالحکیم خان : مولوی محمد ایوب خان معاون مکتب نجات است.

شاه محمودخان: ( راست به سوی فیض محمدخان ذکریا نگاه می کند) مولوی ایوب همان نیست که یکی دو دفعه شفاعت خواهی همین دسته را کرده بود؟

فیض محمدزکریا : خودش است!

شاه محمود خان : خوب ... فیصله ما همین که فعلا شدت شکنجه سر قاتل کم شود. یکی دو روز همرایش طریق دیگری پیش گرفته شود ... رقمی شود که خیال کند اگر شریک های خود را نام بگیرد، جزایش کم می شود ... نان و آب هم برایش برسانید… موضوع دیگر این که ... نفر های را که زیاد اشتباهی هستند، که با قاتل نزدیکی دارند و از راز هایش خبر دارند ... زیر تحقیقات جدی بگیرید… باید از یک جایی اصل قضیه درز کند ... بعد از آن کار به آسانی پیش می رود .

صحنه تاریک می شود.

پرده میافتد

تبدیلی والیان؛ اصلاحی نیست انتخاباتی است

رزاق مأمون — 2012-09-20T18:30:00Z

متأسفانه اصلاحات با خشن ترین چهره وعواقب خویش خواهد آمد که حتی کاربه جایی بکشد که بخشی ازمردم به همین فسادکاران کنونی شکرکنند.

تبدیلی ده والی ولایات، به معنی عزل وبازخواست از دورۀ کار آن ها نیست. شماری از والیان برکنارشده، به کتگوری نسل میلیونرهای جدید تیم حاکم بدل شده اند وقراری که نزدیکان شان می گویند، «خسته» هم شده بودند. حالا نوبت یک سفارت یا وزارت یا یک ریاست مستقل است که «چندصباحی» را درکابل بگذرانند. البته فشاربالای مثلت ( کرزی، فهیم وخلیلی) ازسوی «برادران» منتظر وابسته به حلقات حاکم زیاد شده بود وحتی تقاضا های سرراست وصریح ازسوی گروپ جدید مطرح می شد که «اگرآسیاب پدری هم باشد بازهم کاربه نوبت باید باشد.» حالا به وعده وفا شد و«نوبت» به گروه منتظران رسید تا برای تیم ارگ مشکلات داخلی خلق نشود. این تبدیلی های انتخاباتی وپیشاپیش است. برخی والیان عزل شده درمدیریت سری کارزارانتخاباتی مانند منشی مجید ازبغلان چندان به درد بخور نبودند. والیان دیگرازجمله گلاب منگل (هلمند) خود خیال دارند به ریاست جمهوری کاندیدا شوند وبا حلقات رقیب ازجمله علی احمد جلالی وفاروق وردک ودکتراحمدزی رگ ورشته دارند.

رفیع فردوس از کارکنان مطبوعاتی ریاست جمهوری «طبق معمول» مدعی شد که رئیس جمهور با این کار به وعده هایش برای آوردن اصلاحات وفا کرده است. اصلاحات اگرهمین گونه باشد، همان مقررات بدون اصلاحات بهتر ازین است. حالا تا جا به جایی والیان جدید، مصارف سیرصعودی می گیرد؛ گروه های بادیگاردها تازه ظهور می کنند؛ موترهای ضدگلوله و ده ها گونه آرایش های تشریفاتی دیگرجنبه عملی به خود می گیرد که نخستین فایده اش، ایجاد گروه های جدیدی از متملقان، فاسدان، معامله گران ودلالان خواهد بود. دلالان تازه دم با دلالان وابسته به تیم والیان سابق به جان هم می افتند وهی محشری ازبی نظمی تأسف بار به راه می افتد.

همه این مشکلات به خاطر این است که سیستم وسامانه قانونمند، ناشکن وملی وجود ندارد تا با رفتن یک نفر، کل دستگاه به هم نخورد.

فایده این «اصلاحات» آن است که ابتداء سازوکار تشکیلاتی امور درولایات به شکل منفی تا وسر شده وتیم های والیان پیشین بیکارمی شوند و چون اسلحه دارند تا نصب درکدام بخش دیگر، خود شان به حکومت های سیار تبدیل می شوند. بستگان وخویشان والیان جدید هجوم می آورند و چون هیچ کس به هیچ چیزی پاسخگو نیست، همان روال فاسد وخود سرقبلی، به شیوه دیگری مداومت می یابد. اصلاحات آن است تا از صورت کار، فساد، ضایعات، حق تلفی ها، غاصب گری ها و جور ومظالم مسئولان درپرتو قانون بازخواست صورت گیرد و خلافکاران به پنجه قانون داده شوند همان قانونی که هنوز روی کاغذ است. اصلاحات این نیست که یکی را ازین جا بگیر، به جای بهتری عزوامتیاز بده. از ریش بکن به بروت بچسبان. اصلاحات، دادن فرصت برای میلیونرشدن نیست.

این یک نوع جا به جایی کارتن ها از یک محل به محل دیگر است. مهم آن است که درون ومحتوای کارتن های تصفیه شود و مواد مصالح سود رسان ومثبت درکارتن های خالی تعبیه شود. اصلاحات آن است تا 900 میلیون دالر دزدیده شده کابل بانک حصول شود. مسئولان معرفی ومحاکمه شوند. پرونده های بزرگ انبارشده درسارنوالی وریاست مبارزه با ارتشاء وفساد اداری به طورعلنی بررسی شده و صد ها تن ازاعضای ارشدتیم حاکم به دادگاه معرفی شوند و به مردم نشان داده شود که اصلاحات این بار جدی است.

هم اکنون پول تاوان شده کابل بانک بارسنگینی بربودجه ملی شده است. آقایان، هیچ کسی با این صحنه سازی های دروغ، گول نمی خورد. منتظرحوادث باشید که اصلاحات خودش بیاید. متأسفانه اصلاحات با خشن ترین چهره وعواقب خویش خواهد آمد که حتی کاربه جایی بکشد که بخشی ازمردم به همین فسادکاران کنونی شکرکنند. بن بست درروند اصلاحات، به اعمال قهرآمیز زمینه سازی می کند.

تاریخ نگون سرشت افغانستان همین گونه است که همیشه مردم مجبور می شوند یاد «کفن کش های قدیم» را گرامی بدارند.