https://www.kabulpress.org/ [en]Kabul Press? is a critical, independent, multilingual platform publishing uncensored, creative journalism in Hazaragi, Dari, Persian, and English. It amplifies underrepresented voices, challenges dominant narratives, and defends human rights and democracy, with a focus on the Hazara genocide and the struggles of stateless nations.[fa]کابل پرس رسانه ای آزاد و انتقادی است که بدون سانسور به زبان های هزاره گی، دری و پارسی منتشر می شود. کابل پرس با چالش روایت های غالب، صداهای سرکوب شده را برجسته کرده و با دفاع از حقوق بشر و دموکراسی، بر نسل کشی هزاره و رنج ملت های بدون دولت تمرکز می کند.[/multi] fa SPIP - www.spip.net https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L144xH41/siteon0-0acbd.png?1769345167 https://www.kabulpress.org/ 41 144 https://mail.bamyanpress.com/article402.html https://mail.bamyanpress.com/article402.html 2007-07-03T18:16:29Z text/html fa لطيف نظري <p>آنچه در پي مي‌آيد نوشته‌اي است كه با نگاه انتقادي به عملكرد كهنه گرايان و ائتلاف سيستماتيك آنان دربرابرداكتر سپنتا پرداخته است. ارايه تحليل جامعه شناختي از ساختار فكري و نظام اجتماعي كهنه گرايان و شيوه تربيت سياسي عناصر كهنه‌گرا چارچوب اصلي مقاله را تشكيل مي‌دهد. نويسنده بر اين باور است كه نقد يك روند يا يك مجموعه سياسي هرگز به مفهوم دشمني با آن نيست بلكه چنانچه به صورت علمي، ضعف‌ها و آسيب‌هاي آن تذكر داده شود، فرجام آن، رشد و اعتلا خواهد بود. بنابراين، نقد، يكنوع آسيب شناسي و ترميم نقايص به (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L150xH133/arton402-76cb1.jpg?1769405623' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='133' alt="" /> <div class='rss_chapo'><p>آنچه در پي مي‌آيد نوشته‌اي است كه با نگاه انتقادي به عملكرد كهنه گرايان و ائتلاف سيستماتيك آنان دربرابرداكتر سپنتا پرداخته است. ارايه تحليل جامعه شناختي از ساختار فكري و نظام اجتماعي كهنه گرايان و شيوه تربيت سياسي عناصر كهنه‌گرا چارچوب اصلي مقاله را تشكيل مي‌دهد. نويسنده بر اين باور است كه نقد يك روند يا يك مجموعه سياسي هرگز به مفهوم دشمني با آن نيست بلكه چنانچه به صورت علمي، ضعف‌ها و آسيب‌هاي آن تذكر داده شود، فرجام آن، رشد و اعتلا خواهد بود. بنابراين، نقد، يكنوع آسيب شناسي و ترميم نقايص به شمار مي‌رود.</p></div> <div class='rss_texte'><p><strong>طليعه</strong></p> <p>آنچه در پي مي‌آيد نوشته‌اي است كه با نگاه انتقادي به عملكرد كهنه گرايان و ائتلاف سيستماتيك آنان دربرابرداكتر سپنتا پرداخته است. ارايه تحليل جامعه شناختي از ساختار فكري و نظام اجتماعي كهنه گرايان و شيوه تربيت سياسي عناصر كهنه‌گرا چارچوب اصلي مقاله را تشكيل مي‌دهد. نويسنده بر اين باور است كه نقد يك روند يا يك مجموعه سياسي هرگز به مفهوم دشمني با آن نيست بلكه چنانچه به صورت علمي، ضعف‌ها و آسيب‌هاي آن تذكر داده شود، فرجام آن، رشد و اعتلا خواهد بود. بنابراين، نقد، يكنوع آسيب شناسي و ترميم نقايص به شمار مي‌رود.</p> <p><strong>تاملاتي جامعه شناختي پيرامون عقلانيت ونو سازي ونقش منفي واپسگرايان</strong></p> <p>ماكس وبر جامعه شناس آلماني با تبيين ريشه‌هاي ظهور سرمايه‌داري و عوامل مؤثر و تشكيل دهندة نظام سرمايه‌داري در مغرب زمين، توسعه يافتگي و صنعتي شدن جوامع غربي را تبيين نموده و بر زنده‌گي عقلاني انسان در جامعه تأكيد مي‌نمايد. عقلاني شدن به اين معني است كه قدرت به ميزان زيادي از دست رهبران سياسي سنتي خارج شده و در اختيار نظام ديوان سالاري و سازمان‌هاي رسمي كه تبلور عقلانيت‌اند، قرار گيرد.</p> <p>به نظر ماكس وبر، اقتدار سنتي و فرهمند، اشكالي از اقتدار هستند كه پيش از تحقق اقتدار عقلاني در جوامع عقب‌مانده و غير صنعتي متداول بوده و حاكميت دارند. وبر، در اثر معروف خود "اخلاق پروتستان و روح سرمايه‌داري" اين نكته را گوشزد مي‌كند كه محقق شدن نظام سرمايه داري در مغرب زمين نيازمند روحيه‌اي خاص و به عبارتي، زمينه‌اي اخلاقي، رواني، اجتماعي و فرهنگي ويژه‌اي بوده كه جوامع غربي با همراه شدن با چنين زمينه و روحية خاص توانسته‌اند به نظام سرمايه‌داري و در فرجام جامعه‌اي صنعتي دست يابند.</p> <p>بنابراين، اگر با ديد جامعه شناختي وبري به نوسازي توجه كنيم، نوسازي با فرايند عقلانيت و عقلاني شدن جوامع ارتباط تنگاتنگي پيدا مي‌كند؛ زيرا در اين رهيافت، نوسازي و تجدد، حاصل عقلاني شدن جوامع انگاشته مي‌شود. نوگرايي يك خصلت اجتماعي ساختار يافته از رهگذر پويش‌هاي دنيوي شدن، عقلاني شدن و روشنگرايي است.</p> <p>جامعه افغانستان كه تازه در مسير توسعه و نوسازي قدم مي‌گذارد و مي‌رود تا عقلانيت را به مرور در ساختار سياسي و اجتماعي خود نهادينه سازد، و به تعبيري، نوعي اقتدار عقلاني را دست كم براي فرداي خود به ارمغان آورد، اكنون كهنه گراياني را در پيش چشم خود نظاره مي‌كند كه رهاورد آن، جز يأس و نااميدي چيز ديگري نيست. كهنه گرايان در حال حاضر به مثابه يك جبهه سياسي جديد با سطح دانش بسيار پايين و اغراض خاص كه در موارد متعدد، ناقض منافع ملي است ظهور نموده است. ولسي جرگه به جاي اين كه پيشگام عرصه‌هاي نوسازي و اقتدار عقلاني جامعه باشد، مغاير با فلسفه وجودي خود، به پايگاه سياسي مخالفان رئيس جمهور و تيم وي تبديل شده است. در واقع افراد مشخصي در مجلس نماينده‌گان با بهره‌برداري از احساسات پاك و شريف وكلاي مردم، پارلمان را به عنوان سنگر سياسي خود اختيار نموده است.</p> <p>در راستاي همين اهداف بود كه حدود چند هفته قبل، پارلمان در يك اقدام شتاب‌زده و فرايند پيچيده، پرابهام و مشكوك، وزيران عودت مهاجرين و امور خارجه را به دليل كوتاهي در امر اخراج مهاجرين از ايران مورد استيضاح و سلب صلاحيت قرار دادند. كارشناسان و حقوق دانان از همان آغاز، اقدام پارلمان را دربارة وزير خارجه مورد نقد قرار دادند و اين تصميم سياسي را از لحاظ قانوني، غير قابل قبول خواندندودلايل ذيل را ارايه كردند:1. مطابق بند سوم ماده 92 قانون اساسي، استيضاح وزراء بايد با دليل موجه و منطقي همراه بوده و از صراحت و شفافيت لازم برخوردار باشد. در حالي كه دلايل استيضاح كننده‌گان براي حقوق‌دانان و ناظران بي طرف غير قابل قبول دانسته شده است؛ زيرا مسأله اخراج مهاجرين با كار وزير خارجه ربط اساسي و قانوني ندارد. افزون بر اين، وزير خارجه تا جايي كه به وي مربوط مي‌شد، تلاش مضاعف را به خرج داده است. چرا كه داكتر سپنتا در سفر اخير به تهران از اخراج جمعي افغان‌ها توسط پوليس ايران و سخت‌گيري اين كشور نسبت به مهاجران افغان، شديداً انتقاد نمود.</p> <p>در همين راستا به خاطر جلوگيري از اخراج بي‌روية مهاجرين افغان فاقد مدرك از ايران، سفير ايران به وزارت امور خارجه فراخوانده شد و سخنگوي وزارت خارجه رفتار ايران را مغاير حسن همجواري و بهره‌برداري سياسي مقامات ايراني از مهاجرين اعلام كرد.</p> <p>2. بسياري از كارشناسان مسايل سياسي و حقوقي اين پرسش را مطرح كردتدكه مسأله اخراج افغان‌ها از ايران موضوع تازه‌اي نيست بلكه يك روند سابقه‌دار است كه از گذشته دور تا به حال با شدت و ضعف جريان داشته است. بنابراين سؤال اين است كه اگر انگيزه سياسي در كار نيست، چرا پارلمان طي دو سال گذشته اين مسأله را طرح و بررسي نكرده است؟به علاوه، بر اين نكته نيز بايد دقت كرد كه اصولا تعهدنامه بازگشت مهاجران افغان از ايران را داكتر عبدالله وزير خارجه پيشين با مقامات ايراني امضا كرده است نه وزير خارجه فعلي.</p> <p>. از آن جايي كه بر اساس فقره اول ماده 64 قانون اساسي، پاسداري و صيانت از قانون اساسي و اجراي درست آن از صلاحيت‌ها و وظايف رييس جمهور است، آقاي كرزي از همان آغاز مانند بسياري از حقوق‌دانان و ناظران مستقل، روند مشكوك استيضاح وزير خارجه را به ستره محكمه واگذار كرد تا پس از بررسي دقيق، رأي نهايي را صادر نمايد. در فرجام پس از سه هفته تدقيق و بررسي همه جانبه، ستره محكمه رأي به ابقاي وزير و تداوم كار وي داد. تأييد صلاحيت وزير خارجه از سوي دادگاه عالي افغانستان، مغاير بودن رأي پارلمان با قانون اساسي و آيين‌نامه داخلي مجلس نماينده‌گان را به همگان گوشزد كرد. هر چند پيش از آن حقوق دانان و كارشناسان نيز استيضاح وزير خارجه را ناشي از انگيزه سياسي و فاقد وجهه قانوني دانسته بودند.</p> <p>پس از تأييد صلاحيت وزير خارجه از سوي ستره محكمه به عنوان عالي‌ترين نهاد قضايي كشور، زمزمه‌هايي آشكار شد كه آقاي قانوني مصمم است تا به نماينده‌گي‌هاي سياسي و شوراي امنيت سازمان ملل و برخي سازمان‌هاي بين‌المللي طي مكتوبي، غيرقانوني بودن ادامة كار وزير خارجه را تبليغ كند. اين تصميم كه بسيار مضحك به نظر جلوه مي‌نمود تعجب همگان را برانگيخت. زيرا نامه‌نگاري به نماينده‌گي‌هاي سياسي، ملل متحد و نهادهاي بين المللي از وظايف و صلاحيت‌هاي وزارت امور خارجه است. به نظر مي‌رسد ناآشنايي آقاي قانوني با قانون و وظايف پارلمان و نيز بي‌اطلاعي يا كم اطلاعي ايشان از حقوق بين‌الملل و روابط بين الملل موجب چنين تصميماتي شده باشد.</p> <p>به هر تقدير،‌ آنچه آقاي قانوني وهمفكران وي بايد متوجه باشند چند نكته به شرح ذيل است:</p> <p>الف) ستره محكمه به مثابه عالي‌ترين نهاد قضايي كشور از اعتبار خاصي برخوردار است. رأي صادره از جانب اين نهاد، رأي نهايي بوده و مخالفت با آن نوعي نافرماني در برابر قانون را نشان مي‌دهد.</p> <p>ب) اصولاً رئيس جمهور كرزي از همان آغاز مي‌توانست طبق اختيارات و صلاحيت‌هايي كه در قانون اساسي براي وي پيش‌بيني شده است، مسأله استيضاح و رأي عدم اعتماد را به دلايل مختلف هم‌چون: مقتضيات زمان و ايجابات مصالح ملي و بين‌المللي، بي‌ارتباط بودن قضيه مهاجرين از نظر اجرايي به وزارت خارجه، غير منطقي بودن دلايل استيضاح كنندگان و ملوث بودن با انگيزه‌هاي سياسي، مردود اعلان كند.</p> <p>ج) وقتي رئيس جمهور مسأله استيضاح را به ستره محكمه واگذار كرد و رأي نهايي اعلان شد ديگر كسي از نظر قانوني حق ندارد با آن مخالفت نمايد. زيرا رئيس جمهور كرزي، رئيس هر سه قوه است و توسط مردم با كسب آراي در حدود شصت درصد و تأييد جامعه جهاني و سازمان ملل متحد برگزيده شده است. اشتباه عده‌اي اين است كه فكر مي‌كنند آقاي كرزي تنها رياست قوه مجريه را به عهده دارد، در حالي كه رئيس جمهور به عنوان شخص اول مملكت رياست هر سه قوه را در حقيقت از اين نظر كه رئيس دولت مي‌باشد متولي مي‌باشد. رئيس جمهور از همان آغاز يعني پس از ختم جلسه روز شنبه پارلمان، داكتر سپنتا را به تداوم كار در وزارت خارجه دعوت كرد. اين در حالي است كه در همان زمان نيز آقاي قانوني مخالفت خود را با حكم رئيس جمهور اعلان كرد.</p> <p>اين نوع مخالفت‌هاوتهاجم هاي سيستماتيك بعدي در قالب مقاله‏، ‏مصاحبه و...عليه وزارت خارجه ناشي از مدنيت ناپذيري يا نافرماني ضد مدني برخي بازيگران سياسي ماست كه هرگز به محدودة كاري، صلاحيت‌ها و وظايف و اختيارات خود دقت نظر ندارند و نمي‌توانند درك دقيقي از موقعيت خويشتن و رقبا و زعماي مملكت داشته باشند. اين گونه نافرماني‌ها در شرايط كنوني به هيچ وجه پاسخگو نيست و طليعة بسيار شومي است براي آينده و فرداي سياسي اين بازيگران.</p> <p>اگر تيم كهنه گراي مجلس نماينده‌گان به ويژه آقاي قانوني به عنوان رئيس اين جرگه، از توانايي حقوقي لازم و سطح دانش مورد نياز براي اعضاي قوه مقننه بهره‌مند مي‌بودند از اول مرتكب چنين خطاي حقوقي نمي‌شدند و انگيزه‌هاي سياسي را در مباحث حقوقي دخالت نمي‌دادند. اين نكته يك مسأله را به ما گوشزد مي‌كند كه بهتر است براي ارتقاي سطح دانش نماينده‌گان، تدابيري اتخاذ شود تا آنان با فراگيري مباحث لازم به ويژه در موضوعات سياسي و حقوقي از همسويي با طيف كهنه گرا اجتناب ورزند و از اين پس بتوانند تصميم‌هاي معقول‌تري اتخاذ كنند ودر نتيجه به حيثيت پارلمان افغانستان هر روز لطمه وارد نكنند.</p> <p>تصميمات شتاب زده و فاقد وجهه حقوقي پارلمان در مورد استيضاح وزير خارجه سبب شد تا روشنفكران، توده‌ها، سازمان ملل و جامعه جهاني از همان آغاز در برابر اين مسأله واكنش نشان دهند و عملكرد مجلس را فاقد وجهة قانوني و عقلاني تفسير نمايند. در همين راستا، ادارين اداواردز سخنگوي يوناما در كابل اعلام كرد: "نظر يوناما اين است كه قانون اساسي افغانستان به پارلمان صلاحيت سرزنش كردن و يا دادن رأي عدم اعتماد را داده است. اما قانون اساسي مشخصاً به پارلمان اين حق را نمي‌دهد كه وزيران را بركنار كند. فقط رئيس جمهور حق بر كنار كردن وزراي كابينه را دارد." ( بي بي سي، دوشنبه 21 مه 2007 )</p> <p><strong>نتيجه گيري</strong></p> <p>خطاي سياسي و حقوقي شوراي ملي به ويژه مجلس نماينده‌گان تحت تاثير عوامل كهنه گرا در استيضاح داكتر سپنتا كه از خوشنام‌ترين، صادق‌ترين و شايسته‌ترين وزراي كابينه دولت منتخب رئيس جمهور كرزي مي‌باشد، نشان داد كه هنوز جناح كهنه گرا با قاعده بازي در دنياي سياست و منطق حقوقي و قوانين پارلماني ناآشنا است. بيشتر اعضاي اين تيم حتي از فهم منافع خود و منافع ديگر بازيگران، تجزيه و تحليل درستي ندارند. زيرا در صورتي مي‌توان به فهم منافع خود و ديگران توسل جست كه احساسات و هيجانات در حداقل و محاسبه و عقلانيت در اوج خود قرار داشته باشد. غلبه احساس در فرايند فهم پديده‌ها، فقدان توجه به رقابت سالم و يادگيري،سطح نازل فرهنگي نسبت به فرهنگ و تمدن زمانه و مشكل پردازش مبتني بر منافع ملي از جمله ويژه‌گي‌هاي كهنه گرايان افغانستان در حال حاضربه شمار مي‌رود.</p> <p>برخي عناصرواپسگرا بويژه شماري ازكهنه گرايان حاضر در مجلس نماينده‌گان كه در تمام طول زمام داري سنتي و عشيره‌اي، توسط تحسين كننده‌گان و تأييد كننده‌گان قومي و گروهي احاطه شده بودند، در حال حاضر نيز نمي‌توانند به لحاظ رواني، سلامتي لازم را داشته باشند تا به صورت نرمال و بر اساس تعادل ميان واقعيت‌ها و مقدورات، شوراي ملي را مديريت نمايند. افزون بر اين، تضاد در منافع، اختلافات قابل توجه فكري، جهل سياسي و وابستگي‌هاي بيروني برخي افراد مدعي قدرت در داخل شورا و بيرون از آن حاكي از آن است كه برخي كشورهاي همسايه نهايت بهره‌برداري در تعميق حضور خود در كشور را به كار خواهد بست. اين مسأله وقتي به صورت عيني برجسته مي‌شود كه بدانيم زبان ديپلوماسي افغانستان در دورة داكتر سپنتا نسبت به مداخلات پيدا و پنهان كشورهاي همسايه بسيار صريح، شفاف و پر قدرت بوده است.</p> <p>بنابراين، بعيد است در آينده نزديك، فرهنگ سياسي دموكراتيك ميان افراد و گروه‌هاي كهنه گراي مدعي قدرت در پارلمان كشور ظهور كند و مجلس به يك سيستم سياسي ـ حقوقي با ثبات، مشروع، قاعده‌مند و قابل پيش‌بيني تبديل گردد. زيرا تربيت سياسي برخي حلقات حاضر در شوراي ملي با روند تغييرات دموكراتيك كاملا ناسازگاري دارد. هنوز چهره‌هاي شاخص اين تيم در مجلس نماينده‌گان و بيرون ازآن به يك تعريف دراز مدت از منافع ملي دست نيافته و ثبات فلسفي در افكار و رفتار خود را به نمايش نگذاشته‌اند.</p> <p>فقدان اجماع سياسي در مورد منافع ملي، اعتقاد به سنت‌هاي سركوب‌گرايانه و فقدان سنت مدني سهم دهي در تصميم گيري از جمله متغيرهايي هستند كه روند تحول كيفي كشور را آهسته و زمينه دخالت خارجي را فراهم مي‌كنند. در مجموع بايد گفت كه از نظر جامعه شناختي در حال حاضر برخي افراد بهره‌مند از نوعي اقتدار سنتي در جبهه كهنه گرا به شقاق سياسي بيش از پيش اهتمام دارندو اين در حالي است كه چالش اساسي در شرايط حاضر، نهادينه كردن صلح در كشور است كه پيامدهاي مهم نظري و سياسي براي ماتريس فلسفي و ژئوپلتيك كشور در برخواهد داشت.</p> <p>در يك جمع بندي كوتاه، جبهه كهنه گرايان را مي‌توان با خصيصه‌هايي چون نا آشنايي بيشتر اعضا با جوهر قوانين مدني، سطح نازل فرهنگي،جمود فكري، باورمندي به سيستم متغلب سياسي وفقدان انديشه ورزي‌هاي نظام يافته سياسي- حقوقي توصيف كرد. ويژه گي‌هاي مزبور كه در رهيافت جامعه شناسي سياسي از مولفه‌هاي انحطاط به شمار مي‌روند، موجب سلب اعتماد مردم نسبت به اين دسته شده است.در حال حاضر هر چند نمي توان منكر افراد روشنفكر وآگاه نسبت به فرهنگ وتمدن زمانه در خانه ي ملت شد اما بايد تذكر داد كه شمار اين افراد بسيار اندك است ونمي توانند روي بدنه ي اصلي وساختار شورا اثر گذار باشند ودر نهايت، مانع كشاكش‌هاي سياسي وفرقه اي در درون پارلمان شوند .</p> <p>حركت سياسي اين مجموعه وتهاجم سيستماتيك عليه وزير خارجه نوگرا، ناشي از جوانه‌هاي زوال وانحطاط تيم كهنه گرا همراه باآشفتگي و نابساماني فكري اين طيف است. از جمله مي توان به پروژه از قبل طراحي شده استيضاح وزير خارجه توسط همين دسته اشاره داشت كه واكنش‌هايي وسيع را درسطح كشور از مقام رياست جمهوري گرفته تا اقشار مختلف اجتماعي وجامعه بين الملل پديد آورد، ودر فرجام، با راي دادگاه عالي، موجب كاهش اعتبار پارلمان كشور در نزد مردم افغانستان وجامعه جهاني گرديد.</p> <p>عملكرد كهنه گرايان از آن نظر مورد نقد قشر تحصيل كرده ، نهاد‌هاي مدني، توده‌هاي عدالت خواه و نو گرايان مسلمان قرار گرفته است كه اين تهاجم سياسي عليه سياستمداري صورت مي‌پذيرد كه نماد نسل روشن فكر و طلايه دار انديشه ترقي خواهي در افغانستان پساطالبانيزم محسوب مي‌گردد. اين در حالي است كه مهاجمان سياسي نوعًا از كهنه گراياني است كه به دليل مشاركت و مديريت جنگ‌هاي داخلي و توليد بحران‌هاي قومي از طرف سازمان ديده‌بان حقوق بشر متهم به نقض گسترده حقوق بشر گرديده وعاملان شكنجه‌هاي خاموش و مرگ‌هاي در سكوت معرفي شده‌اند.</p> <p>افزون بر اين، شماري از رهبران سنتي كهنه گرا به راه و روش‌ها و قالب‌هاي تحليلي سنتي خود عادت كرده‌اند و حاضر به پذيرش ترتيبات نو و اتخاذ روش‌ها و به كارگيري الفاظ جديد نيستند.</p> <p>آنان بدون توجه به تحولات بيروني و صرفاً با نگاه‌هاي دروني و ذهني به مسايل مي‌نگرند. اتخاذ اين شيوه‌هاي كهنه كه به دهه 1950 ميلادي (دوره استقلال خواهي و استعمارزدايي) تعلق دارند امروز نه تنها كارآمد نبوده، بلكه به ضرر منافع ملي افغانستان مي‌باشد. فقدان آماده‌گي براي تغيير در دوره‌اي كه سرعت تحولات تنها به طور نمادين با سرعت نور قابل محاسبه است، به نفع جامعة افغاني كه به شدت نيازمند تحول است، نمي‌باشد.</p> <p>فارابي فيلسوف نامور در بحث مدينه فاضله و غيرفاضله اين گونه افراد را "نوابت" يعني عناصر فناپذير كه شامل ترتيب و نظم نمي‌شوند مي‌نامد. از نظر فارابي اين اشخاص از مدنيت بي‌بهره‌اند و نمي‌توانند پايبند مدينه و اصول مدني باشند و از اين رو، طرز تفكر و اجتماعات آنان نيز مدني تلقي نمي‌شود. (حاتم قادري، انديشه‌هاي سياسي در اسلام و ايران، ص 149 ـ 150)</p> <p>به هر تقدير نكته حايز اهميت آن است كه فراموش نكنيم كه مديريت كارآمد جمعيت 25 ـ 30 ميليون نفري كشور، نوعي تعامل معقول با جهان را مي‌طلبد. براساس واقعيت‌هاي سياست بين‌الملل، چه ما علاقه‌مند باشيم و يا نباشيم توان توليدي و اقتصادي، جايگاه كشورها را در سطوح قدرت بين‌المللي مشخص مي‌كند. به اين ترتيب، كشور ما به يك استراتيژي چندجانبه با جهان به ويژه دنياي غرب نياز دارد. طراحي اين استراتيژي نسبت به غرب محتاج انسان‌هاي تنومند تئوريك است كه هم به حساسيت‌هاي داخلي آشنا و هم به واقعيت‌هاي بين‌المللي واقف باشند و در عين حال، افزايش سطح كيفيت زنده‌گي مردم افغانستان مهم‌ترين دغدغه وي باشد. داكتر سپنتا با شناخت كافي از شرايط منطقه و جهان، دقيقاً در همين راستا گام برداشته و برمي‌دارد.</p> <p>هم‌چنين وزارت خارجه مصمم است تا شبكه تصميم‌گيري كشور علمي‌تر شود. زيرا به كار گرفتن و سهيم كردن نيروهاي علمي، تخصصي و فكري خود بهترين منبع دفع تهديدات خارجي و سامان‌يابي اوضاع داخلي است. به علاوه داكتر سپنتا و همكاران مدير و مدبر وي با آگاهي كامل از ويژه‌گي‌هاي عصر جهاني‌شدن و كمّي و تكنولوژيك شدن مديريت سياسي در ميان حتي كشورهاي در حال توسعه، استراتيژي ملي مكتوب را در حوزه سياست خارجي تدوين نموده به گونه‌اي كه مباني نظري و عملكرد وزارت خارجه كشور در طول يك سال گذشته مي‌تواند راهنمايي‌ها، نمونه رفتارها و قطب‌نماهاي متعددي را پيش‌روي سياست مداران حال و آيندة ما قرار دهد.</p> <p>آينده ميان مدت افغانستان با وجود داكتر سپنتا در رأس تصميم‌سازي سياسي بسيار اميدوار كننده است مشروط به اين‌كه ثبات سياسي ميان گروه‌هاي قدرت برقرار شده و شبكه تصميم‌گيري در ساير وزارت‌خانه‌ها نيز علمي‌تر شود. در اين راستا سطوح فعاليت وزارت خارجه مي‌تواند مبنا و الگويي براي ساير شبكه‌ها و وزارت‌خانه‌ها باشد. درك عيني و صحيح از وقايع و تحولات در سياست‌گذاري‌ها و مديريت كشور از دلايل عمده توفيقات وزارت خارجه طي يك سال گذشته است.</p> <p>توجه به اين نكته نيز حايز اهميت است كه بدانيم تفكر و عمل سياسي در افغانستان هميشه يك پديده كوتاه مدت بوده است. بهترين روش براي ايجاد ثبات و جلوگيري از تهديد، نگاه دراز مدت به تفكر و عمل سياسي در كشور است. توفيقات داكتر سپنتا دقيقاً در همين موضوع نهفته است. زيرا تمامي رفتارها و سياست‌گذاري‌هاي كشور طي يك سال گذشته با نگاه بلند‌مدت صورت پذيرفته و وقت قابل توجهي از رجال سياسي كشور در حوزه سياست خارجي، صرف ايجاد قاعده جهت تأمين منافع بلندمدت كشور گرديده است.</p> <p>با توجه به شرايط منحصر به فرد افغانستان و موقعيت ويژه سياسي آن، نگاه‌هاي كوتاه مدت با قاعده بازي و ماتريس 100 به صفر كه رهبران سنتي از آن بهره مي‌گيرند، به نفع كشور و منافع عامه مردم افغانستان نيست. حتي در روابط انسان‌ها، نگاه دراز مدت به سخن، رفتار و واكنش، نوعي خويشتن‌داري و فهم متقابل ايجاد مي‌كند. علاوه بر آنچه ذكر شد، ملاك تمامي سياست‌گذاري‌هاي خارجي كشور در دورة داكتر سپنتا، افزايش سطح استاندارد و كيفيت زنده‌گي مردم افغانستان بوده است. به اين ترتيب افغانستان در حوزه سياست خارجي به سمت طراحي افقي عقلايي در حركت است كه اميد مي‌رود طي سال‌هاي آتيه شاهد پيشرفت‌هاي چشمگيري در اين حوزه باشيم.</p> <p>اين كه چرا هنوز كهنه‌گرايان با وزير خارجه اصلاح‌طلب به مثابه يك روشنفكر آزاده، ملي و ترقي‌خواه مخالفت مي‌كنند بدان علت است كه تمكين به حقيقت، توانايي، رواداري و بزرگي مي‌طلبد.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article391.html https://mail.bamyanpress.com/article391.html 2007-06-29T20:26:00Z text/html fa لطيف نظري <p>حقوق بشر انساني‌ترين پديدة مدرن است. در حقوق بشر، انسان فارغ از هر رنگ و نژاد و زبان و تنها به اعتبار انسان بودن محترم است. به سخن ديگر، حقوق بشر چون به انسان به عنوان انسان مي‌نگرد و حقوق او را بررسي و صيانت مي‌كند، بنابراين حق مداراست. <br class='autobr' /> حقوق بشر انساني‌ترين پديدة مدرن است. در حقوق بشر، انسان فارغ از هر رنگ و نژاد و زبان و تنها به اعتبار انسان بودن محترم است. به سخن ديگر، حقوق بشر چون به انسان به عنوان انسان مي‌نگرد و حقوق او را بررسي و صيانت مي‌كند، بنابراين حق مداراست. <br class='autobr' /> حقوق بشر در (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L150xH149/arton391-d763a.jpg?1769405623' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='149' alt="" /> <div class='rss_chapo'><p>حقوق بشر انساني‌ترين پديدة مدرن است. در حقوق بشر، انسان فارغ از هر رنگ و نژاد و زبان و تنها به اعتبار انسان بودن محترم است. به سخن ديگر، حقوق بشر چون به انسان به عنوان انسان مي‌نگرد و حقوق او را بررسي و صيانت مي‌كند، بنابراين حق مداراست.</p></div> <div class='rss_texte'><p>حقوق بشر انساني‌ترين پديدة مدرن است. در حقوق بشر، انسان فارغ از هر رنگ و نژاد و زبان و تنها به اعتبار انسان بودن محترم است. به سخن ديگر، حقوق بشر چون به انسان به عنوان انسان مي‌نگرد و حقوق او را بررسي و صيانت مي‌كند، بنابراين حق مداراست.</p> <p>حقوق بشر در شرايطي كاملاً انساني پديد آمد و بر پايه عقلانيت بشر به بار نشست و كشورهاي مختلف با تفاوت نگرش آن را چون ضرورتي انكار ناپذير پذيرفتند. در واقع حقوق بشر، روشي است تا "انسان" پاسداري شود و حرمت او محفوظ بماند. برابري و مساوات انسان‌ها مهم‌ترين دستاوردي است كه عقلانيت مدرن در شكل معرفتي بدان راه يافته و آن را در نظام حقوقي تعريف كرده است و هر چه مي‌گذرد بر انباشته آن افزوده مي‌شود.</p> <p>با وجود اهتمام جهاني به مقولة حقوق بشر سوگمندانه بايد اعتراف كرد كه ملت ما طي سه دهه جنگ و خشونت سياسي ـ اجتماعي، خاطرات بسيار تلخي از نقض گستردة حقوق بشر دارند. زماني كه حادثه يازده سپتامبر پيش آمد و نظام مدنيت ستيز طالبان توسط مردم افغانستان و جامعه بين‌المللي برچيده شد و به عبارتي پس از آن كه افغان‌ها از سه دهه جنگ به ستوه آمدند و خسته بر ويرانه‌ها زانو زدند و سرنوشت تراژيك خود را نگريستند، تنها روشي كه مي‌توانست ميثاقي براي همه افغان‌ها فارغ از همه تفاوت‌ها باشد، حقوق بشر بود.</p> <p>به اين ترتيب، زماني كه نشست تاريخي "بن" سرنوشت نو افغان‌ها را رقم مي‌زد، كلية گروه‌هاي سياسي و قومي ذي دخل در قضاياي سياسي افغانستان متعهد شدند تا حقوق بشر، را به مثابه روشي براي صلح و امنيت به كار گيرند . در اين راستا و به منظور بهبود و ارتقاي وضعيت حقوق بشر كميسيون مستقل حقوق بشر پديد آمد تا نيازهاي نوين را پاسخ‌گويي كند و تعاملات نو و سازنده را در جامعة استبداد زدة افغاني سامان دهد.</p> <p>از آن پس تاكنون وزارت امور خارجه كشور تلاش كرده تا در مباحثات حقوق بشري حضور مثبت داشته باشد. اين روند تا شكل‌گيري دولت منتخب و آمدن تغييرات در سطح رهبري وزارت هم‌چنان تداوم يافت. با قرار گرفتن داكتر سپنتا بر مسند وزارت به عنوان چهرة انسان‌مدار و باورمند به ايدة حقوق بشر، بخش ويژة حقوق بشر در وزارت امور خارجه بيش از هر زمان ديگر فعال شد و مباحثات جدي در زمينه حضور قوي و مشاركت فعال افغانستان در موضوعات مرتبط با حقوق بشري در سطح منطقه و جهان پي‌گيري شد.</p> <p>در همين راستا، مديريت حقوق بشر و امور بين‌المللي زنان مستقر در وزارت امور خارجه سمينار "حقوق بشر از ديدگاه اسلام" را در 5 جون 2006 با شركت كارشناسان مسايل اسلامي و حقوق بشري از كشورهاي كويت، ماليزيا، ايران و كارشناسان و علماي ديني افغانستان برگزار كرد. در اين همايش علمي، كارشناسان افغان و غير افغان پيرامون موضوع حقوق بشر از منظر اسلام به سخنراني، بحث و تبادل نظر پرداختند.</p> <p>افزون بر اين، مديريت نام برده به منظور پروژه گزارش دهي افغانستان درباره ميثاق‌هاي بين‌المللي حقوق بشر يك تيم كاري مركب از نماينده‌گان 13 وزارت و رياست‌هاي لوي حارنوالي، ستره محكمه، احصائيه مركزي، اداره حفاظت از محيط زيست و كميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان تشكيل داده است تا پس از گذراندن سه دوره آموزش‌هاي لازم در مورد كنوانسيون‌ها و شيوه‌هاي گزارش‌دهي، به جمع آوري و تنظيم گزارش افغانستان در مورد حقوق بشر، سهم بگيرند.</p> <p>هم‌چنين مديريت حقوق بشر زمينة بازديد گزارشگران ويژه سازمان ملل متحد در مورد شكنجه، تجليل از روز 10 دسمبر ـ روز جهاني حقوق بشر ـ و طرح آموزش مأموران نماينده‌گي‌هاي افغانستان در خارج از كشور در مورد مسايل مهاجران و مبارزه با قاچاق انسان را در سال 1385 فراهم ساخته و كارهاي مهمي را در حوزه‌هاي نام‌برده به انجام رسانده است.</p> <p>همين‌طور اين مديريت در تنظيم مجلس شوراي زنان آمريكا و افغانستان، هماهنگي و تنظيم بازديد رسمي هيأت كنوانسيون رفع هر نوع تبعيض عليه زنان CEDAW به افغانستان و در كميسيون‌هاي مسايل حقوق بشر و زنان مشاركت فعال داشته است. وزارت امور خارجه افغانستان به دليل باورمندي خاص به كرامت انساني و انديشة حقوق بشر، در مورد قطعنامه‌هاي مختلف در ارتباط با وضعيت حقوق بشر، موضع‌گيري شفاف و صريح داشته است كه با استقبال جامعه بين‌المللي و سازمان‌ها و نهادهاي فعال در زمينه حقوق بشر روبه‌رو شده است.</p> <p>وزارت خارجه هم چنين در انعكاس رويه‌هاي تساهل و تسامح و روند روبه‌رشد پلوراليستي در جامعة افغاني تلاش‌هاي خوبي از خود نشان داده است. در عين حال در سطح داخلي نيز براي تقويت حقوق بشر و رويه‌هاي مردمي متناسب با جوامع مدني مدرن تلاش كرده و از اين نظر در بهبود چهره بين‌المللي افغانستان نقش موثري ايفا كرده است.</p> <p>در سطح خارجي، حضور فعالانه در روند حل و فصل حوزه‌هاي مشترك نگراني بين‌المللي از جمله مبارزه جهاني با خشونت عليه زنان و اطفال و نيز تداوم تلاش‌هاي اعتمادساز در زمينه‌هايي نظير مبارزه با بي‌عدالتي و جلوگيري از نقض حقوق اقليت‌هاي قومي و مذهبي از جمله كوشش‌ها و راهكارهاي عملي وزارت خارجه به منظور جلوگيري از منزوي شدن دوبارة افغانستان در عرصة بين‌المللي است.</p> <p>در نهايت مي‌توان گفت كه برنامه حقوق بشر، بخش مهمي از ملاحظات خود در حوزه سياست خارجي را به زمينه‌سازي براي تمهيد اقدامات مؤثر جهت جلوگيري از تضعيف جايگاه كشور در صحنه جهاني اختصاص داده است. به عبارت ديگر، تلاش "مديريت حقوق بشر و امور بين‌المللي زنان" وزارت امور خارجه، بهبود وضعيت حقوق بشر در سطح داخلي و ارتقاي جايگاه كشور در مناسبات و معادلات بين‌المللي است.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article367.html https://mail.bamyanpress.com/article367.html 2007-06-24T01:17:00Z text/html fa لطيف نظري <p>در افغانستان همانند بسياري از كشورهاي توسعه نيافته، زنان هيچ‌گاه نقشي قابل توجه در فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي نداشته است. پس از سقوط طالبان نيز كوشش‌هاي بسيار اندكي در جهت مشاركت منصفانه و عادلانه زن در عرصه سياست و حكومت صورت گرفت كه نتايج حاصله از اين نوع تلاش‌ها هرگز نمي‌تواند درمان درد بي‌مهري و بي‌عدالتي نسبت به زن در جامعه افغانستان باشد. <br class='autobr' /> در افغانستان همانند بسياري از كشورهاي توسعه نيافته، زنان هيچ‌گاه نقشي قابل توجه در فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي نداشته است. پس از سقوط طالبان نيز (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L150xH118/arton367-92394.jpg?1769405623' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='118' alt="" /> <div class='rss_chapo'><p>در افغانستان همانند بسياري از كشورهاي توسعه نيافته، زنان هيچ‌گاه نقشي قابل توجه در فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي نداشته است. پس از سقوط طالبان نيز كوشش‌هاي بسيار اندكي در جهت مشاركت منصفانه و عادلانه زن در عرصه سياست و حكومت صورت گرفت كه نتايج حاصله از اين نوع تلاش‌ها هرگز نمي‌تواند درمان درد بي‌مهري و بي‌عدالتي نسبت به زن در جامعه افغانستان باشد.</p></div> <div class='rss_texte'><p>در افغانستان همانند بسياري از كشورهاي توسعه نيافته، زنان هيچ‌گاه نقشي قابل توجه در فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي نداشته است. پس از سقوط طالبان نيز كوشش‌هاي بسيار اندكي در جهت مشاركت منصفانه و عادلانه زن در عرصه سياست و حكومت صورت گرفت كه نتايج حاصله از اين نوع تلاش‌ها هرگز نمي‌تواند درمان درد بي‌مهري و بي‌عدالتي نسبت به زن در جامعه افغانستان باشد.</p> <p>عدم حضور و ظهور زنان در عرصه‌هاي مختلف اجتماع معلول عوامل مختلفي است كه هنوز مانع حضور فعال، قوي و پيشرو زن افغان مي‌گردند. اين عدم حضور كه براي زنان نتيجه‌اي جز ركود فكري و فرهنگي در پي نداشته، فرهنگ عمومي جامعه را نيز دچار انحطاط، ركود و سكون كرده است. به نظر مي‌رسد تا زماني كه باورهاي عمومي و فرهنگي جامعه نسبت به زن و نقش و جايگاه زن اصلاح نشود، جامعه مسير ترقي، پيشرفت و تعالي را طي نخواهد كرد.</p> <p>بنابراين، تكاپوي روشنفكران دردمند جامعه بايد بر اين نقطه متمركز باشد كه نگرشي نو را در جامعه نسبت به زن خلق نمايند. افزون بر اين، ترسيم جايگاه والاي زن در مكتب اسلام و نحوة آگاهي به حقوق پنهان شده او در طول تاريخ نيز از اهميت به سزايي برخوردار است. باورهاي فرهنگي در افغانستان ريشه در دين، شرايط جغرافيايي، تحولات تاريخي، قومي ـ عشيره‌اي و ملي دارد.</p> <p>بنابراين تا زماني كه منشأ ايجاد باور در جامعه اصلاح نشود و در نتيجه تا باورهاي عمومي جامعه ناصواب و آميخته با خرافات، انحرافات و كج‌بيني باشد، رفتارهاي مناسب و در خور اعتلا نسبت به قشر زنان در جامعه بروز نخواهد كرد.</p> <p>اصلاح نگرش جامعه نسبت به شخصيت زن، مستلزم آن است كه باورهاي حاكم بر رفتار جامعه را بازسازي و اصلاح نماييم. اين مسأله عملي نخواهد شد، مگر اين كه منشأ ايجاد باورها در جامعه اصلاح شود. به اين ترتيب بايد گفت تا برداشت‌هاي غلط ديني در جامعه افغاني نسبت به زن اصلاح نشود، روحيه زنان افغان متعالي نخواهد شد و اين قشر به خود باوري و اعتماد به نفس به عنوان موجودي كه سازنده نسل فرداي افغانستان هستند، دست نخواهند يافت.</p> <p>وزارت خارجه با درك مشكلات مطروحه، به سهم خود مي‌كوشد تا باورهاي عمومي جامعه را به حدي برساند كه باور كند زن نقش بزرگي در سياست و اجتماع دارد و مي‌تواند از عهده موضوعات خطير و ظريف مرتبط با سياست خارجي و امور ديپلوماسي با موفقيت برآيد. بدين منظور طي يك سال گذشته شماري از خانم‌ها كه از دانشكده‌هاي حقوق و علوم سياسي فارغ التحصيل شده‌اند، از طريق رقابت علمي و آزمون، جذب وزارت امور خارجه گرديده‌اند. همين‌طور عده‌اي نيز بر اساس شايستگي و تخصص در نماينده‌گي‌هاي خارج از كشور به عنوان ديپلومات تقرر حاصل كرده‌اند.</p> <p>تلاش وزارت امور خارجه به منظور ارتقاي جايگاه زنان در تصميم‌گيري‌هاي سياسي بر كسي پوشيده نيست. در حال حاضر كارمندان زن در وزارت امور خارجه در مركز و نماينده‌گي‌هاي داخل 34 نفر و در نماينده‌گي‌هاي سياسي خارج از كشور 20 نفر مي‌باشند. هم‌چنين شاه دخت اينديا، سفير افتخاري فرهنگي افغانستان در اروپا مي‌باشد. هر چند تعداد زنان ديپلومات نسبت به مردان در حد نازل قرار دارد؛ اما با توجه به ساختار مردسالار جامعة افغاني و با در نظر داشت محروميت‌هاي تاريخي اين قشر، مي‌توان وضعيت حاضر را دستاوردي مهم براي دستگاه ديپلوماتيك كشور برشمرد.</p> <p>تلاش وزارت خارجه بر تغيير نگرش جامعه نسبت به بانوان و ايجاد اعتماد به نفس در آنان استوار است. در همين راستا در 17 حوت 1385 در سالون تشريفات وزارت امور خارجه از روز جهاني زن تجليل به عمل آمد.</p> <p>داكتر سپنتا وزير امورخارجه ضمن اظهار مسرت و ابراز تبريك به عموم زنان جهان بويژه زنان زجر ديدة افغانستان طي صحبتي در تجليل از اين روز مهم چنين گفت: "بزرگداشت از اين روز نبايد صرفاً جنبه نمادين داشته؛ بلكه بايد هدف عمده آن تلاش جمعي به خاطر همبستگي انسان‌ها و تحكيم صلح و انسانيت باشد." (ماهنامه ستوري، س 1، ش 8، حوت 1385، ص 27.) وي با تصريح اين مسأله كه بيشترين آسيب ديدگان فقر، جنگها و مهاجرتها زنان‌اند، آرزو برد تا زنان در مقابل پديده‌هايي چون ظلم، جنگ و خشونت محافظت شده و به مثابه انسان در پرتو مفاهيمي چون انسانيت، حقوق بشر و ارزشهاي دين اسلام به حقوق شان دست يابند.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article345.html https://mail.bamyanpress.com/article345.html 2007-06-18T21:13:56Z text/html fa لطيف نظري <p>دو اصل عدالت و شايسته سالاري، گم شدة افغانستان است. بسياري از مشكلات و نارسايي‌هاي كنوني محصول عدم شايستگي و بي‌عدالتي‌هاي گذشته است. در حوزه سياست خارجي و وزارت امور خارجه نيز در بسياري موارد در گذشته با بي عدالتي و فقدان شايسته سالاري در اداره مواجه بوده‌ايم. شيوة نامطلوب و به دور از عدالت متوليان پيشين وزارت امور خارجه نسبت به برخي اقوام و كارمندان وزارت امور خارجه ناقض حق آنان در تعيين سرنوشت‌شان تلقي شده و انديشة مشاركت ملي را خدشه‌دار ساخته بود. <br class='autobr' /> داكتر سپنتا؛ الگوي موفق در فرايند (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L150xH149/arton345-77ab4.jpg?1769405624' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='149' alt="" /> <div class='rss_chapo'><p>دو اصل عدالت و شايسته سالاري، گم شدة افغانستان است. بسياري از مشكلات و نارسايي‌هاي كنوني محصول عدم شايستگي و بي‌عدالتي‌هاي گذشته است. در حوزه سياست خارجي و وزارت امور خارجه نيز در بسياري موارد در گذشته با بي عدالتي و فقدان شايسته سالاري در اداره مواجه بوده‌ايم. شيوة نامطلوب و به دور از عدالت متوليان پيشين وزارت امور خارجه نسبت به برخي اقوام و كارمندان وزارت امور خارجه ناقض حق آنان در تعيين سرنوشت‌شان تلقي شده و انديشة مشاركت ملي را خدشه‌دار ساخته بود.</p></div> <div class='rss_texte'><p>داكتر سپنتا؛ الگوي موفق در فرايند اصلاحات در وزارت خارجه</p> <p>با تاكيد بر مؤلفه‌هاي عدالت‌ورزي و شايسته‌سالاري</p> <p>لطيف نظري</p> <p>دو اصل عدالت و شايسته سالاري، گم شدة افغانستان است. بسياري از مشكلات و نارسايي‌هاي كنوني محصول عدم شايستگي و بي‌عدالتي‌هاي گذشته است. در حوزه سياست خارجي و وزارت امور خارجه نيز در بسياري موارد در گذشته با بي عدالتي و فقدان شايسته سالاري در اداره مواجه بوده‌ايم. شيوة نامطلوب و به دور از عدالت متوليان پيشين وزارت امور خارجه نسبت به برخي اقوام و كارمندان وزارت امور خارجه ناقض حق آنان در تعيين سرنوشت‌شان تلقي شده و انديشة مشاركت ملي را خدشه‌دار ساخته بود.</p> <p>با گام نهادن داكتر سپنتا در حوزه سياست خارجي هم‌چنان كه از وي انتظار مي‌رفت تغيير اساسي در شيوة برخورد با كارمندان داخل وزارت و جلب و جذب افراد بيرون از وزارت رونما گرديد. او توانست تغييرات بنيادين را در وزارت امور خارجه پديد آورد كه در اين ميان مسائل مربوط به عدالت مداري و شايسته سالاري جايگاه خاصي دارد.</p> <p>در حال حاضر وزارت امور خارجه افغانستان چهره متكثر ملي را به تصوير مي‌كشد و نخبگان كلية اقوام حضور خود را در وزارت امور خارجه و حوزه سياست‌گذاري خارجي احساس مي‌كنند. اين مسأله در جامعة افغانستان به دليل عشيره‌اي بودن جامعه، از اهميت فراوان برخوردار است و موجب مي‌شود تا بسياري از حساسيت‌هاي سياسي و اجتماعي تقليل يابد.</p> <p>برخورد انحصار گرايانه و عاري از عدالت و شايستگي در جلب و جذب افراد براي افغانستان عاملي تهديدآميز محسوب مي‌شود و منافع ملي را مورد تهديد قرار مي‌دهد. بر اين اساس، زماني كه داكتر سپنتا به عنوان وزير در وزارت امور خارجه تعيين شد، چشم‌ها به سوي او دوخته شد تا با آغاز روند اصلاحات در وزارت امور خارجه و بازنگري عميق در شيوه‌هاي پيشين، بتواند بنياد يك ادارة سالم و به دور از تبعيض را ايجاد نمايد.</p> <p>تعقيب شيوة عدالت محوري و شايسته سالاري در عزل و نصب افراد يكي از افتخارات وزارت خارجه افغانستان در دورة جديد به شمار مي‌رود. اسلوب نصب افراد در پست‌هاي مختلف وزارت امور خارجه و تقرري‌هاي كارمندان در نماينده‌گي‌هاي سياسي نوعاً بر بنيادهايي قرار دارد كه تكميل كننده يك سيستم عدالت مدار و شايسته سالار به حساب مي‌آيد.</p> <p>اين حقيقت بنيادين بر فلسفه سياسي‌اي استوار است كه به موجب آن شايسته سالاري و توسعه دستگاه ديپلوماسي پديدارهايي جدايي ناپذير و به هم پيوسته‌اند. در قلب سياست خارجي افغانستان اين فرض وجود دارد كه دستگاه سياست گذاري خارجي كشور از رهگذر جذب افراد متخصص و توان‌مند بايد خود را در برابر تهاجمات سياسي و تدريجي نظام‌هايي كه مي‌كوشند نظام نوپاي دموكراتيك افغانستان را بر اندازند و يا تضعيف نمايند، حفظ كند.</p> <p>بر مبناي اين فرض، شيوة جذب افراد در داخل وزارت امور خارجه و منصوب نمودن آنان در نماينده‌گي‌هاي ديپلوماتيك بر بنياد اصل شايستگي و تخصص صورت مي‌گيرد تا آنان بتوانند از طريق توسعه روابط نيك با دولت‌هاي مقيم، مانع تخريب چهرة نظام سياسي كشور در محافل بين‌المللي گردند. در واقع اين مرحله از حيات بين‌المللي افغانستان مشحون از چالش‌ها و پيچ و خم‌هاست و تعريف جايگاه افغانستان در دنياي جهاني شده، از اهميت به سزايي برخوردار است. از اين رو ريختن طرحي نو براي اداره روابط خارجي كشور و انتصاب افراد توانا و كارشناس در مراكز تصميم‌گيري، بسيار مهم و پرارزش مي‌باشد.</p> <p>در اين راستا وزارت خارجه كشور به دور از نگرش‌هاي سمتي، گروهي، تنظيمي، زباني و قومي عمل كرده و تنها معيار شايسته‌گي، درك و لياقت افراد را مد نظر قرار داده است. البته نمي‌توان منكر مشكلات حتي در حوزه توجه به "اصل شايسته سالاري" بود؛ اما بايد به اين نكته نيز دقت كرد كه نمي‌توان كلية نقايص و آسيب‌هاي برجا مانده از چند دهه را در طول يك سال بر طرف ساخت. آنچه حايز اهميت است اين نكته است كه اراده جدي براي تعقيب سياست شايسته سالاري و عدالت محوري در وزارت خارجه وجود دارد.</p> <p>در راستاي تداوم همين پاليسي، داكتر سپنتا شمار قابل توجهي از سفيران افغانستان را كه بعضاً بيش از ده سال در خارج سپري كرده بودند و كسي جرأت تغيير و تبديل آنان را نداشتند در مركز فراخواند و به جاي آنان سفراي جديد را منصوب كرد. اين مهم مورد توجه مردم افغانستان و حلقات روشنفكر كشور قرار گرفت. زيرا سفارت خانه‌هاي افغانستان براي نخستين بار است كه از سلطة افراد خاص كه بعضاً تغيير ناپذير شده بودند، خارج مي‌گردد و مردم افغانستان احساس مي‌كنند كه وزارت خارجه كشور بازتاب دهنده آمال و آرزوهاي ديرين كلية شهروندان اين سرزمين است.</p> <p>وزارت خارجه به منظور تحقق عدالت، بيش از هشتاد كارمند وزارت را كه سال‌ها از نظر افتاده بودند، به نماينده‌گي‌هاي افغانستان در خارج اعزام كرد كه در نوع خود كاري ارجمند و قابل تحسين به شمار مي‌رود. در تعقيب همين سياست، 17 كرسي در سطح سفير تغيير خورده و افراد شايسته به عنوان سفير در نماينده‌گي‌هاي سياسي افغانستان در كشورهاي مختلف منصوب شدند. هم‌چنين 55 كارمند ديگر از خارج به افغانستان فرا خوانده شدند.</p> <p>به اين ترتيب مي‌توان گفت كه اين دستاوردها در جامعه‌اي چون افغانستان كه با مشكلات و فشارهاي عديده‌اي از داخل و خارج مواجه است نبايد كاري سهل ارزيابي گردد. سزاوار است ملت افغانستان اين تحولات را به ديدة قدر بنگرد و افرادي را كه در اين عرصه تلاش مي‌ورزند، تحسين و مورد احترام قرار دهند. البته ترديدي نيست كه قلم‌هاي آزاد، حقايق را خواهد نوشت و جايگاه شايسته‌اي را براي خدمت‌گزاران متهور ثبت تاريخ خواهد ساخت.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article295.html https://mail.bamyanpress.com/article295.html 2007-06-06T07:42:51Z text/html fa لطيف نظري <p>داشتن تصور و درك درست و واقع‌بينانه از چهرة جهان، استفادة مطلوب از شرايط و امكانات موجود براي رسيدن به هدف‌هاي مشخص، موضع‌گيري و عمل به موقع در برابر رويدادها و وقايعي كه، مستقيم يا غيرمستقيم، منافع يك دولت را تحت تأثير قرار مي‌دهند، آگاهي از شيوة صحيح عمل كردن در عرصة جهاني و بسياري موارد ديگر از جمله نيازهاي سياست مداران و دولت مردان به شمار مي‌روند. <br class='autobr' /> داشتن تصور و درك درست و واقع‌بينانه از چهرة جهان، استفادة مطلوب از شرايط و امكانات موجود براي رسيدن به هدف‌هاي مشخص، موضع‌گيري و عمل به (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L150xH118/arton295-e7660.jpg?1769405624' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='118' alt="" /> <div class='rss_chapo'><p>داشتن تصور و درك درست و واقع‌بينانه از چهرة جهان، استفادة مطلوب از شرايط و امكانات موجود براي رسيدن به هدف‌هاي مشخص، موضع‌گيري و عمل به موقع در برابر رويدادها و وقايعي كه، مستقيم يا غيرمستقيم، منافع يك دولت را تحت تأثير قرار مي‌دهند، آگاهي از شيوة صحيح عمل كردن در عرصة جهاني و بسياري موارد ديگر از جمله نيازهاي سياست مداران و دولت مردان به شمار مي‌روند.</p></div> <div class='rss_texte'><p>داشتن تصور و درك درست و واقع‌بينانه از چهرة جهان، استفادة مطلوب از شرايط و امكانات موجود براي رسيدن به هدف‌هاي مشخص، موضع‌گيري و عمل به موقع در برابر رويدادها و وقايعي كه، مستقيم يا غيرمستقيم، منافع يك دولت را تحت تأثير قرار مي‌دهند، آگاهي از شيوة صحيح عمل كردن در عرصة جهاني و بسياري موارد ديگر از جمله نيازهاي سياست مداران و دولت مردان به شمار مي‌روند.</p> <p>داكتر سپنتا به عنوان يك كارشناس ورزيده در حوزه سياست خارجي و سياست بين‌الملل و نيز استاد روابط بين‌الملل كه تجربة تحقيق و تدريس در يكي از معتبرترين پوهنتون‌هاي اروپا در آلمان را به همراه دارد، با درك موارد فوق الذكر موفق شد تا توجه و تعهد جامعة جهاني را در ساختن افغانستان آزاد، آباد و دموكرات و نيز كمك به بازسازي زير ساخت‌هاي افغانستان جلب كند.</p> <p>در همين راستا افغانستان هم از كمك‌هاي ايالات متحده آمريكا و اروپا مستفيد گرديد و هم توانست مقامات جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه را به سرمايه‌گذاري و مساعدت در بازسازي و نوسازي افغانستان ترغيب نمايد. زيركي متوليان دستگاه ديپلوماسي در درك صحيح از اوضاع كلي جهان و منطقه و مراعات نزاكت‌هاي سياسي در برخورد با كشورهايي كه داراي منافع متضاد هستند، نشانگر تحرك دستگاه ديپلوماسي و آگاهي تيم رهبري وزارت از شيوة درست عمل كردن در عرصة جهاني است.</p> <p>موضع‌گيري هوشيارانه و منطقي وزارت امور خارجه در برابر رويدادها و وقايع سياسي‌اي كه در خاورميانه و كشورهاي منطقه اتفاق مي‌افتد، حاكي از زيركي مدني تصميم‌گيرنده‌گان و مجريان سياست خارجي كشور است. به صورت مشخص موضع‌گيري مستقلانه وزارت خارجه در جنگ حزب الله و اسرائيل در اواسط سال 1385 و منازعات ايران ـ آمريكا ناشي از گسترش ديد و فضاي فكري تيم رهبري وزارت خارجه در زمينه سياست خارجي و روابط بين‌المللي است.</p> <p>در واقع اتخاذ سياست مستقلانه افغانستان بدون اين كه زير تأثير سياست‌هاي ايالات متحده و هم پيمانان غربي آن در مورد روابط افغانستان با ايران، روسيه، هند و چين قرار گيرد، توانست كمك‌هاي جامعه جهاني را براي بازسازي افغانستان جلب و جذب نمايد.</p> <p>هر چند برخي تحليل‌گران از افغانستان در حال حاضر به عنوان محور تضادها در منطقه نام مي‌برند، اما حقيقت آن است كه دستگاه سياست‌گذاري خارجي كشور به خوبي بر بحران تضادهاي منطقوي فايق آمده و افغانستان را از كمك‌هاي فراوان جامعه بين‌المللي و كشورهاي همسايه بهره‌مند ساخته است. اين مسأله نشانگر ارتقاي سطح كيفي سياست خارجي در دورة جديد به شمار مي‌رود.</p> <p>در همين راستا سفارت جمهوري اسلامي ايران در كابل در تاريخ 5 حوت 1385 تعداد شش عراده موتر «سمند» و ده پايه كامپيوتر را به نشانه حسن نيت و مساعدت به وزارت امور خارجه افغانستان اهدا كرد. ايران هم‌چنين پلان تأسيس دانشگاه خواجه عبدالله انصاري را در هرات روي دست دارد. اين در حالي است كه ايالات متحده به عنوان كشور رقيب، در افغانستان حضور قوي، محسوس و قدرت‌مند دارد و كمك‌هاي فراوان را جهت بازسازي و نوسازي زيرساخت‌هاي سياسي، اقتصادي و نظامي افغانستان به مرحلة فعليت رسانده و وعده سپرده است.</p> <p>هم‌چنين ارتقاي مناسبات دوستانه ميان افغانستان و فدراسيون روسيه و دعوت افغانستان از تجار و شركت‌هاي روسيه در تحقق پروژه‌هاي بازسازي افغانستان و نيز مشاركت فعال جمهوري فدارسيون روسيه در كنفرانس‌هاي بين‌المللي مربوط به افغانستان و حضور روس‌ها در پروژة بازسازي و سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي اقتصادي، بيانگر گسترش و تحكيم مناسبات و در نهايت جلب و جذب حمايت‌هاي مادي اين كشور و همگام ساختن آن با جامعه جهاني است.</p> <p>علي‌رغم تنش‌هاي لفظي در روابط افغانستان ـ پاكستان و حمايت اسلام‌آباد از پروژه طالب‌پروري و انتقاد آشكار افغانستان از دولت جنرال مشرف، دستگاه سياست خارجي افغانستان در تحكيم و گسترش مناسبات اقتصادي با پاكستان نيز موفق عمل كرده است. در همين راستا افغانستان در پانزدهم ماه جون 2006 پروژه‌هاي جديدي را در مورد سهم‌گيري پاكستان در پروسه بازسازي افغانستان پيشنهاد كرد كه پس از ارزيابي دقيق، مقامات پاكستاني موافقت خود را جهت همكاري و ساخت و بازسازي مراكز ذيل الذكر اعلام كردند:</p> <p>1ـ بازسازي شاهراه موازي تورخم ـ جلال آباد</p> <p>2ـ ايجاد مركز طبي فاطمه جناح در قندهار</p> <p>3ـ اعمار خوابگاه ليسه رحمان بابا در كابل</p> <p>4ـ مطالعه مقدماتي عملي ساختن شاهراه بديل كابل ـ جلال آباد</p> <p>5ـ اعمار شاهراه سروبي ـ تكاب ـ جبل السراج</p> <p>6ـ تهيه و تدارك 25 عراده ملي بس coaster و تأسيس درمانگاه براي اعضاي پارلمان افغانستان</p> <p>7ـ ساختن شفاخانه يكصد بستر چشم «الشفا» در هرات.</p> <p>اين در حالي است كه دستگاه ديپلوماسي افغانستان همواره مداخلات پاكستان در امور داخلي افغانستان و حركات تحريك آميز مقامات اسلام آباد را به شدت محكوم كرده و زبان ديپلوماسي و سياست خارجي خود را در مورد پاكستان بسيار گويا و صريح ساخته است.</p> <p>تركيه نيز از جمله كشورهاي مهم منطقه به شمار مي‌رود. اين كشور در حال حاضر در پروسه بازسازي كشور حضور فعال و چشمگير دارد. تركيه مبلغ 5 ميليون دالر در كنفرانس توكيو، 5 ميليون دالر را در كنفرانس برلين و 100 ميليون دالر را در كنفرانس لندن جهت كمك به بازسازي افغانستان وعده نموده است.</p> <p>هم‌چنين اين كشور در مواردي چون: تأسيس مكتب افغان ـ ترك، حفر چاه‌هاي عميق، ترميم و احداث جاده‌ها، بازسازي، تجهيز و فراهم‌آوري امكانات جهت توسعه شفاخانه دولتي اطفال موسوم به آتاترك، نقش كليدي خويش را ايفا كرده است. تركيه در حال حاضر 800 سرباز و يك تيم بازسازي ولايتي نيز دارد.</p> <p>خلاصه آن كه دستگاه ديپلوماسي افغانستان در چار چوب سياست كثرت‌گرايي و با توجه به منافع ملي خود توانسته سرمايه‌گذاري و همكاري كشورهاي مختلف و بعضا متضاد را در افغانستان جلب نموده و از اين رهگذر مفادات فراوان را نصيب كشور سازد. به بيان ديگر، اساس ديپلوماسي افغانستان در حال حاضر داشتن روابط نيك و حسنه با تمامي كشورهاي همسايه و منطقه است.</p> <p>ذكر اين نكته نيز حايز اهميت است كه افغانستان در عين زمان كه روابط استراتيژيك با قدرت‌هاي فرا منطقوي دارد از همگرايي منطقوي به شدت استقبال مي‌كند. در واقع استقلال عمل افغانستان در ايجاد روابط با كشورهاي مختلف موجب شده است تا شاهد تنظيم روابط خارجي كارآمد با جامعه جهاني به ويژه در حوزه سرمايه گذاري‌هاي اقتصادي و پروسه بازسازي باشيم</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article254.html https://mail.bamyanpress.com/article254.html 2007-05-30T09:46:33Z text/html fa لطيف نظري <p>امروزه علي رغم تمامي تحولات صورت گرفته در سيستم بين‌المللي و اجزاي آن، الگوي "قدرت" هم‌چنان الگوي نافذ و مسلط به شمار مي‌رود. هر چند كه اين الگو به لحاظ ماهيتي با تغييرات اساسي از جهت افزايش اهميت جوانب نرم افزارانه روبرو گرديده است، اما هنوز قوي‌ترين محرك شكل‌دهنده به رويه‌هاي بين‌المللي است. <br class='autobr' /> امروزه علي رغم تمامي تحولات صورت گرفته در سيستم بين‌المللي و اجزاي آن، الگوي "قدرت" هم‌چنان الگوي نافذ و مسلط به شمار مي‌رود. هر چند كه اين الگو به لحاظ ماهيتي با تغييرات اساسي از جهت افزايش اهميت (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique8.html" rel="directory">دیدگاه</a> <img src='https://mail.bamyanpress.com/local/cache-vignettes/L150xH118/arton254-819a0.jpg?1769405624' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='118' alt="" /> <div class='rss_chapo'><p>امروزه علي رغم تمامي تحولات صورت گرفته در سيستم بين‌المللي و اجزاي آن، الگوي "قدرت" هم‌چنان الگوي نافذ و مسلط به شمار مي‌رود. هر چند كه اين الگو به لحاظ ماهيتي با تغييرات اساسي از جهت افزايش اهميت جوانب نرم افزارانه روبرو گرديده است، اما هنوز قوي‌ترين محرك شكل‌دهنده به رويه‌هاي بين‌المللي است.</p></div> <div class='rss_texte'><p>امروزه علي رغم تمامي تحولات صورت گرفته در سيستم بين‌المللي و اجزاي آن، الگوي "قدرت" هم‌چنان الگوي نافذ و مسلط به شمار مي‌رود. هر چند كه اين الگو به لحاظ ماهيتي با تغييرات اساسي از جهت افزايش اهميت جوانب نرم افزارانه روبرو گرديده است، اما هنوز قوي‌ترين محرك شكل‌دهنده به رويه‌هاي بين‌المللي است.</p> <p>بر اين اساس، كشورهايي كه از توانايي‌هاي نرم و سخت‌افزارانه بيشتري در نظام بين‌الملل برخوردارند قابليت بيشتري براي تأثير گذاري بر اين نظام و تنظيم قواعد آن دارند. از اين منظر و در شرايط تداوم وضعيت آنارشيك نظام بين‌الملل، قدرت‌هاي بزرگ هم‌چنان نقش مسلطي را در جهان بازي مي‌نمايند. اين وضعيت موجب مي‌شود تا ابزارهاي تشويق و تنبيه (مجازات) هم‌چنان به صورت گسترده‌اي در اختيار اين بازيگران باشد.</p> <p>اين منطق رئاليستي اقتضا مي‌كند كه كشورهاي برخوردار از قدرت پايين، متوسط يا محدود به منظور جلوگيري از افزايش چالش‌ها و محدوديت‌هاي فراروي خود در عرصه نظام بين‌الملل از دامن زدن به تشنج و تنش با بازيگران بزرگ دوري كرده و از تبديل نوع روابط خود با آن‌ها به روابط با حاصل جمع صفر كه موجد پديد آمدن وضعيت‌هاي بحراني است خودداري كنند.</p> <p>پس از روي كار آمدن داكتر سپنتا به عنوان وزير خارجه به دليل تخصص وي در امورات بين‌المللي (روابط و حقوق بين‌الملل)، دستگاه ديپلوماسي افغانستان نسبت به اين موضوع توجه ويژه‌اي مبذول داشت. زيرا وزارت امور خارجه افغانستان در حال حاضر به درستي به اين نكته واقف است كه در صورت لحاظ نكردن اين مهم، روند تهديدات خارجي تشديد مي‌شود. به سخن ديگر از نظر تصميم سازان و مجريان سياست خارجي افغانستان اين مسأله روشن است كه در صورت كاهش ميزان تعاملات افغانستان با بازيگران عمدة جهاني، نمي‌توان پروسة بازسازي و نوسازي افغانستان را به صورت طبيعي و تدريجي طي كرد و به آمار و ارقام پيش‌بيني شده در برنامه‌هاي توسعه كشور دست يافت.</p> <p>ترديدي نيست كه هر گونه تحول در فرايند توسعه ملي و بازسازي كشور در پيوندي مستقيم با كيفيت ديپلوماسي و مواضع سياست خارجي افغانستان به ويژه در قبال بازيگران هژمون هم‌چون ايالات متحده آمريكا، اتحاديه اروپا، چين، جاپان و حتي روسيه قرار دارد. به اين ترتيب مي‌توان گفت كه در حال حاضر نوع روابط افغانستان و آمريكا تأثير قابل توجهي در جذب سرمايه‌هاي خارجي، تقويت مناسبات اقتصادي افغانستان با اتحاديه اروپا و پويايي اقتصاد افغانستان و پيوند آن با اقتصاد جهاني دارد.</p> <p>بنابراين، تنش با قدرت‌هاي عمده جهاني مي‌تواند مانع اساسي براي توسعه ملي كشورهاي جهان سوم ارزيابي گردد. به عنوان مثال طي ساليان متمادي يكي از موانع عمده پذيرش تقاضاي ايران براي عضويت در سازمان تجارت جهاني مخالفت‌هاي ايالات متحده آمريكا بوده است. اين مخالفت كه از انگيزه سياسي برخوردار است همواره مانع عمده‌اي براي پيوند ايران با نظام اقتصاد جهاني تلقي شده است. در مقابل، پاكستان به دليل هم نوايي با سياست‌هاي ايالات متحده همواره از مساعدت‌هاي اين كشور سود برده است. بر اين اساس، سرشت سياسي برخورد ايالات متحده با دو كشور همسايه ما يعني ايران و پاكستان خود مؤيد در هم تنيده‌گي موضوعات و مواضع سياسي و اقتصادي و امنيتي كشورهاست.</p> <p>آنچه مسلم است تنش سياسي با قدرت‌هاي بزرگ پيامدهاي منفي سياسي و اقتصادي را براي يك كشور به همراه دارد. از اين رو يكي از چالش‌هاي فراروي برنامه‌هاي توسعه و بازسازي افغانستان موضوع چگونگي قاعده‌مند كردن روابط با قدرت‌هاي بزرگ در عين حفظ معيارها و هويت كشور است. دستگاه ديپلوماسي افغانستان با درك تحولات بين‌المللي و برداشت صحيح از شرايط منطقه و جهان در حال حاضر به مسأله تنش‌زدايي اهتمام جدي داشته و قاعده‌مندي روابط با ايالات متحده آمريكا و قدرت‌هاي بزرگ را مطمح نظر قرار داده است. افغانستان كنوني در عين داشتن روابط استراتيژيك با ايالات متحده با ساير بازيگران عمده جهاني همانند اتحاديه اروپا، چين و جاپان نيز روابط ژرف دارد.</p> <p>نكته ديگر حايز اهميت اين است كه تدوين استراتيژي‌هاي مناسب در قبال مسايل برخوردار از حساسيت بالا كه به صورت اجتناب ناپذيري با واكنش بازيگران بزرگ جهاني روبه‌رو است، نيازمند زيركي خاصي در حوزه سياست خارجي است. اعلان مواضع افغانستان در موضوع برنامه هستوي ايران كه از حساسيت فراوان در محافل بين‌المللي برخوردار گرديده است، نمونه‌اي از طرح و تدوين استراتيژي معقول دستگاه ديپلوماتيك كشور در قبال موضوعات مهم و حساسيت برانگيز بين‌المللي است.</p> <p>هم‌چنين پلان و موضع‌گيري شفاف وزارت امور خارجه كشور در زمينه مبارزه با تروريزم و رد مصالحه با طالبانيسم توانسته است خطرات واگرايي افغانستان از جامعه جهاني و عقب‌مانده‌گي كشور از اولويت‌هاي منطقي داخلي را مرتفع سازد.</p> <p>بديهي است كه تفوق بر تهديدات فوق الذكر كار سهل به نظر نمي‌رسد. زيرا در صورت خطا در اعلان مواضع و تصميم‌گيري‌هاي غير منطقي، جايگاه كشور نسبت به حد مطلوب و مورد انتظار فاصله بيش‌تري مي‌يابد و تهديدات عليه نظام سياسي بيشتر مي‌شود. دستگاه سياست گذاري خارجي افغانستان با درك كلية تهديدات و محذورات فرا رو، با موفقيت تمام توانسته روابط حسنه و استراتيژيك را با كشورهاي منطقه و جامعه جهاني برقرار سازد.</p> <p>امروزه موضع‌گيري مستقل، شفاف و منطقي افغانستان در مسايل هستوي ايران، ماية خشنودي جامعه جهاني و كشورهاي مؤثر در نظام بين‌المللي را سبب شده است.</p> <p>اين توفيقات، نشانگر تخصيص منابع و ظرفيت‌هاي لازم براي ساماندهي وضعيت سياست و روابط خارجي كشور و درك عميق شخص رييس جمهور و وزير خارجه از ضرورت‌ها، الزامات و تحولات كلان منطقه و جهان است.</p></div> https://mail.bamyanpress.com/article253.html https://mail.bamyanpress.com/article253.html 2007-05-23T02:37:00Z text/html fa لطيف نظري <p>بررسي دست‌آوردها و پيشرفت‌هاي سياست خارجي افغانستان در دورة يكساله داكتر سپنتا، موضوعي مهم و حايز اهميت به شمار مي‌رود. حفظ اقتدار، صلابت و عزت ملي و دفاع از منافع علياي كشور از جمله دستاوردهاي ملموس دستگاه ديپلوماسي افغانستان در دورة نام برده مي‌باشد. گسترش مناسبات با همسايگان، كشورهاي مسلمان و قدرت‌هاي بزرگ از اولويت‌هاي سياست خارجي در دولت منتخب بوده است. نكته حايز اهميت آن است كه طي يك سال گذشته، جهت‌گيري سياست خارجي دولت منتخب به سوي همكاري با كشورهاي مختلف از جمله قدرت‌هاي غربي، از (…)</p> - <a href="https://mail.bamyanpress.com/rubrique11.html" rel="directory">تريبون آزاد</a> <div class='rss_texte'><p>بررسي دست‌آوردها و پيشرفت‌هاي سياست خارجي افغانستان در دورة يكساله داكتر سپنتا، موضوعي مهم و حايز اهميت به شمار مي‌رود. حفظ اقتدار، صلابت و عزت ملي و دفاع از منافع علياي كشور از جمله دستاوردهاي ملموس دستگاه ديپلوماسي افغانستان در دورة نام برده مي‌باشد. گسترش مناسبات با همسايگان، كشورهاي مسلمان و قدرت‌هاي بزرگ از اولويت‌هاي سياست خارجي در دولت منتخب بوده است. <br class='autobr' /> نكته حايز اهميت آن است كه طي يك سال گذشته، جهت‌گيري سياست خارجي دولت منتخب به سوي همكاري با كشورهاي مختلف از جمله قدرت‌هاي غربي، از موضع ضعف، نياز و تزلزل نبوده است بلكه بر پاية منافع مشترك شكل گرفته است.<br class='autobr' /> دستگاه ديپلوماسي افغانستان در سال 1385 با تدبير، خود باوري و شجاعت در برابر مداخلات پاكستان عمل كرده و با هوشياري از منافع ملت افغانستان در عرصه بين‌المللي دفاع كرده است. افغانستان درحال حاضر ـ برخلاف گذشته ـ به دنبال خروج از انفعال در سياست خارجي و در روابط بين‌المللي است. به عبارت ديگر در شرايط كنوني به دليل وجود مديريت توانا در سياست خارجي، افغانستان در روابط بين‌المللي خود خواستار مناسبات عادلانه با همه كشورهاي جهان بوده و به سوي منطقه‌گرايي جديد در حركت است. تلاش افغانستان بر اين است كه نقش مهم را در منطقه ايفا كند به گونه‌اي كه بتواند محوريت هژموني منطقوي را از آن خود سازد. <br class='autobr' /> اكنون متوليان دستگاه سياست‌گذاري كشور در حوزه سياست منطقوي، فعال و اثر گذارند. از منظر سياست منطقوي افغانستان، اين كشور به دليل آن كه نقطه اتصال آسياي مركزي، جنوب آسيا و شرق ميانه محسوب مي‌شود، مي‌تواند همكاري‌هاي دو جانبه و چندجانبه با پاكستان، هند، آسياي ميانه، چين، ايران و ساير كشورها را در يك پارادايم منطقوي سازماندهي كند.<br class='autobr' /> هر چند ظرف ساليان گذشته بر اهميت افغانستان به علت مزيت‌هاي طبيعي و موقعيت جيوپلتيكي اين كشور تكيه شده است؛ اما در حال حاضر رهبري وزارت امور خارجه بر اين امر واقف است كه تبديل اهميت جيوپلتيك افغانستان به قدرت جيواستراتيژيك، امري اجتناب ناپذير براي جهش افغانستان از گذشته به آينده و ارتقاي جايگاه كشور در منطقه است.<br class='autobr' /> هنگامي كه افغانستان از يك كشور جيوپلتيك تبديل به يك قدرت جيواستراتيژيك شود، توان ذاتي ملي افغانستان جهش راهبردي پيدا مي‌كند و نتيجه اين جهش، توانمندسازي استراتيژيك افغانان خواهد بود. پيامد نهايي ارتقاء جايگاه كشور به قدرت جيواستراتيژيك، تشنج زدايي و تهديد زدايي واقعي و توأمان براي افغانستان ارزيابي مي‌شود. نكته ديگر آن كه مسؤولان سياست خارجي افغانستان با نگاه استراتيژيك به اصل روابط هدفمند، مي‌كوشند تا افغانستان، جايگاه واقعي خود را در صحنه تعاملات جهاني و منطقوي به دست آورد.<br class='autobr' /> بدين منظور دستگاه مسؤول در سياست‌گذاري خارجي بر اتخاذ سياست انزوا گريزي، افزايش همكاري‌هاي منطقوي و روابط قاعده‌مند با قدرت‌هاي بزرگ و جهاني متمركز گرديده است.<br class='autobr' /> در مجموع مي‌توان دست‌آوردهاي سياست خارجي را در حوزه داخلي تحت عناويني چون بازنگري و ايجاد تحولات مثبت و تحرك بيشتر در دستگاه ديپلوماسي كشور، افزايش كارآمدي و پاسخ‌گويي مسؤولان و مديران، حركت به سمت توسعه پايدار و همه جانبه در قالب «اصلاحات» در وزارت خارجه، افزايش سطح دانش سياسي كارگزاران از طريق پي‌گيري برنامه‌هاي آموزشي، تقويت شايسته‌سالاري و تغيير ساختار و بهينه سازي دستگاه سياست گذاري خارجي و وزارت امور خارجه نام برد.<br class='autobr' /> اما در بعد خارجي، دستگاه ديپلوماسي كشور واجد كاميابي‌ها و دست‌آوردهاي فراواني است كه از جمله مي‌توان به اتخاذ مواضع شفاف و فعال در قبال مداخلات و تهديدات پاكستان، مقابله جدي با پديده تروريزم، استفاده مؤثر و مفيد از موقعيت جيوپلتيك و جيواكونوميك كشور، مشاركت فعال در نهادهاي بين‌المللي، تنش زدايي با همسايگان و ديگر كشورهاي منطقه، تلاش جهت كسب وجهه بين‌المللي، گسترش اتحادها و ائتلاف‌هاي منطقوي، همكاري استراتيژيك با ايالات متحده آمريكا و ناتو، و در نهايت اعتماد سازي بين‌المللي از طريق توجه به مقوله‌هاي حقوق بشري و امنيت انساني اشاره داشت.<br class='autobr' /> فرجام سخن آنكه در جهان امروزي، پردازش ايده و قدرت اقناع ديگران، بسيار كليدي‌تر از گذشته شده و دولتي در نظام بين‌المللي موفق‌تر خواهد بود كه از اين مؤلفه به بهترين وجه استفاده كند. رهبري وزارت خارجه با اشراف كامل و كافي بر اين نكته، براي تحقق اهداف مورد نظر، تمام سعي و تلاش خود را طي يك سال گذشته انجام داده است. بدين سبب، تعهد جامعه بين المللي براي بازسازي و نوسازي افغانستان هم چنان پايدار بوده و آيندة اميد بخش، آباد و صلح‌آميز را براي كشور نويد مي‌بخشد.</p></div>